Το τέλος ενός “μπιγκ-μπαγκ” που δεν άρχισε

Όλη η προσπάθεια τριών χρόνων να δημιουργηθεί ένας κοινός τόπος συζήτησης στην Κεντροαριστερά, μια κατ΄ αρχήν δημιουργία προγραμματικής κοινής γλώσσας στα μεγάλα (παραγωγικό μοντέλο, επιτελική κρατική αρωγή σε κλαδική και περιφερειακή ανάπτυξη, μεταρρυθμίσεις και τομεακές αναδιαρθρώσεις, φορολογικό, προστασία εργασίας) πέφτουν στο κενό της πόλωσης και του ανταγωνισμού. Οι ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν ποιος “ηγέτης” θα διώξει τον Μητσοτάκη. Όλα τα άλλα παρέλκουν.

Αυτή η ακύρωση του όποιου άλλου νοήματος, άποψης, εναλλακτικής, η εκκένωση κάθε άλλου περιεχομένου στο δημοκρατικό διάλογο για το μέλλον της χώρας είναι καταλυτική αλλά και ενδεικτική ενός άλλου –νέου;– ήθους. Όλη αυτή την περίοδο όπου ο ΣΥΡΙΖΑ αδυνατούσε να βρει μια ουσιαστική αντιπολιτευτική στάση, φυλλορροώντας μέχρι την τωρινή διάλυση, η καταγγελία συμβάδιζε με τον λαϊκισμό. Λίγες ευκαιριακές συμμαχίες επί σκοπόν (Αθήνα, Θεσσαλία) δεν ήταν αρκετές να αμβλύνουν την ακραία ισοπεδωτική στάση του ΣΥΡΙΖΑ (ως κυβέρνησης 2015-19 κι αντιπολίτευσης 2019-23) στην επιχείρηση  αρπαγής ή διάλυσης  του “τελειωμένου” ΠΑΣΟΚ.

Η επόμενη περίοδος της στιγμής Κασσελάκη, της απόλυτης εσωστρέφειας, της σταδιακής αποχώρησης και  τελικά της μετακόμισης στην Ιθάκη ενός Τσίπρα “επιλεκτικού κι αυτοκαθαρμένου” από όλα τα λάθη του, που τα φόρτωσε στις συνθήκες και τους πρώην συνεργάτες του, έκανε αδύνατη την όποια ώσμωση, ενοχοποιώντας και την ελάχιστη σύμπλευση επί παντός!

ΠΑΣΟΚ και κεντροαριστερά

Η αντίστοιχη –εν μέρει δικαιολογημένη– φοβική δυσπιστία του ΠΑΣΟΚ, της απροσδόκητης θέσης του ως μείζονος αντιπολίτευσης, η προτεραιοποίηση κατ’ αντανάκλαση του συνεχούς καταγγελτισμού έκανε το διαγκωνισμό για τη δεύτερη θέση το μείζον διακύβευμα. Οι όποιες εκτεταμένες επεξεργασίες και προτάσεις εναλλακτικής διακυβέρνησης χάθηκαν στην απόκρυψή τους από τα ΜΜΕ και την αδυναμία κι αδράνεια του χώρου να οργανώσει την πορεία ενημέρωσης και συμμετοχής προς το λαό.

Μια πορεία με πολύ συγκεκριμένη προοπτική μεγάλων οριζόντων με οδυνηρές, αλλά καίριες μετατροπές και ριζικά μέτρα ορθολογικής, αλλά δικαίας και πολυσθενούς εξόδου στην νέα εποχή. Η μετατόπιση της πολιτικής σε ευφυολογήματα, ατάκες σε σόσιαλ μίντια κλπ, με εντυπώσεις της μιας μέρας, μάλλον επικάλυψε τη σοβαρότητα των διακυβευμάτων, με ελκυστικές αναφορές σε ομάδες-στόχους μιας κοινωνίας σε κατάτμηση.

