Μπορεί το ελληνικό σύστημα “Κένταυρος” να εξουδετερώσει drones;

Μια νέα εποχή (που θα μπορούσε να φέρει μια “συνεκτική” αεράμυνα) διαμορφώνεται για την Ελλάδα, μετά την επιτυχή ολοκλήρωση – σύμφωνα με ελληνικά ΜΜΕ – της ενσωμάτωσης του ελληνικού αντιdrone συστήματος “Κένταυρος”, στο προηγμένο σύστημα αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας BARAK-MX, έπειτα από μήνες συνεργασίας μεταξύ της Israel Aerospace Industries (IAI) και της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ).

Αξίζει τον κόπο να ρίξουμε μια ματιά σε αυτήν την σύζευξη συστημάτων, η οποία θα αλλάξει πολλά στην ελληνική αμυντική προσέγγιση, αρχίζοντας από το ελληνικό “Κένταυρος”. Το σύστημα αντι-UAS (αντι-drone) Κένταυρος είναι ένα εγχώρια αναπτυγμένο ελληνικό σύστημα που δημιουργήθηκε από την Ελληνική Αεροδιαστημική Βιομηχανία (ΕΑΒ) για την ανίχνευση και εξουδετέρωση εχθρικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV).

Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης σειράς ελληνικών προγραμμάτων κατά των drones που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του πολυετούς εκσυγχρονισμού της άμυνας της χώρας και της πρωτοβουλίας “Ασπίδα του Αχιλλέα”, που έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει τις αεροπορικές και ναυτικές αμυντικές δυνατότητες της Ελλάδας, μέσω εγχώριας καινοτομίας. Το Κένταυρος δεν είναι απλώς ένα ακόμη σύστημα παρεμβολής που τοποθετείται σε πυργίσκο.

Έχει σχεδιαστεί ως μια ολοκληρωμένη λύση ηλεκτρονικού πολέμου (EW) και αντι-UAS. Συνδυάζει παθητικούς και ενεργούς αισθητήρες – συμπεριλαμβανομένων μέτρων ηλεκτρονικής υποστήριξης (ESM), πληροφοριών σήματος (SIGINT) και ραντάρ – με εστιασμένα αντίμετρα που μπορούν να προκαλέσουν παρεμβολές, ή να διαταράξουν τα σήματα πλοήγησης και ελέγχου ενός drone. Η εμβέλεια ανίχνευσης του συστήματος είναι σημαντική, με αναφορές να δείχνουν ότι μπορεί να εντοπίσει και να παρακολουθήσει UAV, πέρα από περίπου 150 χλμ. και να τα εμπλέξει σε απόσταση περίπου 25 χλμ. σε ορισμένες διαμορφώσεις.

Είναι σημαντικό ότι το Κένταυρος έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες. Αναπτυσσόμενο σε φρεγάτες του Ελληνικού Ναυτικού – όπως η φρεγάτα Ψαρά στην Ερυθρά Θάλασσα – το σύστημα ενέπλεξε και εξουδετέρωσε με επιτυχία εχθρικά UAV που εκτοξεύτηκαν από τις δυνάμεις των Χούθι, καταρρίπτοντας τουλάχιστον δύο και αναγκάζοντας άλλα να υποχωρήσουν. Αυτό το επιτυχημένο-επιχειρησιακό ιστορικό είναι σπάνιο για συστήματα C-UAS εκτός ζωνών πολέμου πλήρους κλίμακας και προσφέρει στην Ελλάδα μια ισχυρή ώθηση αξιοπιστίας.

Πώς λειτουργεί ο Κένταυρος

Το Κένταυρος είναι ένα σύστημα καταπολέμησης drones με επίκεντρο τον ηλεκτρονικό πόλεμο. Αντί να βασίζεται κυρίως σε πυραύλους ή πυροβόλα για να καταστρέψει φυσικά τα drones, επικεντρώνεται στην άρνηση αποτελεσματικής πλοήγησης και τον έλεγχο τους, μέσω εξελιγμένων παρεμβολών και χειραγώγησης σήματος. Χρησιμοποιεί αισθητήρες ανίχνευσης μεγάλης εμβέλειας για την ανίχνευση εκπομπών και κινήσεων UAV, πολύ πριν γίνουν άμεση απειλή.

