Δυο στρατόπεδα στην ΕΕ για τα καύσιμα στην Εμπορική Ναυτιλία

Στην Σύνοδο, που θα πραγματοποιηθεί από τη Δευτέρα 27 Απριλίου έως και την Παρασκευή 1η Μαΐου, στα κεντρικά γραφεία του ΙΜΟ, στο Λονδίνο, έχει προγραμματιστεί να αρχίσουν ξανά οι συζητήσεις αναφορικά με τη “μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου”, το γνωστό ως Net Zero Framework (NSF) στη Ναυτιλία.

Η Σύνοδος της Επιτροπής του περασμένου Οκτωβρίου είχε χαρακτηριστεί από τις έντονες πιέσεις των ΗΠΑ για καταψήφιση των προτεινόμενων μέτρων για τη δημιουργία του πρώτου παγκόσμιου συστήματος τιμολόγησης άνθρακα για τη διεθνή ναυτιλία και τελείωσε, μετά από θυελλώδεις συνεδριάσεις και έντονο παρασκήνιο, με απόφαση να αναβληθούν για ένα χρόνο οι συζητήσεις.

Τα μπλοκ στον ΙΜΟ

Η πρόταση για την αναβολή, που είχε μια μορφή συμβιβασμού των αντιθέσεων, κατατέθηκε από τη Σαουδική Αραβία, ένα από τα πετρελαιοπαραγωγά κράτη που είναι αντίθετα στα μέτρα, και εγκρίθηκε με τις θετικές ψήφους 57 κρατών και 49 κατά. Άλλες 21 χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Ελλάδας και της Κύπρου, απείχαν, ενώ οκτώ χώρες δεν παρευρέθηκαν στη ψηφοφορία. Η αποχή από την ψηφοφορία ειδικά των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση καθώς αποτελούσε μια ηχηρή διαφοροποίηση από την κοινή θέση των “27” κρατών μελών υπέρ της ψήφισης των μέτρων

Η στάση της Ελλάδας προκάλεσε εξαρχής αντιδράσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά όπως όλα δείχνουν το επόμενο διάστημα το “χάσμα” αντί να γεφυρωθεί μεγάλωσε. Μάλιστα, φαίνεται ότι διαμορφώνεται ένα μεσογειακό “μπλοκ”, στο πλευρό των ΗΠΑ κατά του Πλαισίου Μηδενικών Εκπομπών του ΙΜΟ, στο οποίο εκτός της Ελλάδας και των άμεσα συνδεδεμένων με την ελληνόκτητη ναυτιλία, Κύπρο και τη Μάλτα θα ενταχθούν, όπως έγραψε η βρετανική εφημερίδα Lloyd’s Lis, σε άρθρο του Declan Bush, η Ισπανία και η Ιταλία.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, έγιναν δηλώσεις του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρου Παπασταύρου στη διάρκεια επίσημου ταξιδιού του στη Σαουδική Αραβία, που προκάλεσαν ιδιαίτερη αίσθηση στις Βρυξέλες. Συγκεκριμένα, όπως ανακοινώθηκε, στις 15 Ιανουαρίου, σε συνάντηση του Έλληνα υπουργού με τον Σαουδάραβα ομόλογό του, συμφωνήθηκε αναφορικά με το Net Zero Framework (NSF) στη ναυτιλία τα δύο κράτη «να συνεργαστούν μέσω των αρμόδιων Υπουργείων τους (…) προς την κατεύθυνση κατάθεσης κοινής πρότασης [στον ΙΜΟ] για το συγκεκριμένο θέμα».

Την επομένη (16/1) ένας εκπρόσωπος της Κομισιόν, που κλήθηκε να σχολιάσει τις παραπάνω δηλώσεις είπε ότι «συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε σθεναρά τον κοινό στόχο, να θέσουμε την παγκόσμια ναυτιλία σε πορεία μηδενικών εκπομπών προς το 2050»… «Είμαστε προφανώς έτοιμοι να χτίσουμε γέφυρες και να συνεργαστούμε με άλλους εταίρους για να επιτρέψουμε την υιοθέτηση {εν. των μέτρων} και είναι πολύ σημαντικό όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να παραμείνουν ενωμένα στους κοινούς μας στόχους του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού», πρόσθεσε ο αξιωματούχος. «Έτσι, για το σκοπό αυτό, εξετάζουμε τα νέα και είμαστε σε επαφή με όλα τα κράτη μέλη και με τις αρμόδιες αρχές».

Δύο μέρες αργότερα, ο κ. Παπασταύρου σε δηλώσεις του στο Mega και την εκπομπή “Mega Σαββατοκύριακο” διευκρίνισε ότι «προφανώς θα συνεργαστούμε πρώτα με τους Ευρωπαίους εταίρους μας». «Η ενεργειακή μετάβαση στη ναυτιλία είναι σε ένα αδιέξοδο στον ΙΜΟ. Άρα μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργαζόμαστε, έτσι ώστε να διαμορφωθεί μια αμοιβαία αποδεκτή, ρεαλιστική λύση πρώτα σε ευρωπαϊκό επίπεδο και μετά με τις ΗΠΑ και τις άλλες ενδιαφερόμενες χώρες μέσα στον επόμενο χρόνο», πρόσθεσε.

