Από τι εξαρτάται η πτώση του καθεστώτος Μητσοτάκη

Είναι γι’ αυτό που τα δημοσκοπικά ποσοστά της ΝΔ κινούνται σταθερά κάτω από το 25% με πτωτική τάση, παρότι τα υπάρχοντα κόμματα της αντιπολίτευσης όχι μόνο δεν αμφισβητούν την πολιτική κυριαρχία του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά υπό μίαν άποψη την παρατείνουν, μέσα από τον μεταξύ τους καταστροφικό ανταγωνισμό. 

Μέσα από αυτό το πρίσμα, το πραγματικό ερώτημα είναι εάν το ένστικτο αυτοσυντήρησης της (πλειονότητας) της κοινωνίας, που πλέον δεν έχει ψευδαισθήσεις και δεν παραπλανάται από τις κυβερνητικές υποσχέσεις και τα ψεύτικα εκβιαστικά διλήμματα – “ποιος θα σηκώσει το τριψήφιο τηλέφωνο”, “Μητσοτάκης ή χάος” κλπ – θα επικρατήσει τελικά επί των πολιτικών μεθοδεύσεων της κυβέρνησης και του κατακερματισμού του πολιτικού συστήματος, ενισχύοντας έναν ή περισσότερους φορείς που μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική λύση, ανοίγοντας μία νέα προοπτική για την χώρα.

Ο κεντροαριστερός πόλεμος ευνοεί τον Μητσοτάκη

Ο πόλεμος που ξέσπασε ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, οδηγεί στο μελαγχολικό συμπέρασμα ότι τα δύο κόμματα της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης αναγνωρίζουν το ένα το άλλο ως τον βασικό εχθρό. Ο μεν Τσίπρας κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ ότι με το δυσθεώρητο χρέος του που έχει φθάσει τα 550 εκ. ευρώ και συνεχίζει να αυξάνεται, ουσιαστικά είναι υποθηκευμένο στις τράπεζες και στερείται πολιτικής αυτονομίας.

Το ΠΑΣΟΚ απάντησε με το ερώτημα “που βρίσκει τα λεφτά για να κάνει πολιτική εκστρατεία ο Αλέξης Τσίπρας;”, και κλιμάκωσε, υπονοώντας ότι το κόμμα του είναι από την αφετηρία του υποθηκευμένο σε ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες και στην εγχώρια διαπλοκή. Γενικότερα σε κάθε ευκαιρία το ΠΑΣΟΚ επιτίθεται στον Τσίπρα. 

Προκύπτει έτσι ότι στόχος τους είναι όχι η διεκδίκηση της εξουσίας και της πρώτης θέσης έναντι της ΝΔ, αλλά η δεύτερη θέση και η πρωτοκαθεδρία στον οικείο χώρο. Δεν πρόκειται για συνήθη πολιτική αντιπαράθεση, άλλα για εχθρότητα που κόβει τις γέφυρες μελλοντικής συνεννόησης και ενδεχομένως κυβερνητικής συνεργασίας. Και αυτό, παρότι η αντιπαράθεση με τη ΝΔ με ανοιχτό το ενδεχόμενο σύγκλισης έστω και σε δεύτερο χρόνο, είναι η μόνη ρεαλιστική προοπτική και για τους δύο. 

Οι ευθύνες του Ανδρουλάκη

Στον βαθμό που έχει σημασία, είναι το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη που συμπεριφέρεται σαν παρακολούθημα της ΝΔ και έχει την βασική ευθύνη για την εχθρότητα στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Από το 2019 σταθερός του στόχος δεν ήταν η αντιμετώπιση του Μητσοτάκη, αλλά η διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ. Αρνήθηκε ακόμη και την απλή αναλογική και την δυνατότητα κυβέρνησης συνεργασίας. Γιατί άραγε; Επειδή θεωρούσε ότι μπορεί να γίνει αυτοδύναμα κυβέρνηση;

Ακόμη όμως και όταν ο ΣΥΡΙΖΑ για δικούς του εσωτερικούς λόγους διαλύθηκε, ο Ανδρουλάκης έδειξε ότι έχει περιορισμένες δυνατότητες. Γι’ αυτό άλλωστε έχασε την δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις, με το που εμφανίστηκε το κόμμα Τσίπρα. Το περισσότερο που μπορεί να ελπίσει το ΠΑΣΟΚ είναι να συμμετάσχει σε μία κυβέρνηση υπό τη ΝΔ (με ανοιχτό το ερώτημα με ή χωρίς τον Μητσοτάκη), προοπτική που ευνοεί το μισό στελεχιακό δυναμικό του κόμματος. 

Καθώς το ΠΑΣΟΚ έχει δείξει τις δυνατότητές του, το θεωρητικό ενδεχόμενο ο φορέας που θα εκφράσει μία κυβερνητική προοπτική να προέλθει από τον χώρο της Κεντροαριστεράς επικεντρώνεται στο κόμμα του Τσίπρα. Το οποίο όμως προς το παρό,  ενώ έχει επικρατήσει δημοσκοπικά στον χώρο, δεν αποκτά αντίστοιχη κυβερνητική δυναμική. 

Ενώ όμως αυτά αφορούν το επίπεδο της μικροπολιτικής και του μεταξύ τους ανταγωνισμού, τα δύο κόμματα με τα προγράμματά τους εμφανίζονται σαν παραλλαγές της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, δίχως φυσικά την εκτεταμένη διαφθορά και με ενισχυμένο τον κοινωνικό χαρακτήρα. Δεν αμφισβητούν το μοντέλο και σε καμία περίπτωση δεν κομίζουν μία ριζικά διαφορετική πρόταση για την χώρα. Το να λειτουργήσει πχ ο ανταγωνισμός ώστε να περιοριστούν τα κέρδη των καρτέλ στους βασικούς τομείς της οικονομίας και να αποκατασταθεί η θεσμική τάξη, είναι ο εξορθολογισμός και η διόρθωση του υπάρχοντος μοντέλου και όχι η υπέρβαση ή η αλλαγή του. 