Επιπλέον, χρησιμοποιεί προσαρμοστική παρεμβολή που στοχεύει συγκεκριμένες συχνότητες που χρησιμοποιούνται από τα drones για διοίκηση, έλεγχο και GPS – αυξάνοντας την πιθανότητα διακοπής, εξοικονομώντας παράλληλα ενέργεια και ελαχιστοποιώντας τον αντίκτυπο στα φιλικά συστήματα – και ενσωματώνεται σε ναυτικές και χερσαίες πλατφόρμες, που σημαίνει ότι το σύστημα μπορεί να τοποθετηθεί σε πλοία, οχήματα ή σταθερές θέσεις, ανάλογα με τις ανάγκες της αποστολής.

Αυτό τοποθετεί τα Κένταυρος στην ίδια κατηγορία σύγχρονων C-UAS που δίνουν έμφαση στην ηλεκτρονική εξουδετέρωση πρώτα, με τα κινητικά συστήματα (όπως πυροβόλα ή πυραύλους) να χρησιμοποιούνται μόνο για απειλές υψηλότερου επιπέδου, ή όταν η παρεμβολή δεν επαρκεί.

Σύγκριση με την τεχνολογία C-UAS

Για να κατανοήσουμε πώς το Κένταυρος συγκρίνεται με τις σύγχρονες παγκόσμιες εξελίξεις, βοηθά να το συγκρίνουμε με δύο ευρείες πτυχές της τεχνολογίας C-UAS:

Σύγχρονα δυτικά C-UAS στρατιωτικής κλίμακας. Τα μεγάλα δυτικά συστήματα – όπως τα C-UAS M-ACE του αμερικανικού Στρατού, ή οι προσεγγίσεις κατευθυνόμενης ενέργειας από εταιρείες, όπως η Epirus – συνδυάζουν πολλαπλούς τύπους αισθητήρων με αυτοματοποιημένη παρακολούθηση και πολυεπίπεδους ενεργοποιητές (jammers, πυροβόλα, λέιζερ, μικροκύματα υψηλής ισχύος). Συχνά συνδέονται με μεγαλύτερα δίκτυα αεράμυνας, με ταξινόμηση στόχων που υποστηρίζεται από τεχνητή νοημοσύνη.

Το Κένταυρος ενσωματώνει προηγμένη ανίχνευση και παρεμβολές. Δεν είναι ακόμη γνωστό αν διαθέτει κατευθυνόμενη ενέργεια, ή αυτοματισμό σε βάθος με τεχνητή νοημοσύνη, στο επίπεδο ορισμένων ερευνητικών πρωτοτύπων ΗΠΑ/ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η απόδοσή του στον πραγματικό κόσμο είναι ένα στρατηγικό πλεονέκτημα, που πολλά αναδυόμενα δυτικά συστήματα C-UAS δεν έχουν ακόμη επιδείξει σε πραγματικές επιχειρήσεις.

Τεχνολογίες αντιμετώπισης σμήνους και εμπλοκής κορεσμού. Η αιχμή της άμυνας κατά του σμήνους περιλαμβάνει συστήματα που μπορούν να χειριστούν δεκάδες – ακόμη και εκατοντάδες – μικρά UAV που δρουν συντονισμένα. Αυτό έχει οδηγήσει σε επενδύσεις σε μικροκύματα υψηλής ισχύος (HPM) όπως το Leonidas της Epirus, σε αυτόνομα drones αναχαίτισης (πχ, το CobraJet της SkyDefense) και σε στενά δικτυωμένες πολυεπίπεδες άμυνες με κόμβους αποφάσεων τεχνητής νοημοσύνης.

Το Κένταυρος, όπως περιγράφεται δημόσια, επικεντρώνεται κυρίως σε ατομικές έως πολλαπλές εμπλοκές μέσω ηλεκτρονικού πολέμου (EW) αντί για εξειδικευμένους παλμούς μικροκυμάτων υψηλής ισχύος, ή αυτόνομους αναχαιτιστές σμήνους. Η Ελλάδα αναπτύσσει επίσης συμπληρωματικά συστήματα – για παράδειγμα, το Υπερίων C-UAS για μικρότερες απειλές και σμήνη και φορητά παρεμβολείς, όπως το Τηλέμαχος – για να δημιουργήσει πολυεπίπεδη κάλυψη σε όλες τις κατηγορίες απειλών UAV.