Πιέσεις, διαβουλεύσεις

Στο μεταξύ, όπως μετέδωσε το euractiv, βρέθηκε προ ημερών στις Βρυξέλες ο γενικός γραμματέας του ΙΜΟ, Αρσένιο Ντομίνγκεζ προκειμένου να ασκήσει πίεση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να διατηρήσει μια πιο ήπια διαπραγματευτική στάση, λέγοντας ότι ένας συμβιβασμός, αποδεκτός από όλες τις πλευρές- του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συμπεριλαμβανομένου – είναι απαραίτητος για να κρατήσει ζωντανές τις συνομιλίες.

Αυτό σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που ενημερώθηκαν για τις ιδιωτικές συνομιλίες, κατά το ρεπορτάζ, σηματοδοτεί μια πρόθεση αποδυνάμωσης της συμφωνίας που θεωρήθηκε παγκόσμια κλιματική επανάσταση. Σε αυτό το σημείο να πούμε ότι οι ΗΠΑ εστίασαν τις αντιρρήσεις τους στο Σύστημα Net Zero Framework (NSF) στη Ναυτιλία, στην πρόβλεψη για επιβολή μιας μορφής φόρου για τις εκπομπές άνθρακα σε πλοία εκφράζοντας ταυτόχρονα ερωτηματικά για τον τρόπο διάθεσης των χρημάτων που θα συγκεντρώνονταν.

Παρότι ακόμα δεν είναι σαφές εάν η Ουάσινγκτον θα δεχθεί τίποτα λιγότερο από την καταψήφιση των μέτρων, εκτιμάται ότι υπάρχουν πιθανότητες επίτευξης μιας συμφωνίας, με δύο προϋποθέσεις: α) εάν βρεθεί ένας κοινά αποδεκτός τρόπος διάθεσης των χρημάτων που θα συγκεντρώνονται, με κατάληξη π.χ. τη Ναυτιλία και β) περιληφθεί στα εναλλακτικά, μεταβατικά καύσιμα, που θα χρησιμοποιούνται και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) σημαντικό εξαγώγιμο προϊόν για τις ΗΠΑ.

Άλλωστε και ο Αμερικανός διπλωμάτης Marco M. Sylvester μιλώντας προ ημερών σε συνέδριο της εταιρείας χρηματοοικονομικών Capital Link στην Αθήνα άφησε περιθώρια επίτευξης συμφωνίας αναγνωρίζοντας τον ηγετικό ρόλο του ΙΜΟ στα θέματα Ναυτιλίας και υπογραμμίζοντας τις “αδυναμίες” των προτεινόμενων εναλλακτικών καυσίμων, την αμμωνία, το υδρογόνο, και τη μεθανόλη. Βέβαια, αξιοποιώντας τον διχασμό στην ΕΕ δεν παρέλειψε να πει ότι «όποια χώρα της ΕΕ διαφωνεί με τον στόχο του net zero, ας γνωρίζει ότι μπορεί να απευθυνθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες και να βρει έναν σύμμαχο που είναι πρόθυμος να συζητήσει ανοικτά για το θέμα».

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πάλι, με δεδομένες τις διαφωνίες των καθ’ ύλην αρμόδιων Επιτρόπων, τον Ολλανδό, αρμόδιο για τον Κλίμα, Wopke Hoekstra και τον Έλληνα Επίτροπο Μεταφορών Απόστολο Τζιτζικώστα φαίνεται ότι το θέμα ξεφεύγει από την Επιτροπή (Κομισιόν) και θα κληθεί να δώσει λύση το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

«Αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί μεταξύ δύο επιτρόπων– είναι ένα ζήτημα κρατών μελών», δήλωσε σύμφωνα με το euractiv αξιωματούχος της Επιτροπής, προσθέτοντας ότι το θέμα θα πρέπει να «τεθεί στο επίπεδο των αρχηγών κρατών της ΕΕ». «Οι ηγέτες της ΕΕ θα πρέπει να δώσουν εντολή στην Επιτροπή να υποβάλει νέα πρόταση», πρόσθεσε ο αξιωματούχος. Το θέμα συζητείται ήδη σε επιτροπές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ώστε να καθοριστεί η στάση της ΕΕ στην επικείμενο Σύνοδο της Επιτροπής Προστασίας Θαλασσίου Περιβάλλοντος του ΙΜΟ.

Οι επενδύσεις σε “πράσινα” πλοία

Πάντως παρά την αβεβαιότητα που έχει δημιουργήσει το “πάγωμα” των συζητήσεων του ΙΜΟ και η αρνητική στάση του Τράμπ οι μεγαλύτεροι παράγοντες της ναυτιλιακής βιομηχανίας προχωράνε σε επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη μείωση των εκπομπών του άνθρακα. Σύμφωνα με στοιχεία, που παρέθεσε το πρακτορείο Reuters μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου, οι εταιρείες είχαν επενδύσει πάνω από 150 δισεκατομμύρια δολάρια σε πλοία με δυνατότητα πρόωσης με δύο ειδών καύσιμα. Συνολικά, 1.126 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και μεταφοράς οχημάτων διπλού καυσίμου έχουν είτε παραδοθεί είτε είναι σε παραγγελία.

Αυτό σηματοδοτεί αύξηση 28% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, υποδεικνύοντας ότι οι παραγγελίες για νέα πλοία καυσίμων χαμηλότερων εκπομπών συνεχίστηκαν ακόμη και μετά την απόφαση του ΙΜΟ για την αναβολή της λήψης απόφασης. Συνέχισαν επίσης να ξεπερνούν τις παραγγελίες για παραδοσιακά πλοία, με τα πλοία διπλού καυσίμου να αντιπροσωπεύουν πλέον το 74% του συνολικού βιβλίου παραγγελιών για πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και οχήματα μεταφοράς.