Γιατί η εικόνα της “ανθούσας οικονομίας” είναι παραπλανητική

Αρχές Ιουνίου η Κομισιόν ήρθε για μια ακόμη φορά να ενισχύσει αυτή την εικόνα στην  Έκθεσή της στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για την οικονομία: “Το ΑΕΠ αυξάνεται με ρυθμό διπλάσιο της ΕΕ”. Βέβαια η Κομισιόν επισημαίνει παράλληλα και άλλα. Ότι “το κατά κεφαλήν εισόδημα παραμένει στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου” και “η ταχύτητα δεν αρκεί για γρήγορη ανάκτηση του χαμένου εδάφους”.

Ότι “το δημόσιο χρέος παραμένει το υψηλότερο της ΕΕ”. Ότι “οι Έλληνες δουλεύουν τις περισσότερες ώρες στην ΕΕ – με την παραγωγικότητα να μένει στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου” και ότι η “χαμηλή Ε&Α, ελλείψεις δεξιοτήτων και ένα επίμονο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών συνθέτουν το πραγματικό αναπτυξιακό φρένο”. Ότι “οι τιμές κατοικιών τρέχουν πάνω από τα εισοδήματα, ενώ το δημογραφικό απειλεί να συρρικνώσει το εργατικό δυναμικό κατά ένα τρίτο”.

Κυβέρνηση Μητσοτάκη: Το τρικ του μέσου όρου

Ας περιοριστούμε όμως στο ΑΕΠ. Η Ευρώπη σε αντίθεση με τις ΗΠΑ δεν συνήλθε από την κρίση του 2008. Οι πιο βαριές βιομηχανικές-εξαγωγικές οικονομίες επλήγησαν περισσότερο. Γερμανία, Γαλλία και Ιταλία είχαν την περίοδο 2019-2025 σωρευτική ανάπτυξη 0,26%, 5,67% και 6,41% (Eurostat, σε σταθερές τιμές 2020). Επειδή αυτές οι τρεις αποτελούν το 53% του ΑΕΠ της ΕΕ, η στασιμότητά τους μειώνει δραστικά το “μέσο όρο” της ΕΕ σε 7,32% για την ίδια περίοδο. Αν τις αφαιρέσουμε, ο “μέσος όρος” σωρευτικής ανάπτυξης της υπόλοιπης ΕΕ ήταν 12,16%. 

Για την ίδια περίοδο διακυβέρνησης Μητσοτάκη, η σωρευτική ανάπτυξη στην Ελλάδα ήταν 10,8%, δηλαδή υπολείπεται του “μέσου όρου” της υπόλοιπης ΕΕ πλην Γερμανίας, Γαλλίας και Ιταλίας. Με δεδομένο ότι την περίοδο 2008-2013 η Ελλάδα απώλεσε σε καιρό ειρήνης το 25,3% του ΑΕΠ, η καθήλωσή της και την επόμενη δωδεκαετία 2014-2025 σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης αντί της αναμενόμενης “εκτίναξης του ελατηρίου” (η ΝΔ με πρόεδρο τον Κυριάκο Μητσοτάκη υποσχόταν προεκλογικά το 2019 4% ανάπτυξη, γιατί πίστευε αληθινά ότι έφταιγε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ), είναι αδιάψευστος μάρτυρας των χρόνιων διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας, που ορισμένα αποτυπώνονται στις παραπάνω αρνητικές διαπιστώσεις της Κομισιόν και επιδεινώθηκαν αντί να βελτιωθούν, όχι μόνο με τα μνημόνια, αλλά και το 2019-2025.

Για να υπηρετήσει το αφήγημα περί ανάπτυξης, η κυβέρνηση περιορίζεται επιλεκτικά στα τελευταία τρία έτη της δωδεκαετίας 2023-2025. Σε αυτά η ΕΕ είχε σωρευτική ανάπτυξη 3,19% και η Ελλάδα 6,43% (voilà ο διπλάσιος ρυθμός!). Αν αφαιρέσουμε πάλι τις τρείς ισχυρές οικονομίες ο “μέσος όρος” της υπόλοιπης ΕΕ είναι 5,46% και η Ελλάδα κινείται περίπου σε αυτόν. Αν εξετάσουμε δε το κάθε έτος, η Ελλάδα ήταν 8η στους 27 σε ρυθμό ανάπτυξης το 2023, 11η το 2024 και 12η το 2025.