Υπό αυτή την έννοια, το Κένταυρος είναι περισσότερο ανάλογο με έναν εξελιγμένο ηλεκτρονικό κόμβο αντιμέτρων, παρά με έναν πλήρες σύστημα αντιμετώπισης σμήνους. Υπερέχει στην έγκαιρη ανίχνευση, ταξινόμηση και ηλεκτρονική εξουδετέρωση drones μεσαίας κατηγορίας — αλλά οποιεσδήποτε δυνατότητες που αφορούν, συγκεκριμένα, σμήνη (όπως η ενορχήστρωση τεχνητής νοημοσύνης ή η εκτόξευση Μικροκυμάτων Υψηλής Ισχύος – HPM) θα προέλθουν από την ενσωμάτωση, ή τη συμπλήρωσή του, με άλλες τεχνολογίες στο ευρύτερο οικοσύστημα C-UAS της Ελλάδας.

Πλεονέκτημα

Ένα βασικό του πλεονέκτημα είναι ότι το Κένταυρος έχει βιώσει πραγματική μάχη και έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό υπό συνθήκες πραγματικής απειλής — ένα σπάνιο πλεονέκτημα για οποιοδήποτε σύστημα C-UAS. Το γεγονός ότι σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε στην Ελλάδα δίνει στην ΕΑΒ και στο υπουργείο Άμυνας την ευελιξία να προσαρμόσουν το σύστημα στις ειδικές συγκεκριμένες περιφερειακές ανάγκες (π.χ. απειλές στην Ανατολική Μεσόγειο) και να το ενσωματώσουν με εθνικά προγράμματα, όπως η “Ασπίδα του Αχιλλέα”.

Η Ελλάδα δεν στοιχηματίζει σε ένα εργαλείο. Το Κένταυρος βρίσκεται δίπλα σε ελαφριά συστήματα, όπως το “Υπερίων” και φορητά συστήματα παρεμβολής όπως το Τηλέμαχος, τα οποία μαζί καλύπτουν ένα ευρύτερο φάσμα μεγεθών και τακτικών drones. Όμως, ενώ το Κένταυρος είναι ικανό και λειτουργικό, δεν συγκρίνεται με μερικές από τις πιο φουτουριστικές δυνατότητες που αναπτύσσονται αλλού – όπως:

• Κατευθυνόμενα συστήματα αναχαίτισης ενέργειας (λέιζερ, HPM) προσαρμοσμένα ειδικά για σμήνη.
• Πλήρως αυτόνομος συντονισμός τεχνητής νοημοσύνης, με αναγνώριση σμήνους και ιεραρχημένους τελεστές.
• Μεγάλης κλίμακας πλαίσια εμπλοκής “πολλών προς πολλά”, που βρίσκονται σε πρωτοποριακά προγράμματα των ΗΠΑ ή του Ισραήλ.

Ωστόσο, το ελληνικό οικοσύστημα αμυντικής καινοτομίας εξελίσσεται και το Κένταυρος μπορεί κάλλιστα να χρησιμεύσει ως η ραχοκοκαλιά μιας πιο αυτοματοποιημένης-πολυεπίπεδης αρχιτεκτονικής αεράμυνας, καθώς ωριμάζουν τα συμπληρωματικά συστήματα. Το Κένταυρος δεν είναι κάποιο παραμύθι, όπως κάποιοι καλοθελητές προβάλουν – είναι ένα σύστημα δοκιμασμένο σε μάχη, σε βαρύ ηλεκτρονικό πόλεμο C-UAS με στρατηγική σημασία, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη τις επιχειρησιακές ανάγκες της Ελλάδας και τις περιφερειακές απειλές. Τα δυνατά του σημεία έγκεινται στο ό,τι έχει επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα επί του πεδίου, επομένως μπορεί αν ενσωματωθεί σε μια ευρύτερη εθνική αμυντική στρατηγική.

Στο ευρύτερο πλαίσιο της παγκόσμιας τεχνολογίας κατά των drones, καταλαμβάνει μια θέση που επικεντρώνεται στην ηλεκτρονική εξουδετέρωση των συμβατικών απειλών UAV, με τις δυνατότητες που αφορούν συγκεκριμένα σμήνη να αντιμετωπίζονται μέσω πολυεπίπεδων συστημάτων, αντί για μια ενιαία πλατφόρμα τύπου “ελβετικό σουγιά”.

 

---

 

Στο επόμενο άρθρο θα ασχοληθούμε με το ισραηλινό Barak.