Κινητικότητα και στην Κεντροδεξιά 

Όσο τα κόμματα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς αναλώνονται σε μεταξύ τους εχθροπραξίες λειτουργώντας σαν χορηγοί του Κυριάκου , το ερώτημα της κυβερνητικής προοπτικής μετά τις εκλογές μεταφέρεται στον χώρο της Κεντροδεξιάς. 

Με την ολοκλήρωση των δεκαπενθήμερων διακοπών του, ανάμεσα σε ποδηλασίες, μπάνια στο Μαράθι και χαλαρές βόλτες στην παλιά πόλη των Χανίων, ο Μητσοτάκης θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα συσσωρευμένα προβλήματα (οικονομία, σκάνδαλα, πυρκαγιές, ακρίβεια) και με την υποβόσκουσα αναταραχή στη ΝΔ, που εκ των πραγμάτων συνδέεται με την προοπτική της δημιουργίας του κόμματος από τον Αντώνη Σαμάρα. Μόνο μία μειοψηφία φανατικών περί τον Κυριάκο, που άλλωστε έχουν συνδέσει την τύχη τους μαζί του, εξακολουθεί να πιστεύει ότι υπάρχει η προοπτική μίας τρίτης τετραετίας και το άνοιγμα ενός νέου κύκλου. 

Καθώς η αυτοδυναμία έχει αποκλειστεί και το ενδεχόμενο να προκύψει κυβέρνηση από την κεντροαριστερά απομακρύνεται, ο Μητσοτάκης ήδη πιέζεται ώστε να ανοίξει δρόμο, προκειμένου η ΝΔ να παραμείνει στην εξουσία ως ο βασικός πυλώνας μίας κυβέρνησης συνεργασίας. Τα πράγματα δεν είναι εύκολα καθώς η απομάκρυνση του Μητσοτάκη από την ηγεσία θα συμπαρασύρει το καθεστώς και τα πρόσωπα που ασμένως συμμετείχαν. 

Το βασικό στοιχείο είναι το ποσοστό που θα αποσπάσει η ΝΔ. Κάτω από το 25% θα τεθεί θέμα ηγεσίας από τους δελφίνους, που ήδη κινούνται. Παρότι υπάρχουν πληροφορίες και εκτιμήσεις ότι σε καμία περίπτωση ο Μητσοτάκης δεν θα εγκαταλείψει, δύσκολα θα διατηρήσει την ηγεσία. Το δεύτερο στοιχείο είναι ο παράγων Σαμαράς ο οποίος κομίζει μία συνολικά διαφορετική πρόταση διακυβέρνησης και επανατοποθέτησης της χώρας και υπό προϋποθέσεις μπορεί να ανατρέψει συνολικά τις ισορροπίες στον χώρο της κεντροδεξιάς. 

Υπό το πρίσμα του γενικευμένου αιτήματος αποχώρησης του Μητσοτάκη, το ποσοστό που θα αποσπάσει το κόμμα Σαμαρά είναι συνάρτηση των προσδοκιών και της αντίστοιχης δυναμικής που θα δημιουργήσει στο κοινωνικό σώμα, και η οποία δεν μπορεί να υπολογιστεί και να αποτυπωθεί δημοσκοπικά. Τουλάχιστον επί του παρόντος. 

Ο παράγοντας Σαμαράς

Μέχρι τώρα ο Σαμαράς πέτυχε την αποδόμηση της διακυβέρνησης Μητσοτάκη και την απόκρουση του πρώτου γύρου των επιθέσεων που εξαπέλυσε εναντίον του το καθεστώς. Παράλληλα επεδίωξε να ακυρώσει εν τη γενέσει του την προοπτική να εστιαστεί η πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το δίπολο Μητσοτάκης-Τσίπρας. Εκ των πραγμάτων το επόμενο βήμα δεν μπορεί να αργήσει. Και λόγω του ότι κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει τον χρόνο των εκλογών που μετρά αντίστροφα, αλλά και γιατί χρειάζεται ζωτικό χώρο και χρόνο, ώστε να ξεδιπλώσει τις προγραμματικές του θέσεις και να συνδιαμορφώσει την ατζέντα της επικαιρότητας και της εκλογικής αντιπαράθεσης. 

Απώτερος στόχος δεν μπορεί παρά να είναι η διαμόρφωση του κυβερνητικού σχήματος της επόμενης ημέρας. Καθώς και γι’ αυτόν η αυτοδυναμία (ακόμη και αν πάει καλά στις εκλογές) αποκλείεται, αυτό περνά μέσα από την αλλαγή ηγεσίας στη ΝΔ. Κάτι όμως που προϋποθέτει και την “απομητσοτακοποίηση” του κόμματος. 

Θεωρητικά υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο ο Μητσοτάκης να διατηρήσει ένα μειοψηφικό, αλλά κρίσιμο ποσοστό, ώστε να παραμείνει πολιτικά κυρίαρχος και μετά τις εκλογές – για λόγους που έχουν αναλυθεί: Εκλογικές πελατείες, παροχές και επιδόματα, κατακερματισμός του πολιτικού συστήματος. Τότε όμως η χώρα θα μπει σε μία παρατεταμένη περίοδο παρακμής, όπου οι κοινωνικές εντάσεις θα αναδειχθούν στο προσκήνιο.