Νίκος Καλογερόπουλος: Ένας αναρχικός πατριώτης

Ο Νίκος Καλογερόπουλος, ήταν ένας ελεύθερος-αδέσμευτος-πηγαίος καλλιτέχνης, ένας λαϊκός – αυθεντικός διανοούμενος. Ένας αναρχικός αριστερός πατριώτης. Το έθνος για τον Καλογερόπουλο ήταν πνευματική κατάσταση μέσα στη διαχρονία του, ενώ το κράτος, φορέας εξουσίας και κυριαρχίας μειοψηφιών, εχθρός του έθνους. Για τον αναρχικό πατριώτη Νίκο Καλογερόπουλο, ισχύει νομίζω, η κλασική προσέγγιση περί Κράτους και Πατρίδας ενός κορυφαίου αναρχικού επαναστάτη του 19ου αιώνα, του Μιχαήλ Μπακούνιν.

Γράφει ο Μπακούνιν σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα: «Η ευημερία του Κράτους είναι η αθλιότητα του πραγματικού Έθνους, του λαού. Το μεγαλείο και η ισχύς του Κράτους είναι η σκλαβιά του Λαού. Ο Λαός είναι ο φυσικός και νόμιμος εχθρός του Κράτους. Ακόμα και αν ο Λαός υποκύπτει –πολύ συχνά αλίμονο– στις αρχές, κάθε αρχή του είναι μισητή. Το Κράτος δεν είναι η Πατρίδα. Είναι η αφαίρεση, ο μεταφυσικός, μυστικιστικός, πολιτικός, νομικός μύθος της πατρίδας. Οι λαϊκές μάζες όλων των χωρών αγαπούν βαθιά την Πατρίδα τους. Αλλά αυτό είναι μια φυσική, πραγματική αγάπη.

»Ο πατριωτισμός του λαού δεν είναι ιδέα, αλλά γεγονός και ο πολιτικός πατριωτισμός, η αγάπη του Κράτους δεν είναι η ακριβής έκφραση αυτού του γεγονότος, αλλά μια εκφυλισμένη έκφραση μέσω μιας απατηλής αφαίρεσης, και πάντα προς όφελος μιας εκμεταλλεύτριας μειοψηφίας. Η Πατρίδα, η εθνικότητα όπως και η ατομικότητα, είναι ταυτόχρονα ένα γεγονός φυσικό και κοινωνικό, ψυχολογικό και ιστορικό. Δεν είναι μια θεωρητική αρχή… Γι’ αυτό, λοιπόν, συναισθάνομαι ειλικρινά και πάντα τον πατριώτη κάθε καταπιεσμένης πατρίδας. Η Πατρίδα αντιπροσωπεύει το ιερό και αδιαφιλονίκητο δικαίωμα κάθε ανθρώπου, κάθε ομάδας ανθρώπων, ενώσεων, κοινοτήτων, περιοχών, εθνών να αισθάνονται, να σκέπτονται, να θέλουν και να δρουν με τον δικό τους τρόπο, και ο τρόπος αυτός είναι πάντα το αναμφισβήτητο αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας ιστορικής εξέλιξης». (Το απόσπασμα αναδημοσιεύθηκε στο περιοδικό Τετράδια, τχ 60ο/2011).

Στη μεταβατική από πολλές πλευρές δεκαετία του ’80 –έχοντας ήδη θεατρική παρουσία και τηλεοπτικές εμφανίσεις από τη δεκαετία του ’70– θα είναι εκείνη στην οποία θα αποτυπωθεί το υποκριτικό ταλέντο του Νίκου Καλογερόπουλου, του “Καλόγερα” και θα τον διατηρεί στη συλλογική μνήμη και τις επόμενες γενιές. Είχε πρωταγωνιστική συμμετοχή σε ταινίες που έχουν αφήσει το ξεχωριστό τους αποτύπωμα, όπως “Μάθε παιδί μου γράμματα” (1981 Θόδωρος Μαραγκός), “Άρπα Colla” (1982 Νίκος Περάκης), “Ρεμπέτικο” (1983 Κώστας Φέρρης), “Λούφα και Παραλλαγή” (1984 Νίκος Περάκης). Έπαιξε και σε ιδιαίτερα δημοφιλείς και πολύ ενδιαφέρουσες τηλεοπτικές σειρές την ίδια περίοδο, όπως “Μεθυσμένη Πολιτεία” (1980 Κώστας Λυχναράς), “Χαίρε Τάσο Καρατάσο” (1985 Γιάννης Σμαραγδής), “Στο Κάμπινγκ” (1989 Ανδρέας Θωμόπουλος).

Η επιφανειακά-τυπικά και “από τα πάνω” πλουραλιστική περίοδος των “ΜΜΕ” που ακολούθησε από το 1989-90 και μετά, η οποία στην ουσία ήταν η περίοδος της “νεοφιλελεύθερης μονόδρομης σκέψης”, της τηλεοπτικής ευτέλειας και αλλοτρίωσης, του “συστήματος καρτέλ”, με όρους πολιτικής επιστήμης, τον βρίσκει από άποψη “εκτός”, αλλά ενεργό, διαμορφώνοντας τους δικούς του χώρους, τρόπους και καλλιτεχνικές φόρμες. Θα έχει και μια πρωταγωνιστική κινηματογραφική εμφάνιση στην ταινία “Θηλυκή Εταιρεία” (1999 Νίκος Περάκης).

Όταν το λαϊκό ρεύμα θα φουντώσει την αντιμνημονιακή περίοδο του 2010-2012, ο Καλογερόπουλος θα συντονιστεί μαζί του και θα δημιουργήσει και ως σκηνοθέτης την ταινία “Οι Ιππείς της Πύλου” (2011). Το τραγούδι “Καραϊσκάκης” που τραγουδά ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, σε στίχους και μουσική Καλογερόπουλου, ακουγόταν στις “Πλατείες” εκείνης της περιόδου. Την ίδια περίοδο θα δημιουργήσει το “Τρενοτεχνείο” στην Κυπαρισσία, ως πολυχώρο πολιτισμού.

Ο αναρχικός πατριώτης Νίκος Καλογερόπουλος υπήρξε ένας ιδιαίτερα ταλαντούχος ηθοποιός, αδέσμευτος καλλιτέχνης, ελεύθερος άνθρωπος, αγαπητή και οικεία μορφή σε πάρα πολλούς. Ακολουθεί η τελευταία σκηνή από την Λούφα και Παραλλαγή, όπου ακούγεται το περίφημο “Ένα πουλάκι κάθεται σε κάρβουνα αναμμένα”.

Καλό του ταξίδι.