Έπρεπε να πλησιάζουν οι εκλογές για να θυμηθεί η κυβέρνηση την ακρίβεια;

Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τον προηγούμενο μήνα, η ακρίβεια συνεχίζει να αποτελεί “αγκάθι” καθώς οι τιμές σε βασικά αγαθά, με αιχμή τα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης, εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα. Η εικόνα αυτή διατηρεί ένα έντονο κλίμα κοινωνικής πίεσης και δυσαρέσκειας, το οποίο μεταφέρεται και στο πολιτικό πεδίο, επιβαρύνοντας την κυβέρνηση.

Στο οικονομικό επιτελείο – με τις κάλπες να πλησιάζουν και την πολιτική αντιπαράθεση να φουντώνει – αναζητούν παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις πληθωριστικές πιέσεις και να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά, χωρίς όμως να προκληθούν στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς ή να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η συμφωνία που διαμορφώθηκε στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας τροφίμων και του οργανωμένου λιανεμπορίου. Μετά και τις τελευταίες εξελίξεις, γίνεται σαφές ότι η κυβέρνηση προκρίνει εκ νέου το μοντέλο των «συμφωνιών κυρίων» με την αγορά, απομακρυνόμενη σταδιακά από πιο παρεμβατικά, διοικητικά μέτρα. Στόχος είναι η επίτευξη μιας άτυπης συμφωνίας με τις επιχειρήσεις για συγκράτηση των τιμών, με ορίζοντα το καλοκαίρι και πιθανή αποκλιμάκωση το φθινόπωρο.

Κεντρική επιδίωξη παραμένει η ανάσχεση των πληθωριστικών πιέσεων, οι οποίες επιβαρύνουν το διαθέσιμο εισόδημα και εντείνουν την πολιτική φθορά της κυβέρνησης, δίνοντας παράλληλα χώρο στην αντιπολιτευτική κριτική.

Ακρίβεια: Οι αλλαγές που έρχονται

Με αυτά τα δεδομένα και αναζητώντας ένα νέο σημείο ισορροπίας με την αγορά, η κυβέρνηση προχωρά σε αλλαγή της μέχρι σήμερα ακολουθούμενης τακτικής στο πεδίο της ακρίβειας. Η πρώτη και πιο άμεση παρέμβαση αφορά την κατάργηση, από την 1η Ιουλίου, του πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους για 63 κατηγορίες προϊόντων, ένα μέτρο που είχε προκαλέσει αντιδράσεις από την πλευρά της αγοράς. Η ρύθμιση, η οποία είχε τεθεί σε ισχύ τον Μάρτιο του 2026 ως έκτακτος μηχανισμός συγκράτησης των ανατιμήσεων, δεν πρόκειται να ανανεωθεί.

Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι η απόφαση εντάσσεται στη συνολική αναπροσαρμογή της στρατηγικής, με το επιχείρημα ότι οι συνθήκες έχουν πλέον μεταβληθεί. Όπως αναφέρεται, η υποχώρηση των διεθνών τιμών ενέργειας και ορισμένων βασικών πρώτων υλών δημιουργεί διαφορετικά δεδομένα σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα, επιτρέποντας τη σταδιακή μετάβαση από τα διοικητικά μέτρα σε ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο συνεργασίας με την αγορά.

Σε αντιστάθμισμα της κατάργησης του πλαφόν, οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας τροφίμων και των αλυσίδων σουπερμάρκετ ανέλαβαν τη δέσμευση ότι κατά το δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου δεν θα προχωρήσουν σε νέες ανατιμήσεις.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας, αποφασίστηκε η διατήρηση των μειώσεων τιμών που έχουν ήδη εφαρμοστεί σε περίπου 2.000 κωδικούς προϊόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο Ανάπτυξης, οι μειώσεις αυτές ανέρχονται κατά μέσο όρο κοντά στο 6%, με την κυβέρνηση να προσδοκά ότι η εξέλιξη αυτή θα συμβάλει στη συγκράτηση του κόστους για τους καταναλωτές μέσα στο καλοκαίρι.

