Τι είναι το μικροβίωμα του εντέρου και πως να το ρυθμίσουμε

Αυτοί οι μικροσκοπικοί “συγκάτοικοι” σου παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο, βοηθώντας στην πέψη, υποστηρίζοντας το ανοσοποιητικό σου σύστημα και προστατεύοντας την ψυχική σου ευεξία. Και το καλύτερο; Με τις σωστές διατροφικές επιλογές, μπορείς να διαμορφώσεις αυτή την κοινότητα ώστε να λειτουργεί υπέρ σου. Το συνολικό βάρος του ανθρώπινου μικροβιώματος μπορεί να φτάνει τα 2 κιλά!

Γιατί μας νοιάζει το Μικροβίωμα;

Η κατανόηση και η υποστήριξή του είναι βασική για καλύτερη υγεία, περισσότερη ενέργεια και ποιοτική ζωή. Στον οδηγό που ακολουθεί, θα μάθεις πώς να αξιοποιήσεις τη διατροφή σου για να φροντίσεις το μικροβίωμά σου και να το κάνεις σύμμαχό σου στην καθημερινότητά σου. Τι είναι αυτό το Μικροβίωμα που ζει Μέσα σου;

Το μικροβίωμα είναι το σύνολο όλων των μικροβίων, όπως βακτήρια, μύκητες ακόμη και ιοί μαζί με τα γονίδιά τους, τα οποία ζουν φυσικά στο σώμα. Ξέρω, ακούγεται τρομακτικό, ή ίσως και αηδιαστικό! Ωστόσο αυτά τα μικρόβια σε βοηθούν να τελέσεις πολλές διεργασίες καθημερινά ζωτικής σημασίας. Εκτός από ευεργετικά μικρόβια υπάρχουν μέσα σου και παθογόνα, αλλά, τα μικρόβια αυτά σε υγιή άτομο συνυπάρχουν ειρηνικά σε σχετική ισορροπία και σε κάποιες περιπτώσεις αλληλοβοηθούνται.

Μικροβίωμα, Ποια τα είδη και που βρίσκονται; Μικρόβια κατοικούν σε όλη την επιφάνεια του σώματος σου, ακόμη και στο σάλιο! Τα μικρόβια αυτά ωστόσο μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ανατομική περιοχή, βάσει στην οποία έχει γίνει ο διαχωρισμός που ακολουθεί:

Μικροβίωμα του Εντέρου

Όταν μιλάμε για μικροβίωμα, συνήθως αναφερόμαστε σε αυτό. Πρόκειται για τη πιο μελετημένη περιοχή του σώματος όσον αφορά το ανθρώπινο μικροβίωμα. Δεν είναι τυχαία τόσο μελετημένο, καθώς το εντερικό μικροβίωμα διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη πέψη και μεταβολισμό θρεπτικών συστατικών, ιδίως των φυτικών ινών, στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος αλλά και σε άλλα πολλά που θα δούμε στη συνέχεια.

Θα μπορούσε να συμβάλλει και στην απώλεια βάρους; Τρισεκατομμύρια μικροβίων κατοικούν στο έντερο σου αυτή τη στιγμή! Τα μικρόβια του εντέρου διαταράσσονται συνεχώς από την καθημερινή διαιτητική πρόσληψη. Καταλαβαίνεις λοιπόν πόσο μεγάλο αντίκτυπο έχει το τι τρως σε όλο σου το σώμα.

…και του δέρματος

Στο δέρμα υπάρχουν πάρα πολλά μικρόβια μεγάλης ποικιλίας. Διαφορετικές περιοχές του δέρματος, όπως οι λιπαρές ή περιοχές με αυξημένη υγρασία, φιλοξενούν διαφορετικούς μικροβιακούς πληθυσμούς. Τι το χρειαζόμαστε; Το μικροβίωμα του δέρματος διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην προστασία από παθογόνα, στη διατήρηση της υγείας του δέρματος και στη διαμόρφωση των ανοσολογικών αποκρίσεων. Για αυτό και οι ειδικοί αποθαρρύνουν την άσκοπη ή υπερβολική χρήση αντισηπτικού!

Στοματικό Μικροβίωμα

Το στοματικό μικροβίωμα περιλαμβάνει τα βακτήρια και άλλων ειδών μικροοργανισμούς που βρίσκονται στα δόντια, τα ούλα, τη γλώσσα και το εσωτερικό των μάγουλων. Διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη στοματική υγεία, συμπεριλαμβανομένου του σχηματισμού οδοντικής πλάκας, της περιοδοντικής νόσου και της συνολικής στοματικής υγιεινής. Η ανισορροπία του στοματικού Μικροβιώματος μπορεί να οδηγήσει σε τερηδόνα.

Μικροβίωμα του Γεννητικών Οργάνων

Το ουρογεννητικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένου του κόλπου και του ουροποιητικού συστήματος, φιλοξενεί τις δικές του μοναδικές μικροβιακές κοινότητες. Στις γυναίκες, το κολπικό μικροβίωμα κυριαρχείται από γαλακτοβάκιλλους, οι οποίοι συμβάλλουν στη διατήρηση ενός όξινου περιβάλλοντος και στην προστασία από λοιμώξεις. Το ουροποιητικό σύστημα έχει επίσης το δικό του μικροβίωμα, αν και είναι λιγότερο καλά μελετημένο σε σύγκριση με άλλες περιοχές του σώματος.

