Οι εξαγγελίες Μητσοτάκη στη ΔΕΘ παυσίπονο σε μια παραιτημένη κοινωνία

Η φετινή διοργάνωση έχει, ούτως ή άλλως, ιδιαίτερο συμβολισμό. Είναι η 90ή ΔΕΘ που συμπίπτει με τα 100 χρόνια από την πρώτη διοργάνωση και επιχειρεί να παρουσιαστεί ως αφετηρία μιας νέας εποχής. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, οι πρωθυπουργικές εξαγγελίες θα αποκτήσουν, για ακόμη μία φορά, χαρακτήρα πολιτικής παράστασης.

Παροχές, φορολογικές ελαφρύνσεις, μέτρα για την καθημερινότητα και υποσχέσεις για το μέλλον θα διεκδικήσουν το δικό τους μερίδιο στον δημόσιο λόγο. Και ο στόχος βέβαια είναι προφανής. Να δημιουργηθεί η αίσθηση ότι υπάρχει ακόμη δρόμος για πολιτική ανάκαμψη και ότι η κυβέρνηση μπορεί να ανακτήσει την εμπιστοσύνη μιας κοινωνίας που έχει κουραστεί να περιμένει.

Παλιά μου τέχνη κόσκινο. Όλοι σχεδόν οι πρωθυπουργοί, όταν αισθάνονται ότι ο πολιτικός χρόνος τους στενεύει, ανακαλύπτουν στη ΔΕΘ μια μοναδική ευκαιρία να ξαναμοιράσουν ελπίδα. Η δυσάρεστη πραγματικότητα μπαίνει για λίγο κάτω από το χαλί, οι δυσκολίες της καθημερινότητας υποχωρούν μπροστά στη δύναμη της εξαγγελίας και τα χειροκροτήματα καλούνται να συμπληρώσουν όσα η πολιτική πράξη δεν κατάφερε.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι εξαγγέλλεται, αλλά και τι τελικά πραγματοποιείται. Χρόνια τώρα, ένα μέρος των πρωθυπουργικών υποσχέσεων μοιάζει να έχει ημερομηνία λήξης από τη στιγμή που εκφωνείται. Άλλες καθυστερούν, άλλες αλλάζουν μορφή και άλλες καταλήγουν στο πολιτικό χρονοντούλαπο, εκεί όπου φυλάσσονται οι υποσχέσεις που κάποτε δημιούργησαν προσδοκίες και ύστερα ξεχάστηκαν. Το πολιτικό ψεύδος στη ΔΕΘ είναι, με αυτή την έννοια, πλουραλιστικό, γιατί αλλάζει πρόσωπα, κυβερνήσεις και συνθήματα, αλλά επιβιώνει.

Παυσίπονο η ΔΕΘ!

Κι όμως, υπάρχει κάτι βαθύτερο σε αυτή την επαναλαμβανόμενη σχέση πολιτικής και υπόσχεσης. Πολιτικοί και πολίτες γνωρίζουν ότι η ΔΕΘ είναι ένας τόπος όπου οι προσδοκίες διογκώνονται. Γνωρίζουν επίσης ότι δεν θα πραγματοποιηθούν όλα όσα ακουστούν και παρ’ όλα αυτά, συμμετέχουν στο ίδιο τελετουργικό. Γιατί η υπόσχεση, ακόμη κι όταν συνοδεύεται από δυσπιστία, λειτουργεί σαν παυσίπονο. Για λίγο ανακουφίζει. Και επίσης λίγο κάνει την καθημερινότητα πιο υποφερτή.

Ίσως εδώ βρίσκεται και η πιο δύσκολη πλευρά της ελληνικής πραγματικότητας. Το ψέμα δεν επιβάλλεται μόνο από εκείνον που το λέει. Συχνά γίνεται αποδεκτό και από εκείνον που το ακούει, επειδή του προσφέρει κάτι που η πραγματικότητα δυσκολεύεται να του δώσει. Και αυτό το κάτι είναι φυσικά η ελπίδα.

Ο Νίτσε είχε γράψει πως «η μόνη μου δύναμη είναι το ψέμα». Στην ελληνική πολιτική ζωή, η φράση μοιάζει κάποιες φορές να αποκτά μια παράξενη επικαιρότητα. Το ψέμα αποκτά δύναμη, ακριβώς επειδή όλοι γνωρίζουμε ότι η αλήθεια είναι πολύ πιο δύσκολη. Έτσι λοιπόν στην Ελλάδα το ψέμα εγκαταβιεί και γίνεται η αναγκαία και μάλιστα επείγουσα θα λέγαμε παραίσθηση.

Η αλήθεια που κρύβεται κάτω από τις μοκέτες…

Τι είναι, λοιπόν, το ψέμα για τον νεοέλληνα; Ίσως ένα ισχυρό αντίδοτο στην ανασφάλεια. Μια θερμοκοιτίδα της ελπίδας. Μια προσωρινή απάντηση μπροστά στις ευθύνες που μας φοβίζουν και στις αλλαγές που απαιτούν κόπο. Είναι ο εύκολος δρόμος όταν η πραγματικότητα ζητά δύσκολες αποφάσεις.

Και έτσι, για ακόμη μία φορά, στη ΔΕΘ θα ακούσουμε υποσχέσεις, θα τις χειροκροτήσουμε, θα τις σχολιάσουμε, θα τις μετατρέψουμε σε πρωτοσέλιδα και τηλεοπτικά παράθυρα. Κάποιες ίσως (και αυτό το ίσως το λέμε με μεγάλη επιφύλαξη) να πραγματοποιηθούν. Κάποιες άλλες θα χαθούν στη διαδρομή. Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι μόνο τι θα πει ο πρωθυπουργός από το βήμα της Έκθεσης. Είναι αν, αυτή τη φορά, θα μπορέσουμε να ξεχωρίσουμε την ελπίδα από την αυταπάτη και την πολιτική πράξη από την πολιτική σκηνοθεσία.

Γιατί η πραγματικότητα δεν κρύβεται για πάντα κάτω από τις μοκέτες της ΔΕΘ, κάποια στιγμή επιστρέφει και τότε ζητά τον λογαριασμό.