Η δεύτερη φάση

Η δεύτερη φάση της συμφωνίας μετατίθεται χρονικά για τις αρχές Σεπτεμβρίου. Όπως ανέφερε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού θα διαμορφωθεί, σε συνεργασία με τη βιομηχανία, το λιανεμπόριο και τη νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή, ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων με στόχο ουσιαστικές μειώσεις τιμών σε βασικά αγαθά ευρείας κατανάλωσης.

Η κυβέρνηση κάνει λόγο για μια «εθνική κοινωνική συμφωνία», η οποία αποσκοπεί στη μετακύλιση μέρους της αποκλιμάκωσης του κόστους παραγωγής και προμήθειας στις τελικές τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές, ενισχύοντας έτσι το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Ωστόσο, παρά τις σχετικές εξαγγελίες, κρίσιμες λεπτομέρειες του σχεδίου παραμένουν ακόμη ανοιχτές. Δεν έχει αποσαφηνιστεί ποια προϊόντα θα ενταχθούν στο νέο πακέτο μειώσεων, ποιο θα είναι το εύρος των μειώσεων, αλλά και αν αυτές θα περιοριστούν στα τυποποιημένα τρόφιμα ή θα επεκταθούν και σε κατηγορίες όπως το κρέας και τα νωπά προϊόντα, όπου συνεχίζονται οι ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις και επηρεάζεται καθοριστικά ο δείκτης τιμών καταναλωτή.

Η πραγματική δοκιμασία είναι τώρα

Οι εξαγγελίες και οι συμφωνίες που ανακοινώθηκαν αποτελούν αναμφίβολα μια προσπάθεια να περιοριστεί η πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά από το παρατεταμένο κύμα ακρίβειας. Ωστόσο, το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι αν οι παρεμβάσεις αυτές έρχονται την κατάλληλη στιγμή ή αν αποτελούν μια καθυστερημένη αντίδραση σε ένα πρόβλημα που εδώ και πολλούς μήνες βρίσκεται στην κορυφή των ανησυχιών των πολιτών.

Η ακρίβεια δεν είναι πλέον μια πρόσκαιρη διαταραχή της αγοράς. Έχει εξελιχθεί σε μια μόνιμη πραγματικότητα που έχει αλλάξει τις καταναλωτικές συνήθειες των ελληνικών νοικοκυριών. Για πολλές οικογένειες, η αγορά βασικών προϊόντων έχει μετατραπεί σε καθημερινή άσκηση υπολογισμών, με τις λίστες του σουπερμάρκετ να μικραίνουν και τις ανάγκες να μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα προκειμένου να βγει ο μήνας.

Το διαθέσιμο εισόδημα έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα, καθώς οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα και στα είδη πρώτης ανάγκης προηγήθηκαν κατά πολύ των κυβερνητικών πρωτοβουλιών. Με απλά λόγια, το πορτοφόλι των καταναλωτών έχει ήδη «αιμορραγήσει». Οι απώλειες στην αγοραστική δύναμη έχουν συσσωρευτεί και δύσκολα αναπληρώνονται, ακόμη κι αν το επόμενο διάστημα υπάρξει μια περιορισμένη αποκλιμάκωση των τιμών.

Παράλληλα, η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει στην πράξη ότι οι συμφωνίες για την ακρίβεια με τη βιομηχανία και το οργανωμένο λιανεμπόριο δεν θα μείνουν σε επίπεδο καλών προθέσεων. Οι λεγόμενες «συμφωνίες κυρίων» έχουν εφαρμοστεί και στο παρελθόν, χωρίς πάντοτε να αποφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, γεγονός που δημιουργεί εύλογες επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι δεσμεύσεις θα μεταφραστούν σε πραγματικές μειώσεις στα ράφια.