Φιντάν: Το Ισραήλ μπορεί να ενταχθεί σε νέο περιφερειακό μπλοκ ασφαλείας αν αναγνωρίσει παλαιστινιακό κράτος

Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο Nikkei Asia, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα στις 25 Μαΐου, ο Φιντάν χαρακτήρισε την παρούσα συγκυρία ως μια «χρυσή ευκαιρία» για τις χώρες της Μέσης Ανατολής ώστε να οικοδομήσουν ένα πλαίσιο συνεργασίας βασισμένο στην αμοιβαία αναγνώριση.

«Όλες οι χώρες της περιοχής πρέπει να δεσμευτούν στον σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας, της κυριαρχίας και της ασφάλειας η μία της άλλης», δήλωσε. Η προτεινόμενη πλατφόρμα, όπως την περιέγραψε, θα περιλαμβάνει το Πακιστάν, την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και τα κράτη του Κόλπου, με δυνατότητα διεύρυνσης. «Όταν επανέλθει η κανονικότητα, ίσως και το Ιράν θα πρέπει να αποτελεί μέρος της», ανέφερε.

Για το Ισραήλ σημείωσε: «Αν λυθεί αυτό το πρόβλημα, πιστεύω ότι και η ασφάλεια του Ισραήλ θα ενισχυθεί σημαντικά από τις χώρες της περιοχής».

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ και η προϋπόθεση των δύο κρατών

Οι δηλώσεις έγιναν έπειτα από ερώτηση σχετικά με την φερόμενη προσπάθεια του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να πείσει την Τουρκία να συμμετάσχει στις Συμφωνίες του Αβραάμ — τις συμφωνίες εξομάλυνσης σχέσεων που είχε συνάψει το Ισραήλ με αρκετές αραβικές χώρες κατά την πρώτη του θητεία.

Ο Φιντάν αναγνώρισε τη σημασία των διμερών σχέσεων, αλλά έθεσε σαφή όρια για την αποκατάστασή τους. Υπενθύμισε ότι η Τουρκία και το Ισραήλ διατηρούν διπλωματικές σχέσεις από το 1949 και ότι το διμερές εμπόριο είχε φτάσει τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια πριν από τον πόλεμο στη Γάζα. Έκτοτε, το εμπόριο έχει διακοπεί.

«Το ξεκαθαρίσαμε όταν σταματήσαμε το εμπόριο: το Ισραήλ πρέπει να σταματήσει να σκοτώνει Παλαιστινίους και να πάψει να εμποδίζει τους κατοίκους της Γάζας να έχουν πρόσβαση σε βασικές ανάγκες όπως τροφή, στέγη, φάρμακα και νερό», δήλωσε. «Αν αυτά ικανοποιηθούν, μπορούμε να επιστρέψουμε στην κανονική ζωή χωρίς πρόβλημα. Θέλουμε να επιτευχθεί λύση δύο κρατών», πρόσθεσε.

Απορρίπτοντας τη ρητορική Ισραηλινών πολιτικών που παρουσιάζουν την Τουρκία ως πιθανό στρατηγικό αντίπαλο, ο Φιντάν ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός: «Στην εσωτερική πολιτική του Ισραήλ, δυστυχώς, χρειάζονται πάντα έναν εχθρό για να προωθήσουν τις περιφερειακές τους φιλοδοξίες. Όμως όλοι γνωρίζουν ότι το Ισραήλ δεν επιδιώκει μόνο την ασφάλειά του αλλά και περισσότερα εδάφη», είπε, αναφερόμενος στη στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη, τη Συρία και τον Λίβανο. Κατά τον ίδιο, η διεθνής κοινότητα πρέπει «να αποτρέψει το Ισραήλ από το να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω όχι μόνο την περιφερειακή αλλά και την παγκόσμια τάξη».

«Μια συμφωνία είναι πιο κοντά από ποτέ»

Η Τουρκία στηρίζει τη μεσολάβηση του Πακιστάν μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, σε συνεργασία με το Κατάρ, για τη διευκόλυνση των συνομιλιών. Ο Φιντάν εξέφρασε μία από τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις που έχουν διατυπωθεί από ανώτερο περιφερειακό διπλωμάτη:

«Και οι δύο πλευρές θέλουν να καταλήξουν σε θετικό αποτέλεσμα. Μια συμφωνία είναι πιο κοντά από ποτέ». Με την εκεχειρία σε ισχύ, το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί στα Στενά του Ορμούζ, των οποίων το ουσιαστικό κλείσιμο από τα τέλη Φεβρουαρίου έχει οδηγήσει σε άνοδο των διεθνών τιμών ενέργειας.

