Ισπανία: Πρόωρες εκλογές έφερε το στεγαστικό – Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Είχε προηγηθεί η καταψήφιση στη Βουλή δύο έκτακτων διαταγμάτων που αποσκοπούσαν σε διευθέτηση της στεγαστικής κρίσης και της κοινωνικής αναταραχής που πυροδότησε η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ.

Ο Πέδρο Σάντσεθ, στο διάγγελμά του, κάλεσε τους πολίτες να επιλέξουν αν θέλουν να «ενταχθούν στο ακροδεξιό κύμα που προκαλεί οπισθοδρόμηση όπου κι αν κυβερνά» ή να δώσουν στην Ισπανία μια «ευρύτερη προοδευτική πλειοψηφία» και να διασφαλίσουν ότι «η Ισπανία θα παραμείνει προπύργιο του ανοιχτού πνεύματος και της κοινωνικής δικαιοσύνης», ένα «παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την ειρήνη, τον φεμινισμό και την ευημερία», όπως είπε. Στην ομιλία του, ο Σάντσες αναφέρθηκε στα οικονομικά και κοινωνικά επιτεύγματα της κυβέρνησής του, όπως η πρόοδος στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα κοινωνικά δικαιώματα και η μείωση της ανισότητας.

Υπενθύμισε ότι έπρεπε να αντιμετωπίσει πρωτοφανείς κρίσεις, όπως πολέμους και γεωπολιτικές αναταραχές, και ότι «πολέμησε ενάντια σε τυράννους, τεχνο-ολιγάρχες και γενοκτονικά καθεστώτα». Επιπλέον, επέκρινε το γεγονός ότι έπρεπε να αντιμετωπίσει τη «χειρότερη δυνατή αντιπολίτευση», αυτή των κομμάτων PP και Vox, τα οποία αμφισβήτησαν ακόμη και τη νομιμότητά του.

Υπενθυμίζεται πως ο Σάντσεθ, που είχε ήδη αποδυναμωθεί από τις υποθέσεις διαφθοράς που ταλανίζουν το Σοσιαλιστικό Κόμμα του οποίου ηγείται, δέχτηκε ένα ακόμη πλήγμα αυτό το καλοκαίρι, όταν αντιμετώπισε έντονη αντίδραση για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε την τρέχουσα μεταναστευτική κρίση στη Θεούτα.

Ωστόσο, το οξύ ζήτημα της απαγορευτικής τιμής των κατοικιών — το οποίο βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των ανησυχιών των ψηφοφόρων στην Ισπανία και έχει πυροδοτήσει διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα — ώθησε τελικά τον Σάντσεζ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, σε μια προφανή προσπάθεια να αξιοποιήσει ένα θέμα προεκλογικής αντιπαράθεσης που πιστεύει ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελός του.

Οι βουλευτές απέρριψαν την Παρασκευή δύο νομοσχέδια που αποσκοπούσαν στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, η οποία έχει πυροδοτήσει μεγάλες διαμαρτυρίες σε ολόκληρη τη χώρα από την περασμένη εβδομάδα, με αφορμή την έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το διαμέρισμα στη Μαδρίτη όπου ζούσε από το 1956. Αν και ο Σάντσεζ έχει αποκτήσει τη φήμη του ειδικού στις πολιτικές ανατροπές, αντιμετωπίζει μια δύσκολη προσπάθεια για να μετατρέψει αυτή την τελευταία κρίση προς όφελός του, επισημαίνει το Politico.

Τί δείχνουν τα γκάλοπ στην Ισπανία

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, πάντως, δεν δείχνουν προβάδισμα του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PSOE) αλλά καταγράφουν το Λαϊκό Κόμμα μπροστά και το Vox σε ισχυρή θέση, διαμορφώνοντας ένα σκηνικό στο οποίο η μετεκλογική συνεργασία των δεξιών κομμάτων βρίσκεται στο επίκεντρο.

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα βρίσκεται εδώ και καιρό πίσω στις δημοσκοπήσεις, όπου σε αυτές κυμαίνεται γύρω στο 28% και χωρίς να ξεπεράσει ποτέ το 33% καθ’ όλη τη διάρκεια των οκτώ ετών της θητείας του. Τα κόμματα που βρίσκονται πιο αριστερά, τα οποία θα είναι καθοριστικά για να καταφέρει ο Σάντσεθ να σχηματίσει συμμαχία, συγκεντρώνουν επί του παρόντος περίπου 8% στις δημοσκοπήσεις.

Ένας συνασπισμός μεταξύ του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP) και του ακροδεξιού Vox είναι ο μόνος συνδυασμός που προβλέπεται να συγκεντρώσει αρκετές ψήφους για απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή των 350 εδρών. Η πρόθεση ψήφου για το Vox ανέρχεται σε περίπου 18%, ποσοστό που αποτελείται από νεότερους και άνδρες ψηφοφόρους.

