ΗΠΑ-Ισραήλ στέλνουν μέσω ερτζιανών κωδικοποιημένα μηνύματα σε Ιρανούς

Η εμφάνιση ενός τέτοιου σταθμού ακριβώς την στιγμή που το Ιράν βρίσκεται σε περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας μετά τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη του, ενίσχυσε τις υποψίες ότι το σήμα σχετίζεται με επιχειρήσεις πληροφοριών που εξελίσσονται παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Για τον μέσο ακροατή ένα τέτοιο σήμα μοιάζει απλώς με θόρυβο, ή με κάποιο περίεργο τεχνικό σφάλμα στο ραδιόφωνο. Για όσους όμως έχουν έστω μια στοιχειώδη εικόνα του κόσμου των υπηρεσιών πληροφοριών, η εικόνα αυτή παραπέμπει αμέσως σε ένα πολύ συγκεκριμένο είδος εκπομπής, τους λεγόμενους numbers stations, δηλαδή σταθμούς που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες για να μεταδίδονται κωδικοποιημένα μηνύματα προς συγκεκριμένους παραλήπτες.

Στον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών υπάρχει μια κατηγορία επιχειρήσεων που μπορεί να παραμείνει αόρατη για χρόνια, ή ακόμη και για δεκαετίες, και είναι τα λεγόμενα sleeper networks, δηλαδή δίκτυα ανθρώπων που ζουν μέσα σε μια κοινωνία, χωρίς να φαίνεται ότι έχουν οποιαδήποτε σχέση με κατασκοπευτικές δραστηριότητες. Αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να έχουν κανονική δουλειά, οικογένεια και μια απολύτως συνηθισμένη καθημερινότητα, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις περιμένουν απλώς ένα συγκεκριμένο μήνυμα για να ενεργοποιηθούν.

Η πρακτική αυτή χρησιμοποιήθηκε εκτενώς κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν η KGB είχε δημιουργήσει τέτοια δίκτυα σε πολλές χώρες της Δύσης. Κάποιες από αυτές τις υποθέσεις αποκαλύφθηκαν πολύ αργότερα, ακόμη και μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, με πιο γνωστή την υπόθεση του 2010, όταν το FBI συνέλαβε Ρώσους πράκτορες που ζούσαν επί χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες, με ψεύτικες ταυτότητες και εντελώς φυσιολογική κοινωνική ζωή. Παρόμοια μοντέλα δικτύων έχουν κατά καιρούς αποδοθεί και σε οργανώσεις που συνδέονται με το Ιράν, όπως η Hezbollah, η οποία σύμφωνα με δυτικές υπηρεσίες διαθέτει εκτεταμένα δίκτυα υποστήριξης σε πολλές δυτικές χώρες.

Οι number stations

Ένα από τα πιο απλά αλλά και πιο αποτελεσματικά εργαλεία επικοινωνίας με τέτοια δίκτυα και κωδικοποιημένα μηνύματα, είναι οι numbers stations. Πρόκειται για ραδιοφωνικούς σταθμούς που μεταδίδουν σειρές αριθμών, οι οποίες μπορούν να αποκωδικοποιηθούν μόνο από συγκεκριμένους παραλήπτες που διαθέτουν το κατάλληλο κρυπτογραφικό κλειδί. Μια τέτοια εκπομπή μπορεί να ακούγεται σαν μια μονότονη φωνή που επαναλαμβάνει αριθμητικές ομάδες, όπως για παράδειγμα «7-3-1-5-9… 2-8-4-1… 7-3-1-5-9… 2-8-4-1…». Για έναν απλό ακροατή οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν απολύτως τίποτα, όμως για κάποιον που διαθέτει το σωστό κλειδί μεταφράζονται σε συγκεκριμένες οδηγίες και κωδικοποιημένα μηνύματα.

Παρά το γεγονός ότι πολλοί πιστεύουν πως τέτοια συστήματα επικοινωνίας ανήκουν στο ένδοξο παρελθόν, numbers stations εξακολουθούν να εμφανίζονται μέχρι σήμερα στο φάσμα των HF (υψηλή συχνότητα). Οι συχνότητες αυτές χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες για ραδιοεπικοινωνίες μεγάλων αποστάσεων, επειδή τα σήματά τους μπορούν να ανακλώνται στην ιονόσφαιρα και να επιστρέφουν ξανά προς την επιφάνεια της Γης, επιτρέποντας την κάλυψη τεράστιων αποστάσεων χωρίς δορυφόρους ή επίγεια δίκτυα. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται ακόμη στη ναυτιλία για επικοινωνία με πλοία σε ωκεανούς, ενώ παραμένουν και βασική εφεδρική μπάντα επικοινωνιών για πολλούς στρατούς, σε περίπτωση που καταρρεύσουν όλα τα υπόλοιπα δίκτυα.

