Τι μας επιβεβαίωσε το επεισόδιο Μαρινάκη-Δημητριάδη
28/05/2026
Το περιστατικό, που έλαβε χώρα στο περιθώριο του τελικού της Euroleague, μεταξύ πρώην σημαίνοντος κυβερνητικού αξιωματούχου και ισχυρού παράγοντα της οικονομικής ζωής της χώρας, μόνο ως θέαμα εξέπληξε τα πλήθη. Η ουσιαστική του επεξήγηση είναι αυτονόητη στην κοινή συνείδηση, η δε οσμή βαθιάς σήψης και διαπλοκής που αποπνέει έχει προεξοφληθεί στο χρηματιστήριο της πολιτικής εδώ και χρόνια, κατά τρόπο που το συμβάν να μην ασκεί καμία άμεση επιρροή.
Το πιο πιθανό να κλονίσει κάποιους πιο δύσπιστους και να επαναφέρει για λίγο στην επιφάνεια ανομολόγητες σκέψεις μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης για την πραγματική έκταση της διαφθοράς στη χώρα. Μέχρι εκεί όμως. Η αλήθεια είναι ότι σήμερα δεν υπάρχει θεσμός ικανός να συγκρατήσει οποιοδήποτε από τα δύο αντίβαρα, που εκπροσωπούν οι δύο πρωταγωνιστές του επεισοδίου.
Για την ακρίβεια θεσμοί υπάρχουν, νομιναλιστικά, με τυπική μόνον ισχύ. Καμία, ωστόσο, προσωπικότητα κρατικού λειτουργού δεν θα φάνταζε ικανή να τους ενεργοποιήσει αποτελεσματικά προς τη μία ή την άλλη την κατεύθυνση. Στο ανώτατο επίπεδο της ιεραρχίας το πολιτικό προσωπικό και οι οικονομικοί παράγοντες είναι untouchables, οι πρώτοι απολαμβάνοντας θεσμική ασυλία, αμφότεροι δε προστατευμένοι με φρουρούς, προερχόμενους κατά τα φαινόμενα από κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας. Ουδεμία έκπληξη και ως προς αυτό, καθώς οι εν λόγω ομάδες είναι πλέον ακροβολισμένες σε όλα τα πολυσύχναστα σημεία της πρωτεύουσας, χωρίς αυτό να προκαλεί οποιοδήποτε κύμα διαμαρτυρίας.
Αυτό, όμως, που προκαλεί πραγματικά εντύπωση είναι ότι παράλληλα με αυτή την νοσηρή πραγματικότητα, εξελίσσεται κανονική πολιτική συζήτηση γύρω από τις δήθεν απαιτούμενες θεσμικές ή άλλες μεταρρυθμίσεις, που έχει ανάγκη η χώρα, όπως για παράδειγμα μία “γενναία συνταγματική αναθεώρηση”, με έμφαση στις διατάξεις που αφορούν στην ευθύνη των υπουργών και την ανάδειξη της ηγεσίας της δικαιοσύνης, το κράτος δικαίου, τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό και άλλες παρόμοιες ρητορικές διακηρύξεις, που δήθεν κατατείνουν στην περαιτέρω θεσμική θωράκισή της.
Σε αυτή συμμετέχουν κόμματα και άτομα όλων των πολιτικών αποχρώσεων, ωσάν να επρόκειτο για έναν ειλικρινή διάλογο σε μία αμιγώς πολιτική αρένα, αδιαφορώντας επιδεικτικά για το γεγονός ότι η πραγματική πολιτική δυναμική εξελίσσεται ερήμην νόμων και κανόνων. Υπό τις δεδομένες συνθήκες, οποιαδήποτε δημόσια συζήτηση περί συναινέσεων στους όρους λειτουργίας του κράτους δικαίου, της διάκρισης των εξουσιών, και εν γένει της λειτουργίας των θεσμών όχι μόνο καθίσταται υποκριτική, αλλά επιτείνει την ίδια τη σήψη που υποτίθεται ότι επιχειρεί να θεραπεύσει.
Και αυτό, διότι αφενός δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι ένα σύστημα με αυτά τα χαρακτηριστικά δύναται να μεριμνά ή να εγγυηθεί για οτιδήποτε αφορά τον πολίτη, αφετέρου δε επειδή λειτουργεί ως μηχανισμός έμμεσης νομιμοποίησης της υφιστάμενης κατάστασης. Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι ούτε συνταγματικής μειονεξίας, ούτε τυπικής ύπαρξης θεσμών. Είναι πρόβλημα ισχύος προσωπικοτήτων. Οι θεσμοί προϋποθέτουν την ύπαρξη πολιτικής και κοινωνικής ζωτικότητας, ικανής να επιβάλει την εφαρμογή τους ακόμη και απέναντι στους ισχυρότερους παίκτες του συστήματος.
Χωρίς αυτό μεταπίπτουν σε άψυχα κείμενα χωρίς πραγματικό αντίκρισμα. Η εικόνα την οποία παρήγαγε το περιστατικό της Κυριακής υπήρξε απλώς στιγμιαία αποκάλυψη μίας πραγματικότητας που όλοι γνωρίζουν και κανείς δεν ομολογεί δημόσια. Και κάθε πολιτική συζήτηση που αρνείται να τοποθετήσει αυτή την πραγματικότητα στο επίκεντρό της είναι, εκ των πραγμάτων, κενή περιεχομένου και ανάξια συμμετοχής.
Ο Θωμάς Ροζής είναι δικηγόρος