Συνακόλουθα όλοι οι προφήτες ενός μπινγκ-μπαγκ μεγάλων συγκλίσεων της Κεντροαριστεράς έχασαν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους, απλά γιατί τέτοιο έδαφος δεν υπήρχε. Και μάλιστα την ίδια ώρα που οι αυξημένες προσδοκίες των πολιτών εύρισκαν διεξόδους θυμικής μάλλον έκφρασης και εκτόνωσης, παρά δημιουργικής αντιπαράθεσης στο δημόσιο διάλογο. Έτσι, οι υποκλοπές, τα Τέμπη, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ακόμα και η αδειοδότηση ιατρείων δημιούργησαν εκρήξεις του λαϊκού συναισθηματισμού, χωρίς να παράγουν έλλογες συσπειρώσεις, εναλλακτικές πορείες, συνέργειες σε λύσεις συλλογικού συμφέροντος.

Έτσι, ένα μεγάλο σύμπλεγμα, μια κεντρική σημαία, μια κοινωνική έξοδος, μια διαφορετική απαίτηση  από την τωρινή παγίδευση ενός πολύ στοχευμένου νεοφιλελευθερισμού, σε ένα αντιπολιτευτικό μέτωπο ευρείας αποδοχής, αποτυγχάνει και βυθίζεται στη μικροπολιτική και την δυσπιστία. Σημαντικό και συμβολικό παράδειγμα τέτοιας εθνικής αποτυχίας κρατικής επιτελικής παρέμβασης και κοινωνικής κινητοποίησης σε όλη την χώρα είναι η περίπτωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Πόλεμος χαρακωμάτων

Η δυνατότητα για ένα λαμπρό εθνικό σχέδιο αναδιοργάνωσης κι ενδυνάμωσης συγκεκριμένων ξεχασμένων περιφερειών, πριμοδότησης ανασφαλών κι αδύναμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων ατόνησε. Η αναγκαία και επείγουσα ώθηση στην καινοτομία και εξωστρέφεια, με στοχευμένη συστηματική κρατική αρωγή και προσανατολισμό συνολικό, μαράζωσε μέσω της γραφειοκρατίας-φραγμού των τραπεζών. Προτιμήθηκαν φυσικά οι συνήθεις ύποπτοι, οι ελίτ των ολιγαρχών, η εντροπία της εγχώριας εξάρτησης από ξένες επενδύσεις, όπου το κράτος είναι παρατηρητής και επισφαλής κανονάρχης, ασχολούμενο μόνο με τα μακροοικονομικά και την δημοσιονομική πειθαρχία, κατά το δοκούν.

Οδεύουμε αδιαμαρτύρητα με μια άγονη αντιπαράθεση χαρακωμάτων, με τα ΜΜΕ να επιβάλουν μια δημόσια συζήτηση καθημερινής επιφάνειας, με ελαφρότητα χαρακτηρισμών κι ανειλικρίνεια προθέσεων, σε αντιπαραθέσεις τοπικών εκλογικών αναμετρήσεων, σε ένα αδιέξοδο όπου ο κόσμος θέλει το άλλο, αλλά δεν αισθάνεται ότι μπορεί να το ζητήσει. Ταυτόχρονα, όμως, επαφίεται στο σκοτεινό ΔΔ της συνωμοσιολογίας, στη μερικότητα του προσωπικού βιώματος, στην ιδιοτέλεια της ατομικής εξασφάλισης, στον μικρο-καταναλωτισμό των μικρόκοσμων επιτυχίας κι επίδειξης. Με λογικές και πρακτικές πόλωσης κρατούμε τη χώρα καθηλωμένη στην ανακύκλωση της παθολογίας της και των αδυναμιών της, χαϊδεύοντας αλλά όχι αναιρώντας.

Αυτή η στάση όλων στην κεντροαριστερά καλλιεργεί μια ακόμα φορά την ακυβερνησία και άρνηση συνεργασιών όλων με όλους, σε μια επανάληψη της ασυνεννοησίας 2010-12. Η πατρίς μπορεί να περιμένει!