Σήμερα, εκτιμάται ότι λειτουργούν περίπου 29 ενεργοί σταθμοί σε διάφορες μορφές, από απλές φωνητικές εκπομπές, μέχρι μεταδόσεις σε σήματα Μορς, ή ψηφιακά σήματα δεδομένων. Ανάμεσά τους υπάρχει και διάσημος ρωσικός UVB-76, γνωστός και ως “The Buzzer”, που εκπέμπει συνεχώς από το 1976 έναν χαρακτηριστικό βόμβο και περιστασιακά μεταδίδει φωνητικά μηνύματα.

“Tavajjoh-Tavajjoh”: Τα κωδικοποιημένα μηνύματα

Το νέο σήμα που εμφανίστηκε μετά τις επιδρομές στο Ιράν έχει ήδη καταγραφεί από τους παρατηρητές με την ονομασία V32. Η εκπομπή του ξεκινά πάντα με τη φράση “Tavajjoh-Tavajjoh”, που στα Φαρσί σημαίνει “Προσοχή-Προσοχή”, και στην συνέχεια ακολουθεί η ανάγνωση αριθμητικών ομάδων χρησιμοποιώντας τις περσικές λέξεις των αριθμών, όπως Yek, Do, Se, Chahâr και Panj. Η χαρακτηριστική αυτή εισαγωγή έχει γίνει ήδη το ψευδώνυμο του σταθμού, με πολλούς παρατηρητές να τον αποκαλούν απλώς “Tavajjoh station”.

Οι πρώτες εκπομπές εντοπίστηκαν στην συχνότητα 7910 kHz USB και μεταδίδονταν δύο φορές την ημέρα, στις 02:00 UTC και στις 18:00 UTC, με την δεύτερη μετάδοση να αποτελεί επανάληψη της πρώτης. Λίγες ημέρες αργότερα όμως συνέβη κάτι που άλλαξε την εικόνα της υπόθεσης καθώς η συχνότητα άρχισε να δέχεται ισχυρές παρεμβολές από ιρανικούς πομπούς, μια τεχνική γνωστή ως bubble jamming, η οποία χρησιμοποιείται για να καλύπτει ένα σήμα με ισχυρό θόρυβο ώστε να μην μπορεί να ακουστεί.

Μετά από αυτές τις παρεμβολές ο σταθμός μετακινήθηκε στην συχνότητα 7842 kHz USB, όπου συνέχισε να εκπέμπει. Το γεγονός ότι το ίδιο το Ιράν φαίνεται να προσπαθεί να μπλοκάρει τις μεταδόσεις, θεωρείται από πολλούς αναλυτές ένδειξη ότι ο σταθμός δεν ελέγχεται από την Τεχεράνη, αλλά πιθανότατα εκπέμπει από το εξωτερικό και απευθύνεται σε δίκτυα μέσα στη χώρα, όπως άλλωστε αναφέρθηκε αργότερα ότι κατόπιν μεθόδων γεωεντοπισμού η πηγή της εκτιμάται ότι βρίσκεται σε άγνωστο σημείο στην κεντρική Ευρώπη.

Τις τελευταίες ημέρες η κατάσταση γύρω από τον V32 θυμίζει ένα πραγματικό παιχνίδι “γάτας και ποντικιού” στο ραδιοφάσμα. Ραδιοερασιτέχνες και αναλυτές που παρακολουθούν τις εκπομπές περίμεναν εχτές κανονικά την μετάδοση την 18:00 UTC, όμως στην συχνότητα όπου συνήθως εμφανίζεται ο σταθμός δεν ακούστηκε τίποτα και για λίγα λεπτά αρκετοί πίστεψαν ότι είχε σταματήσει να εκπέμπει. Λίγο αργότερα, όμως, ένας δέκτης εντόπισε την ίδια ανδρική φωνή στα Φαρσί να διαβάζει αριθμούς σε εντελώς διαφορετική συχνότητα, ενώ την ίδια στιγμή το ιρανικό bubble jamming συνέχιζε να “χτυπά” την παλιά συχνότητα, χωρίς να έχει αντιληφθεί ότι ο σταθμός είχε ήδη μετακινηθεί. Η τεχνική αυτή είναι γνωστή ως frequency hopping, δηλαδή γρήγορη αλλαγή συχνότητας για την αποφυγή παρεμβολών, και αποτελεί μια κλασική τακτική που χρησιμοποιούσαν και οι numbers stations κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Όπως και στην Normandy D-Day και στην Κούβα 