Εκτός του στεγαστικού, η μετανάστευση αναμένεται να αποτελέσει ένα ακόμη καθοριστικό ζήτημα, τόσο για τον Σάντσεζ, που είναι ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές στην Ευρώπη των οφελών της μετανάστευσης για την κοινωνία και την οικονομία και πρόσφατα χορήγησε νόμιμο καθεστώς σε σχεδόν ένα εκατομμύριο μετανάστες χωρίς έγγραφα. Αλλά και για το Vox, το οποίο επιδιώκει πολύ αυστηρότερους ελέγχους. Η μαζική είσοδος 72.000 μεταναστών στη Θέουτα τον Ιούλιο έχει κατακλύσει τις τοπικές αρχές και έχει πυροδοτήσει σημαντικές πολιτικές διαμάχες σχετικά με την ικανότητα της Ισπανίας να ελέγχει τα σύνορά της.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης αναμένεται να καταστήσουν τη διαφθορά κεντρικό θέμα της προεκλογικής αντζέντας, επιδιώκοντας να συνδέσουν τον Σάντσεζ με μια σειρά ερευνών, δικών και καταδικών που αφορούν μέλη του στενού του κύκλου και της οικογένειάς του. Ο Σάντσεζ έχει επανειλημμένα αρνηθεί οποιαδήποτε παράνομη πράξη και έχει υποστηρίξει ότι ορισμένες από τις υποθέσεις αποτελούν μέρος μιας εκστρατείας με πολιτικά κίνητρα εναντίον της κυβέρνησής του.

Οι αντίπαλοι

Ο Σάντσεθ, ο νυν πρωθυπουργός, θα είναι και πάλι υποψήφιος με το Σοσιαλιστικό Κόμμα, το οποίο ηγείται από το 2017. Επιδιώκοντας πλέον τρίτη θητεία μετά από οκτώ χρόνια στην εξουσία, είναι ήδη ο δεύτερος πρωθυπουργός της Ισπανίας με τη μεγαλύτερη θητεία από την επιστροφή της χώρας στη δημοκρατία το 1978.

Παρά τη θητεία του που τα τελευταία δύο χρόνια σημαδεύτηκε από έρευνες για διαφθορά, ο ηγέτης των Σοσιαλιστών ποντάρει στο ότι η στεγαστική κρίση και η προοπτική να αναλάβει την εξουσία ένα ακροδεξιό κόμμα θα συμβάλουν στην κινητοποίηση των αριστερών ψηφοφόρων που, διαφορετικά, ίσως να είχαν απέχει από τις εκλογές.

Ο Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, πρώην πρόεδρος της περιφέρειας της Γαλικίας, θα είναι ο αντίπαλος του Σάντσεζ εκπροσωπώντας το Λαϊκό Κόμμα, το οποίο ηγείται από τον Απρίλιο του 2022. Ο Φεϊχό, ο οποίος έχει κερδίσει τέσσερις φορές τις προεδρικές εκλογές στη Γαλικία, απέκτησε φήμη κατά τη διάρκεια της θητείας του ως κυβερνήτης της περιφέρειας ως μετριοπαθής και ρεαλιστής διοικητής.

Το PP αναδείχθηκε ως το μεγαλύτερο κόμμα στις γενικές εκλογές του 2023, αλλά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει επαρκή υποστήριξη για να σχηματίσει κυβέρνηση, με αποτέλεσμα ο Φεϊχό να παραμείνει ηγέτης της αντιπολίτευσης. Έκτοτε, ο Φεϊχόου επιδιώκει να τοποθετήσει το PP ως «κυβέρνηση σε αναμονή», ασκώντας σφοδρή κριτική στον Σάντσεζ για όλα, από τις πολιτικές του έως τις κατηγορίες για διαφθορά που περιβάλλουν το κόμμα του.

Οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι το PP θα βασιστεί στο ακροδεξιό Vox για να κυβερνήσει, δίνοντας σε ένα ακροδεξιό κόμμα ρόλο στο υπουργικό συμβούλιο για πρώτη φορά από το θάνατο του πρώην δικτάτορα Φρανσίσκο Φράνκο το 1975. Ηγέτης του είναι ο Σαντιάγο Αμπασκάλ, ο οποίος χτίσε το πολιτικό του προφίλ στη Χώρα των Βάσκων αντιτιθέμενος στον αυτονομισμό και συνίδρυσε το κόμμα το 2014 μαζί με άλλους που αποχώρησαν από το PP ή αναζητούσαν μια εναλλακτική λύση σε αυτό.

Υπό την ηγεσία του Αμπασκάλ, το Vox εξελίχθηκε από μια μικρή πολιτική δύναμη στο τρίτο μεγαλύτερο κόμμα της χώρας. Υποστηρίζει αυστηρότερους ελέγχους στη μετανάστευση, την εκ νέου συγκέντρωση των κρατικών εξουσιών, τη μείωση των φόρων και την ανατροπή πολλών προοδευτικών κοινωνικών πολιτικών.

