Τέλος εποχής για το καθεστώς Μητσοτάκη 

Η πρόσφατη ιστορία της Μεταπολίτευσης δείχνει ότι οι κυβερνήσεις (με εξαίρεση την μνημονιακή περίοδο), συνήθως μετά από δύο εκλογικές αναμετρήσεις, αποχωρούν από την σκηνή, όταν πλέον έχει αποκαλυφθεί η βαθύτερη πολιτική τους και έχει εξαντληθεί η δυναμική που ενσάρκωναν στο ξεκίνημά τους. Το καθεστώς Μητσοτάκη δεν θα είναι εξαίρεση. 

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έκρυψε από την αρχή ότι αποσκοπούσε στην συνολική νεοφιλελεύθερη αποδιάρθρωση της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας. Η υπόσχεση όμως ότι αυτό θα συνοδευόταν με την αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας και την βελτίωση των όρων διαβίωσης της πλειονότητας της κοινωνίας και της διεθνούς θέσης της χώρας διαψεύστηκε, όπως άλλωστε προέβλεπαν όσοι δεν παίρνουν τις υποσχέσεις στην ονομαστική τους αξία και επιμένουν σε βαθύτερες αναγνώσεις. 

Απογοητευτικός απολογισμός Μητσοτάκη

Η επταετία Μητσοτάκη χαρακτηρίζεται από την αιμορραγία των δημόσιων πόρων προς ιδιωτικά συμφέροντα. Ο τελικός απολογισμός είναι απογοητευτικός: Παρά τον πακτωλό ευρωπαϊκών και εγχώριων πόρων που είχε στη διάθεση του, περί τα 100 δισ. μαζί με το μαξιλάρι που του κληροδότησε ο ΣΥΡΙΖΑ, οι επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας λίγο βελτιωμένες είναι σε σχέση με το 2019, ενώ δεν έχουν φθάσει τα προ κρίσης επίπεδα. 

Τα μέτρα που διαφημίζει η κυβέρνηση σε όλους του τομείς δεν είναι σχεδιασμένα για την ανάπτυξη, ή πολύ περισσότερο την μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας, ή την προστασία από τις φυσικές καταστροφές (πχ από πλημμύρες, πυρκαγιές, λειψυδρία κλπ), αλλά με γνώμωνα την κατανομή των κονδυλίων σε φιλικά ιδιωτικά συμφέροντα (ακόμη και στην άμυνα) και την περαιτέρω διάχυση σε εκλογικές πελατείες. Η μετατροπή του μελλοντικού συμπεθέρου από μικρομεσαίο σε επιχειρηματία ολκής και της ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ σε εθνικό εργολάβο είναι ενδεικτικές.

Ο Μητσοτάκης συμπεριφέρεται ως ο κεντρικός πάτρωνας που χρησιμοποιεί το κράτος για να απομυζά την κοινωνία μέσω της υψηλής έμμεσης φορολόγησης και ακολούθως κατευθύνει τους πόρους με ατομικά και συλλογικά ρουσφέτια σε εκλογικές πελατείες και υποστηρικτές, που θα του εξασφαλίσουν την απρόσκοπτη παραμονή του στην εξουσία και την επανεκλογή. 

Την επταετία Μητσοτάκη η διεθνής θέση της χώρας δεν έχει βελτιωθεί, ενώ αντίθετα έχει συντελεσθεί υποχώρηση στις σχέσεις με την Τουρκία, η οποία σταδιακά επιβάλλει την αναθεωρητική της ατζέντα, δίχως να χρειαστεί καν να συγκρουστεί έστω στο διπλωματικό πεδίο. Στο κοινωνικό πεδίο η δημογραφική καθίζηση έφθασε στο χαμηλότερο σημείο, ενώ και στο μεταναστευτικό έχουν διπλασιαστεί οι άδειες παραμονής μεταναστών σε σχέση με την περίοδο Τσίπρα, παρά τις ακροδεξιές κορώνες του Θάνου Πλεύρη.