Ο Φιντάν δήλωσε ότι οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε μια διαδικασία κατά την οποία μια τελική συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για συνομιλίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα. «Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ ασκεί τεράστια πίεση και στις δύο πλευρές», είπε.

«Οι διεθνείς επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων της ενεργειακής και επισιτιστικής ασφάλειας και της αύξησης των τιμών, είναι τεράστιες. Αυτό πλέον έχει αποκτήσει προτεραιότητα ακόμη και σε σχέση με τα πυρηνικά ζητήματα». Πρόσθεσε επίσης ότι μια διευθέτηση της σύγκρουσης με το Ιράν θα μπορούσε να επιταχύνει και τις συζητήσεις για ένα ειρηνευτικό σχέδιο στη Γάζα.

Σύνοδος του NATO στην Άγκυρα και ο Τραμπ

Ο Φιντάν αναφέρθηκε και στη σύνοδο κορυφής του NATO που θα φιλοξενήσει η Άγκυρα τον Ιούλιο, σημειώνοντας ότι γίνονται προσπάθειες να συμμετάσχουν και χώρες του Ινδο-Ειρηνικού όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, εφόσον συμφωνήσουν όλα τα μέλη της Συμμαχίας. Η Τουρκία συντονίζεται με τον γενικό γραμματέα του NATO, Mark Rutte, για το πρόγραμμα της συνόδου.

Για το ενδεχόμενο συμμετοχής του Τραμπ, ο Φιντάν δήλωσε ότι ο πρόεδρος Ερντογάν είχε αρκετές συνομιλίες μαζί του τον τελευταίο μήνα. «Σε καμία από αυτές τις συνομιλίες ο Τραμπ δεν είπε ότι δεν θα παραστεί», σημείωσε. «Μέχρι στιγμής όλες οι προετοιμασίες μας γίνονται με τρόπο που να μπορεί να φιλοξενήσει τον πρόεδρο Τραμπ».

Η Τουρκία προωθεί drones και στρατηγικά ορυκτά στην Ιαπωνία

Μεγάλο μέρος της συνέντευξης αφορούσε και τις φιλοδοξίες της Τουρκίας να ενισχύσει τη συνεργασία της με την Ιαπωνία στους τομείς της άμυνας, του εμπορίου και της τεχνολογίας. Ο Φιντάν δήλωσε ότι οι δύο χώρες διαθέτουν «συμπληρωματικές δυνατότητες» και ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο συνεργασίας.

Αναφερόμενος στα τουρκικά drones, είπε ότι έχουν «αποδείξει την αξία τους σε διαφορετικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα» και θα μπορούσαν να προσφέρουν ευκαιρίες για κοινή ανάπτυξη και συμπαραγωγή με την Ιαπωνία, ειδικά στους τομείς της
παράκτιας και συνοριακής ασφάλειας.

Πρόσθεσε ότι η Τουρκία έχει αναπτύξει «προηγμένες και δοκιμασμένες επιχειρησιακά δυνατότητες» στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και στα αντι-drone συστήματα.

Η τουρκική βιομηχανία drones έχει αποκτήσει διεθνές προφίλ κυρίως μέσω του Baykar και του Bayraktar TB2, καθώς και της κρατικής Turkish Aerospace Industries με το drone Anka.

Πέρα από την άμυνα, ο Φιντάν τόνισε ότι υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Ιαπωνίας σε τομείς όπως η ενέργεια, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η αεροδιαστημική, η ρομποτική και οι ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Η Ιαπωνία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος ασιατικός εμπορικός εταίρος της Τουρκίας μετά την Κίνα και τη Νότια Κορέα, με το διμερές εμπόριο να φτάνει τα 5,7 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι. Ο Φιντάν ανέφερε επίσης ότι προχωρούν οι διαπραγματεύσεις για μια πολυαναμενόμενη συμφωνία κοινωνικής ασφάλισης μεταξύ των δύο χωρών.

Τέλος, σχετικά με τις σπάνιες γαίες, σημείωσε ότι η Τουρκία επιδιώκει όχι μόνο την εξόρυξη αλλά και την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας. «Η συνεργασία με την ιαπωνική τεχνολογία και τις επενδύσεις μπορεί να δημιουργήσει μια πραγματικά αμοιβαία επωφελή συνεργασία και είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε στενά και σε αυτόν τον τομέα», κατέληξε.