Αναπνευστικό Μικροβίωμα

H αναπνευστική οδός, η οποία αποτελείται από τη μύτη, το λαιμό και τους πνεύμονες φιλοξενεί το δικό της μικροβίωμα. Ενώ παλιότερα η αναπνευστική οδός θεωρούνταν αποστειρωμένη, πρόσφατες μελέτες αποκάλυψαν την παρουσία ενός ιδιαίτερα ευνοϊκού αναπνευστικού μικροβιώματος.

Πως Διαφέρει το Μικροβίωμα ανά τον Κόσμο

Η σύνθεση αυτών των μικροοργανισμών διαφέρει ανάλογα με γεωγραφικούς, περιβαλλοντικούς και διατροφικούς παράγοντες. Κάθε πληθυσμός παρουσιάζει μοναδικά χαρακτηριστικά, τα οποία αντανακλούν τον τρόπο ζωής, την πρόσβαση σε τρόφιμα και τις τοπικές διατροφικές παραδόσεις.

Η επίδραση της αστικοποίησης είναι επίσης εμφανής, καθώς παρατηρείται μείωση της ποικιλότητας του μικροβιώματος όταν οι πληθυσμοί μεταβαίνουν από παραδοσιακές σε Δυτικού τύπου διατροφές. Αυτή η αλλαγή συνδέεται με την αυξημένη κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων και τη μείωση της πρόσληψης φυτικών ινών.

Μελέτες δείχνουν ότι

Οι φυτικές δίαιτες, πλούσιες σε φυτικές ίνες, συνδέονται με αυξημένη ποικιλότητα στο μικροβίωμα, το οποίο συμβάλλει στη συνολική υγεία του εντέρου. Οι διατροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και ζωικές πρωτεΐνες συνδέονται με μικρότερη μικροβιακή ποικιλότητα και πιθανές φλεγμονώδεις καταστάσεις όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και η θυροειδήτιδα Hashimoto.

Οι παραδοσιακοί τρόποι διαβίωσης, όπως η τροφοσυλλογή (συλλογή λαχανικών και φρούτων που υπάρχουν φυσικά από την φύση) και το κυνήγι, φαίνεται να διατηρούν υψηλά επίπεδα μικροβιακής ποικιλότητας, προστατεύοντας από χρόνια νοσήματα. Το μικροβίωμα είναι ένας δυναμικός καθρέφτης του τρόπου ζωής και της διατροφής μας, και η κατανόηση της σχέσης αυτής μπορεί να οδηγήσει σε πιο στοχευμένες διατροφικές παρεμβάσεις για την προαγωγή της υγείας.

Ταξιδεύοντας Πίσω στον Χρόνο

Οι πρόγονοί μας παρατήρησαν ότι υπήρχε σχέση μεταξύ της κατανάλωσης τροφής και των συναισθημάτων, της διάθεσης και της συμπεριφοράς. Η μεταμόσχευση κοπράνων (ξέρω… δεν ακούγεται όμορφα) έχει χρησιμοποιηθεί στην κινεζική παραδοσιακή ιατρική αλλά και στην Αρχαία Ελλάδα, η οποία χωρίς να το ξέρουν τότε, είναι στην ουσία “μεταμόσχευση” μικροβιώματος. Μπορούμε επίσης να παρατηρήσουμε τη χρήση γαλακτοκομικών προϊόντων ως φάρμακο για γαστρεντερικά προβλήματα στα έργα του Ιπποκράτη, του Αβικέννα, του Γαληνού και του Πλίνιου του Πρεσβύτερου ακόμη και στη Βίβλο.

Ανέφερα πως το εντερικό μικροβίωμα έχει αρκετά οφέλη για την υγεία ολόκληρου του σώματος σου, πως όμως το καταφέρνει αυτό, αφού περιορίζεται γεωγραφικά στο έντερο σου;

Άξονας Εγκεφάλου-Εντέρου

Σκέψου! Πως θα μπορούσε κάτι που βρίσκεται στο στομάχι να επηρεάσει ολόκληρο το σώμα; Θα έπρεπε κάπως να έχει άμεση ή έμμεση πρόσβαση σε ολόκληρο το σώμα, ποιος το έχει αυτό; Ο εγκέφαλος! Έτσι, έχοντας επικοινωνία με τον εγκέφαλο, το εντερικό μικροβίωμα έχει έμμεσα επικοινωνία με ολόκληρο το σώμα. Η κύρια οδός, λοιπόν, όπου το μικροβίωμα μπορεί να έχει επικοινωνία με το υπόλοιπο σώμα ώστε να φέρει οφέλη είναι μέσω του άξονα εγκεφάλου-εντέρου. Ο άξονας εγκεφάλου-εντέρου είναι ένα αμφίδρομο δίκτυο επικοινωνίας μεταξύ του εντέρου και του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Τι είναι το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα;

Τι είναι πάλι αυτό; Το ΚΝΣ είναι μέρος του νευρικού μας συστήματος και παίζει το βασικότερο ρόλο στην επεξεργασία της πληροφορίας που λαμβάνεται από τις αισθήσεις του οργανισμού και στη ρύθμιση πολλών από τις λειτουργίες του. Το κεντρικό νευρικό σύστημα δεν μπορείς να το ελέγξεις, είναι αυτό που ρυθμίζει τη καρδιά σου να χτυπάει, που σε κάνει να ιδρώνεις όταν ζεσταίνεσαι. Αυτό το δίκτυο δεν είναι απλά ανατομικό, αλλά συμπεριλαμβάνει και ενδοκρινικές, βιοχημικές, μεταβολικές ακόμη και ανοσολογικές οδούς επικοινωνίας.

Διαβάστε την συνέχεια στο diaitologos

 

---

 

Ο Πάρης Παπαχρήστος είναι διαιτολόγος – διατροφολόγος, M.Sc. Συγγραφέας & ιδρυτής του medNutrition.gr