Κρίσιμη η Δευτέρα για την αγορά του πετρελαίου – Οι κινήσεις του ΟΠΕΚ+

Άλλωστε, οι πρώτες… αναταράξεις έχουν, ήδη, φανεί στον χώρο των μεταφορών καθώς από το Σάββατο, πρώτη ημέρα των πολέμου, πολλά πλοία άρχισαν να αποφεύγουν τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται το ένα τρίτο το παγκόσμιων ροών πετρελαίου.  Την επόμενη μέρα, ακολούθησε η επίθεση κατά του υπό σημαία Παλάου δεξαμενόπλοιου SKYLIGHT, ανοικτά του λιμένα Khasab, στην επαρχία Μουσαντάμ του Ομάν.

Τυπικά δεν υπάρχει ακόμα διακοπή των μεταφορικών ροών, αλλά ούτε και μείωση των ποσοτήτων του πετρελαίου που διοχετεύονται στις αγορές. Γι’ αυτό, η Vortexa μια εγνωσμένου κύρους εταιρεία μελετητών της ενεργειακής αγοράς και της ναυτιλίας σε ανάλυσή της εκφράζει την εκτίμηση ότι η εικόνα που θα υπάρξει την Δευτέρα στις διεθνείς πετρελαϊκές αγορές θα αποτυπώνει σ’ αυτή την φάση μόνο την ενίσχυση των γεωπολιτικών κινδύνων μετά την έναρξη του πολέμου.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι τιμές του αργού πετρελαίου Brent αυξήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες και την περασμένη Παρασκευή έκλεισαν στα 72,87 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο του 2025, καθώς η αγορά προετοιμαζόταν για τη στρατιωτική αντιπαράθεση στη Μέση Ανατολή.

Πάντως, εξισορροπιστικά μπορεί να λειτουργήσει σε αυτή τη φάση, μια απόφαση του ΟΠΕΚ+, που ενδέχεται να ληφθεί σήμερα (Κυριακή 1/3) για να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή πετρελαίου. Σύμφωνα με πληροφορίες, που έχουν μεταδοθεί, η συμμαχία των πετρελαιοπαραγωγών κρατών θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή έως και 411.000 βαρέλια την ημέρα (bpd) τον Απρίλιο- τρεις φορές περισσότερο από την μέχρι τώρα αναμενόμενη αύξηση των 137.000 bpd. Μάλιστα, μια πηγή πρότεινε ότι η αύξηση θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 548.000 bpd εάν ενταθεί η αστάθεια της αγοράς. 

Η κίνηση αυτή θα σηματοδοτούσε μια απότομη αλλαγή τακτικής για την συμμαχία των πετρελαιοπαραγωγών κρατών, η οποία είχε διακόψει τις αυξήσεις της παραγωγής για το πρώτο τρίμηνο του 2026 εν μέσω εποχικής αδυναμίας και ανησυχιών για υπερπροσφορά.  Τώρα, με τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ που στοχεύουν το Ιράν και την Τεχεράνη να προχωρά σε αντίποινα σε όλη την περιοχή, ο ΟΠΕΚ+ φαίνεται έτοιμος να στραφεί από τη διαχείριση των τιμών στη σταθεροποίηση της προσφοράς.

Πάντως, όπως επισημαίνει η Vortexa «σε περίπτωση που η κλιμάκωση ενταθεί και διαταράξει ουσιαστικά τις ροές μέσω του Ορμούζ, οι ναύλοι μεταφοράς θα αυξηθούν και οι τιμές αναφοράς αργού πετρελαίου θα ανατιμηθούν απότομα υψηλότερα. Μια σοβαρή διαταραχή που θα απομακρύνει περισσότερα από ένα εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα από την αγορά πιθανότατα θα πυροδοτήσει συντονισμένη αντίδραση των παραγωγών και ενδεχομένως στρατηγικές χρησιμοποίησης αποθεμάτων».

Η εικόνα στα Στενά του Ορμούζ

Στο μεταξύ, όπως έγραψε η βρετανική ναυτιλιακή εφημερίδα Lloyd’s List πολλά πλοία φαίνεται να έχουν αρχίσει να αποφεύγουν τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ καθώς η ναυτιλιακή βιομηχανία έχει προειδοποιηθεί να αποφεύγει την πλοήγηση μέσω μιας «ζώνης θαλάσσιας προειδοποίησης» που έχουν ορίσει οι ΗΠΑ και καλύπτει τον Περσικό Κόλπο, τον Κόλπο του Ομάν, τη Βόρεια Αραβική Θάλασσα και το Στενό του Ορμούζ.