Μέσα στην αλαζονεία του, ο Μητσοτάκης έφερε τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών ως αποκορύφωμα της διάλυσης του κοινωνικού ιστού και μαζί και των παραδόσεων της Δεξιάς. Η μείωση του κοινωνικού κράτους μέσω της ιδιωτικοποίησης της υγείας, της παιδείας, της ασφάλισης κλπ γίνεται πλέον αισθητή, με την υποβάθμιση των υπηρεσιών και την άνοδο του κόστους των υπηρεσιών. 

Στο πεδίο των θεσμών παραβίασε βασικές αρχές του Συντάγματος και δημοκρατικής λειτουργίας του πολιτεύματος, εγκαθιδρύοντας ουσιαστικά καθεστώς κοινοβουλευτικής δικτατορίας, αφού η πλειοψηφία του στην βουλή νομιμοποιεί όλες τις παραβιάσεις, η δικαιοσύνη συγκαλύπτει και τα ΜΜΕ λευκαίνουν όλα του τα σκάνδαλα. Στο ερώτημα γιατί αντέχει ακόμη η απάντηση είναι ότι ένα 25% της κοινωνίας είναι ευνοημένο – πάντα είναι – ενώ παράλληλα έχει κατακερματίσει το πολιτικό σύστημα – όχι βέβαια δίχως τα κόμματα και πολιτικοί παράγοντες να έχουν τις δικές τους τεράστιες ευθύνες. 

Οι παροχές

Στο τέλος της δεύτερης τετραετίας του ο Μητσοτάκης θυμήθηκε την ανάγκη αλλαγής του παραγωγικού μοντέλου, υποσχόμενος ότι στην επόμενη τετραετία θα επενδύσει στην βιομηχανία. Παράλληλα την περασμένη εβδομάδα ανακοίνωσε εν χορδαίς και οργάνοις την είσοδο δύο γαλλικών εταιρειών στην κοινοπραξία για την πόντιση του ενεργειακού καλωδίου σύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, σε μία προσπάθεια να ξεπεράσει μέσω των διεθνών ιδιωτικών συμφερόντων την ενδοτικότητα έναντι της Τουρκίας. 

Θα υποσχεθεί και άλλα στην πορεία προς τις εκλογές ο Μητσοτάκης, τα οποία ελάχιστη σημασία έχουν και αποσκοπούν στο να δημιουργούν επικοινωνιακά ψευδογεγονότα που προβάλλουν υπέρμετρα και δίχως καμία κριτική τα φιλικά ΜΜΕ, ώστε να δικαιολογούν τα προαποφασισμένα ποσοστά που του δίνουν οι δημοσκοπήσεις και να συντηρούν την εντύπωση ότι είναι μέσα στο παιχνίδι των πολιτικών εξελίξεων της επόμενης ημέρας. 

Οι επικοινωνιακές πομφόλυγες πείθουν όσους είναι ήδη αποφασισμένοι και αναζητούν άλλοθι, ωστόσο υπάρχει ένα στοιχείο που συντηρεί τον Μητσοτάκη και είναι οι παροχές που θα ανακοινώσει στην ΔΕΘ. 

Οι αρχικές πληροφορίες έκαναν λόγο για 1,5 με 2 δισ. ευρώ και έχουν φθάσει, σύμφωνα με τις τελευταίες διαρροές να ξεπερνούν σε ορίζοντα εκλογών τα 2,5 δισ. ευρώ. Θα είναι κατανεμημένες ώστε να συντηρούν προσδοκία απολαβών σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και να μετατραπούν σε ψήφο. Μία πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το 51% των πολιτών επινεύει στην επιδοματική πολιτική, θεωρώντας ότι είναι προς την σωστή κατεύθυνση αλλά χρειάζονται περισσότερα.