Κινήθηκε δηλαδή κάπου στη μέση των 27 και η τάση δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική [δεν εξετάζουμε εδώ άλλες ενστάσεις, όπως του Τάσου Γιαννίτση για τα πραγματικά στοιχεία ανάπτυξης το 2024-2025, όπου η απάντηση της ΕΛΣΤΑΤ μάλλον επαύξησε την αμφιβολία].

Η “αντιπολίτευση” δεν αντιπολιτεύεται

Το πρόβλημα δεν έγκειται στο αν επικοινωνιακά η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επιλεκτικά στατιστικά στοιχεία που διαμορφώνουν μια πλασματική εικόνα. Υπάρχουν άλλωστε και χειρότερα. Όπως η δήλωση του Υπουργού Οικ. Πιερρακάκη ότι η Ελλάδα από το 2019 (περιλαμβανομένου του 2019) είχε 37% σωρευτική ανάπτυξη και η Ευρώπη 31%. Δεν συνηθίζεται κοτζάμ Προέδρος Eurogroup να επικαλείται νούμερα πληθωρισμένης “ανάπτυξης”.

Ακόμη κι έτσι, είναι ένα ερώτημα πού βρήκε τα συγκεκριμένα νούμερα. Η Ελλάδα πράγματι κατέγραψε 37,5% πληθωρισμένη “ανάπτυξη”, αλλά το ίδιο διάστημα η ΕΕ κατέγραψε 38,2%, όχι 31%. Αν αφαιρέσουμε πάλι τις τρείς ισχυρές οικονομίες, η υπόλοιπη ΕΕ κατέγραψε 50,3%. Δηλαδή δεν τα πήγαμε πολύ καλά. Για επιλεκτικές στατιστικές υπάρχει ο όρος GIGO ή SISO (σκ@@ά βάζεις σκ@@ά βγάζεις). Εδώ έχουμε κάτι άλλο. Ψεύτικα νούμερα. Τόσο καλά πάνε τα πράγματα.

Το χειρότερο δεν είναι η επικοινωνιακή προπαγάνδα της κυβέρνησης Μητσοτάκη, αλλά ότι πίσω από αυτήν δεν υφίσταται η ελάχιστη έγνοια αντιμετώπισης των διαρθρωτικών δομικών προβλημάτων. Το ακόμη χειρότερο είναι ότι και στην αντιπολίτευση δεν προκύπτει κάποια σοβαρή έγνοια και εναλλακτικό πρόγραμμα για τα σχετικά ζητήματα. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η αντιπολίτευση περίπου συμμερίζεται το αφήγημα περί “ανάπτυξης” και δεν ακούγεται να διαπιστώνει την καθήλωση σε χαμηλούς ρυθμούς, επισημαίνοντας μόνο την αύξηση των ανισοτήτων. Δηλ. υπάρχει ανάπτυξη αλλά με περισσότερες ανισότητες. Αυτή είναι μια πλασματική εικόνα που υπηρετεί τη διαιώνιση της ίδιας πάνω-κάτω πολιτικής, και μαζί των ανισοτήτων.

Η Κομισιόν πριν το 2008 έλεγε και τότε καλά λόγια με αστερίσκους για την οικονομική πολιτική ελληνικών κυβερνήσεων που οδήγησε στον γκρεμό. Είχε λόγους. Και σήμερα έχει. Όπως για παράδειγμα ότι ακολουθείται μια πολιτική δυσθεώρητων υπερπλεονασμάτων όταν 21 από τις 27 χώρες της ΕΕ και όλες οι χώρες του πλανήτη με προβλήματα ανάπτυξης ακολουθούν πολιτική ελλειμμάτων. Το πλεόνασμα του 2025 ήταν στο 4,88% του ΑΕΠ, υπερδιπλάσιο των στόχων Κομισιόν και του Προϋπολογισμού της κυβέρνησης. Μέρος πηγαίνει στην πρόωρη αποπληρωμή χρέους προς κράτη-μέλη.

Ούτε η πολιτική των υπερπλεονασμάτων φαίνεται να αποτελεί στόχο της αντιπολίτευσης…