Συγκεκριμένα, με ανακοίνωση που εξέδωσε η Κεντρική Διοίκηση του Ναυτικού των ΗΠΑ τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου, τα πλοία προειδοποιήθηκαν να μην πλέουν εντός αυτής της περιοχής, εάν είναι δυνατόν. Η δήλωση εξηγεί ότι το Ναυτικό των ΗΠΑ δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια της εμπορικής ναυτιλίας. Τα εμπορικά πλοία δεν πρέπει να πλέουν σε απόσταση μικρότερη των 30 ναυτικών μιλίων από ένα πολεμικό σκάφος, εξηγεί η δήλωση.

Η ναυτική οδηγία, η οποία στη συνέχεια διανεμήθηκε από κράτη σημαίας και σε εταιρείες ασφαλείας παγκοσμίως, συνιστά «στα αεροσκάφη και στα πλοία να παραμένουν μακριά από την καθορισμένη περιοχή». Η παρεμβολή και η πλαστογράφηση συστημάτων δορυφορικής πλοήγησης είναι πιθανή, σύμφωνα με πολλαπλές οδηγίες που εκδόθηκαν από περιφερειακές ναυτικές επιχειρήσεις και πηγές ασφαλείας του κλάδου. Επίσης, το Ελληνικό υπουργείο Ναυτιλίας εξέδωσε επείγουσα οδηγία το Σάββατο για όλα τα πλοία με ελληνική σημαία, να επιδεικνύουν μέγιστη επαγρύπνηση και να αποφεύγουν βασικές ναυτιλιακές οδούς μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.

Οι Χούθι και οι κρίσιμες κινήσεις για το πετρέλαιο

Η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ- Ισραήλ με το Ιράν δημιούργησε ανησυχίες για την επανεμφάνιση των ανταρτών Χούθι της Υεμένης, με νέες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Με επείγουσα ανακοίνωση η ένωση ιδιοκτητών δεξαμενόπλοιων Intertanko προειδοποίησε τα μέλη της ότι «οι Χούθι μπορεί να απαντήσουν και να ξαναρχίσουν τις επιθέσεις κατά των πλοίων», αλλά τόνισε ότι οι άμεσες πληροφορίες ήταν «ασαφείς».

«Ομοίως, υπάρχει επίσης μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι οι Ιρανοί δεν θα κλείσουν το Στενό του Ορμούζ, αλλά θα επιδιώξουν να κατασχέσουν πλοία με συμφέροντα που σχετίζονται με τους εμπόλεμους», προειδοποίησε η Intertanko. «Η επίθεση ΗΠΑ/Ισραήλ στο Ιράν αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο ασφαλείας για τα πλοία που δραστηριοποιούνται στον Περσικό Κόλπο και τα παρακείμενα ύδατα», προειδοποίησε ο επικεφαλής ασφάλειας της ένωσης πλοιοκτητών BIMCO, Jakob Larsen.

Πλοία με επιχειρηματικές διασυνδέσεις με αμερικανικά ή ισραηλινά συμφέροντα είναι πιο πιθανό να γίνουν στόχος, αλλά και άλλα πλοία μπορεί επίσης να γίνουν στόχος σκόπιμα ή κατά λάθος, δήλωσε ο Larsen. Πλοία που βρίσκονται ήδη στην περιοχή αναμένεται να αναζητήσουν καταφύγιο σε χωρικά ύδατα ουδέτερων κρατών στην περιοχή, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή το Κατάρ, και ορισμένα πλοία μπορεί επίσης να θελήσουν να προσπαθήσουν να εγκαταλείψουν εντελώς την περιοχή.

Τα πλοία που κατευθύνονται προς την άμεση περιοχή της σύγκρουσης είναι πιθανό να μείνουν μακριά μέχρι να σταθεροποιηθεί ξανά η κατάσταση. Στο μεταξύ, σύμφωνα με αναφορές του Reuters, ακούστηκαν εκρήξεις κοντά στο νησί Kharg του Ιράν, απ’ όπου το Ιράν εξάγει το 90% του αργού πετρελαίου του και το μεταφέρει μέσω των Στενών του Ορμούζ αν και τα στοιχεία για τις μεταφορές υποδηλώνουν ότι η Τεχεράνη είχε μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που αποθηκεύεται εκεί σε δεξαμενόπλοια τις τελευταίες ημέρες.

Επίσης, εκρήξεις αναφέρθηκαν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ, δύο μεγάλους εξαγωγείς πετρελαίου. Εν τω μεταξύ, το Κατάρ, ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, δήλωσε ότι αναχαίτισε πυραύλους που στόχευαν τη χώρα.