Δίχως αφήγημα

Προφανώς η ελληνική κοινωνία μετά από μία επταετία Μητσοτάκη έχει εγκαταλείψει τις προσδοκίες αξιοπρεπούς διαβίωσης και αρκείται σε pass και επιδόματα. Η ηθική αξιολόγηση απάδει, το ερώτημα είναι εάν η αίσθηση μειωμένων προσδοκιών, πασπαλισμένη με ψευτο-επιχειρήματα του είδους ότι “δεν υπάρχει εναλλακτική”, θα υπερισχύσει ώστε να του δώσει το πάνω από 25% που επιδιώκει στις πρώτες εκλογές και να εκβιάσει τις πολιτικές εξελίξεις. 

Είναι όμως εμφανές ότι ο Μητσοτάκης δεν διαθέτει αφήγημα για να διεκδικήσει νέα τετραετία. Ήδη έχει αρχίσει και προβάλλει “ποια κυβέρνηση θα διαχειριστεί την προεδρία της ΕΕ και θα ολοκληρώσει την διαπραγμάτευση για τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό”. Πρόκειται για παραλλαγή του ίδιου επιχειρήματος “Μητσοτάκης ή Τσίπρας”, “Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης” και εν τελεί “Μητσοτάκης ή χάος”.

Φυσικά και η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ και ο Αντώνης Σαμαράς, ή μία προσωπικότητα κοινής αποδοχής, μπορούν να διαχειριστούν καλύτερα τις τύχες της χώρας. Εξαρτάται από το πώς τίθεται το ερώτημα. Άλλωστε στο ξεκίνημά του, πριν του φιλοτεχνήσει το προφίλ ο θηριώδης επικοινωνιακός μηχανισμός, ο Κυριάκος προκαλούσε ειρωνικά σχόλια ακόμη και μέσα στο κόμμα του – και θλίψη μετά από κάθε αναμέτρηση στην Βουλή με τον Αλέξη Τσίπρα. 

Υπάρχει εναλλακτική; 

Όσο αληθεύει ότι ένα σύστημα δεν αποχωρεί από την σκηνή εάν δεν ολοκληρώσει τον κύκλο του και δεν ξετυλίξει την πολιτική του, άλλο τόσο ισχύει ότι χρειάζεται ένας νέος φορέας να κάνει την εμφάνισή του δημιουργώντας προσδοκίες και προοπτική. Όχι κατ’ ανάγκη πλειοψηφικός αλλά πάντως καινοτόμος. Υπ’ αυτή την έννοια λίγη σημασία έχει εάν το κόμμα Τσίπρα ή το υπό ίδρυση κόμμα Σαμαρά συγκεντρώνουν μεγαλύτερα ή μικρότερα ποσοστά στις παρούσες δημοσκοπήσεις.

Το σημαντικό είναι εάν κομίζουν κάτι νέο στην ευρύτερη πολιτική συνθήκη, έστω και εάν μοιάζουν για παραλλαγές του παλαιού.  Για τον Τσίπρα το στίγμα του είναι θολό καθώς πολιτεύεται με συγκυριακούς και δημοσκοπικούς όρους (πχ το ερώτημα εάν είναι αριστερό κόμμα η ΕΛΑΣ δεν έχει απαντηθεί πειστικά, αφού υιοθετεί θέσεις με γνώμωνα να εκφράσει ένα απροσδιόριστο κεντρώο κοινό). 

Ο Σαμαράς αφήνει την υπόσχεση μίας συνολικής επανατοποθέτησης της χώρας και της Δεξιάς παράταξης. Προς το παρόν το σύστημα Μητσοτάκη δεν μπορεί να τον αντιμετωπίσει. Αντί για πολιτική επιδίδεται σε τακτικισμούς, εάν όχι σε κουτσομπολιό και παρασκηνιακούς εκβιασμούς. Το εάν με την παρουσίαση της ιδρυτικής πράξης, του προγράμματος και των ανθρώπων που θα το στελεχώνουν, ο Σαμαράς θα δημιουργήσει εδραία πεποίθηση ότι θα ανοίξει έναν νέο κύκλο για την χώρα μετά την παρακμή Μητσοτάκη είναι ζητούμενο.