Το «Ευρύ Μέτωπο» της Αριστεράς

Μια σειρά κομμάτων αριστερά του PSOE σχεδιάζει να δημιουργήσει μια νέα κοινή πλατφόρμα με την ονομασία «Ευρύ Μέτωπο» (Frente Amplio), η οποία θα αποτελέσει την καλύτερη ελπίδα του Σάντσεθ για τη διατήρηση της εξουσίας, εφόσον υποστηρίξει τους Σοσιαλιστές σε συνασπισμό, όπως και στο παρελθόν. Η συμμαχία αυτή θα αντικαταστήσει το «Sumar», μια πλατφόρμα της άκρας αριστεράς που ιδρύθηκε το 2023 από την υπουργό Εργασίας Γιολάντα Ντίαζ και η οποία λειτούργησε ως εταίρος συνασπισμού στην κυβέρνηση του Σάντσεζ κατά την τελευταία θητεία του.

Το νέο μέτωπο θα ορίσει υποψήφιο για την ηγεσία σε εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στις 17 Οκτωβρίου, αφού η Ντίαζ δήλωσε ότι δεν θα θέσει ξανά υποψηφιότητα για την ηγεσία.  Το «Podemos», πρώην μικρότερος εταίρος του PSOE στην κυβέρνηση συνασπισμού, το οποίο υιοθετεί μια πιο κριτική στάση από το «Sumar», έχει προς το παρόν αρνηθεί να ενταχθεί στο μέτωπο, επιλέγοντας να κατέβει ξεχωριστά στις εκλογές, εκτός αν διεξαχθούν ανοιχτές προκριματικές εκλογές.

Τα μικρότερα κόμματα 

Το ισπανικό Κοινοβούλιο είναι εξαιρετικά κατακερματισμένο, δίνοντας σε μικρά κόμματα που κατέχουν μόλις λίγες έδρες τη δύναμη να κλίνουν τη ζυγαριά κατά την ψήφιση πολιτικών. Οι ιστορικά ξεχωριστές περιφέρειες της χώρας διαθέτουν τέσσερα αυτονομιστικά κόμματα: το EH Bildu στη Χώρα των Βάσκων, το BNG στη Γαλικία και δύο στην Καταλονία — το αριστερό ERC και το δεξιό Junts.

Ενώ το EH Bildu, το BNG και το ERC έχουν υποστηρίξει ευρέως τον Σάντσεζ, το Junts έχει ασκήσει συχνά βέτο στα μέτρα της κυβέρνησής του, συμπεριλαμβανομένων των διαταγμάτων για τη στέγαση που ώθησαν τον πρωθυπουργό να διαλύσει το κοινοβούλιο.

Η 87χρονη που ξεσήκωσε την Ισπανία

Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ είναι 87 ετών και τα τελευταία 71 χρόνια ζούσε στο ίδιο διαμέρισμα, στη συνοικία Ρετίρο της Μαδρίτης. Την Τετάρτη (23/9), στην τέταρτη απόπειρα έξωσής της, αστυνομικοί την απομάκρυναν από το σπίτι της πάνω σε φορείο. Στην καρδιά της διαμάχης βρίσκεται ένα μισθωτήριο με προστατευμένο ενοίκιο, το οποίο υπέγραψε ο πατέρας της Μαρικάρμεν το 1956. Το δικαίωμα μίσθωσης πέρασε αργότερα στη μητέρα της και, μετά τον θάνατό της, στην ίδια.

Η Μαρικάρμεν συνέχισε να πληρώνει κάθε μήνα το ενοίκιο. Η σημερινή ιδιοκτήτρια του διαμερίσματος, η επενδυτική εταιρεία Urbagestión, επιδίωξε ωστόσο τη λήξη της μίσθωσης και αύξησε το ποσό από 500 σε 2.650 ευρώ. Στη συνέχεια το μείωσε στα 1.650 ευρώ και πάλι περισσότερο από τη μηνιαία σύνταξή της, που ανέρχεται σε 1.350 ευρώ. Η 87χρονη δικαιώθηκε αρχικά στα δικαστήρια, αλλά η απόφαση ανατράπηκε στο εφετείο και το Ανώτατο Δικαστήριο τάχθηκε τελικά υπέρ των ιδιοκτητών.

Τελικά την περασμένη Δευτέρα, βγήκε η απόφαση, πως η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ θα μπορέσει να επιστρέψει στο σπίτι της, μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε με την εταιρεία στην οποία ανήκει το ακίνητο. «Εάν υπογραφεί η συμφωνία στην οποία καταλήξαμε, προφανώς θα ήταν η καλύτερη και πιο χαρμόσυνη λύση για όλον τον κόσμο», δήλωσε η δικηγόρος της, Μπεατρίθ Ντούρο.