Η εμφάνιση του V32 θυμίζει σε πολλούς αναλυτές ένα περιστατικό που είχε συμβεί το 2016 με έναν άλλο numbers station που αποδίδεται ευρέως στην Κούβα και είναι γνωστός ως HM01. Ο σταθμός αυτός μετέδιδε αριθμούς στα ισπανικά και αμέσως μετά ακολουθούσε μια ψηφιακή μετάδοση δεδομένων που ακουγόταν σαν τον χαρακτηριστικό ήχο ενός παλιού modem. Όταν ερευνητές κατάφεραν να αποκωδικοποιήσουν τα σήματα αυτά ανακάλυψαν ότι περιείχαν πραγματικά αρχεία υπολογιστή με οδηγίες για πράκτορες στο εξωτερικό. Το πρόβλημα ήταν ότι τα αρχεία είχαν μεταδοθεί χωρίς να αφαιρεθούν τα metadata του Microsoft Word, αποκαλύπτοντας τεχνικές πληροφορίες για την προέλευσή τους, κάτι που θεωρείται μέχρι σήμερα μία από τις πιο παράξενες γκάφες στον κόσμο των numbers stations.

Παρόμοιες πρακτικές έχουν χρησιμοποιηθεί πολλές φορές στο παρελθόν, ιδιαίτερα σε περιόδους πολέμου ή έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, όταν η ανάγκη για ασφαλή και αόρατη επικοινωνία με δίκτυα μέσα σε μια χώρα γίνεται κρίσιμη. Ένα από τα πιο γνωστά ιστορικά παραδείγματα προέρχεται από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το BBC μετέδιδε κωδικοποιημένα μηνύματα  προς την γαλλική αντίσταση μέσα από κανονικές ραδιοφωνικές εκπομπές που ακούγονταν σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη. Οι φράσεις αυτές, γνωστές ως messages personnels, ακούγονταν συχνά παράξενες ή ποιητικές, όμως για τους παραλήπτες τους λειτουργούσαν ως σαφή επιχειρησιακά σήματα.

Η πιο διάσημη από αυτές τις μεταδόσεις έγινε τις παραμονές της απόβασης στη Νορμανδία το 1944, όταν το BBC μετέδωσε τον πρώτο στίχο από το ποίημα του Γάλλου ποιητή Paul Verlaine, “Les sanglots longs des violons de l’automne…”, μια φράση που για τους περισσότερους ακροατές δεν σήμαινε τίποτα, όμως για τα δίκτυα της γαλλικής αντίστασης αποτελούσε το προκαθορισμένο μήνυμα ότι η επιχείρηση που θα οδηγούσε στην απόβαση των συμμαχικών δυνάμεων είχε πλέον αρχίσει. Λίγες ώρες αργότερα ακολούθησε και ο δεύτερος στίχος του ίδιου ποιήματος, επιβεβαιώνοντας ότι η μεγάλη επιχείρηση της Normandy D-Day βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη.

Η ίδια λογική της έμμεσης και μονοκατευθυντικής επικοινωνίας συνεχίστηκε και κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν οι λεγόμενοι numbers stations χρησιμοποιούνταν συστηματικά από υπηρεσίες πληροφοριών για επικοινωνία με πράκτορες που βρίσκονταν σε άλλες χώρες. Μέσα από απλές φωνητικές εκπομπές που μετέδιδαν σειρές αριθμών, οι υπηρεσίες μπορούσαν να στείλουν κρυπτογραφημένα μηνύματα χωρίς να χρειάζεται καμία φυσική επαφή με τον παραλήπτη και χωρίς να αφήνονται ίχνη σε τηλεπικοινωνιακά δίκτυα.

Το γεγονός ότι ο σταθμός φαίνεται να εκπέμπει εκτός Ιράν, καθώς από μεθόδους γεωεντοπισμού, η πηγή του εκτιμάται ότι βρίσκεται σε άγνωστο σημείο της Κεντρικής Ευρώπης, και ταυτόχρονα δέχεται παρεμβολές από ιρανικούς πομπούς, έχει οδηγήσει αρκετούς αναλυτές στο συμπέρασμα ότι πιθανόν πρόκειται για εκπομπή που απευθύνεται σε δίκτυα μέσα στη χώρα. Σε παρόμοιες περιπτώσεις στο παρελθόν άλλωστε, τέτοιου τύπου μεταδόσεις έχουν χρησιμοποιηθεί για επικοινωνία με αντιπολιτευόμενες ομάδες ή με δίκτυα που δρουν στο εσωτερικό ενός κράτους κατά την διάρκεια περιόδων κρίσης.

Κατά τον πόλεμο στο Ιράκ το 1991 αλλά και το 2003, διάφορες υπηρεσίες πληροφοριών χρησιμοποίησαν ραδιοεκπομπές στα αραβικά για να στείλουν μηνύματα προς δίκτυα μέσα στο Ιράκ και να ενθαρρύνουν την αποστασία στρατιωτικών μονάδων, ή συνεργασία με τις συμμαχικές δυνάμεις. Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα ποιός βρίσκεται πίσω από τον σταθμό V32 ή απλώς “Tavajjoh station”, και όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα με τους numbers stations, η προέλευση του σήματος παραμένει ανεπίσημη και αδιευκρίνιστη.