Πώς η Κίνα μπορεί να συντρίψει τις ΗΠΑ χωρίς πόλεμο

Τελικά ο Ντόναλντ Τραμπ υπαναχωρεί, όταν εντελώς ήπια και αθόρυβα η Κίνα προειδοποιεί για διακοπή των εξαγωγών των επεξεργασμένων σπανίων γαιών, με συνέπεια η 1η Νοεμβρίου να παρέλθει χωρίς τυμπανοκρουσίες και με τα κύρια ΜΜΕ να αγνοούν επιδεικτικά την αλλόκοτη εξέλιξη.

Η παράξενη σιωπή για την συμπεριφορά του Αμερικανού προέδρου συμπίπτει με ένα ζωτικό ζήτημα που τα ΜΜΕ αποφεύγουν συστηματικά να επισημάνουν. Η Κίνα διατηρεί ένα επίπεδο στρατηγικής μόχλευσης που εκτείνεται πέραν των εμπορικών της πλεονασμάτων και τους επεξεργαστές ή την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ).

Ελέγχει επί τρεις και πλέον δεκαετίες τις επεξεργασμένες ύλες των σπανίων γαιών, που επιτρέπουν στα αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη να πετούν, στους αμερικανικούς πυραύλους να εκτοξεύονται προς τους στόχους τους, στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) να κινούνται και στην σύγχρονη αμερικανική βιομηχανία να λειτουργεί χωρίς προβλήματα. Εάν το Πεκίνο καταλήξει στην απόφαση διακοπής των εξαγωγών, οι συνέπειες θα εξελιχθούν κυριολεκτικά καταστροφικά.

Η πλειοψηφία των ανθρώπων στον δυτικό κόσμο δεν αντιλαμβάνεται πως το πλέον επικίνδυνα ευάλωτο σημείο στις ΗΠΑ, που παραμένει σε κοινή θέα, εξαφανίζεται από την πληροφόρηση της κοινής γνώμης και το πλέον ανησυχητικό αφορά το γεγονός ότι ελάχιστοι γνωρίζουν τα πραγματικά δεδομένα και ειδικά τις λεπτομέρειες. Η Κίνα ελέγχει πλέον το 90% έως και 95% της παγκόσμιας επεξεργασίας σπανίων γαιών, δεδομένο που δεν αφορά τις εξορύξεις, αλλά τον καθαρισμό και επεξεργασία τους.

Πρόκειται για εξαιρετικά σημαντική διαφορά, λόγω του ότι οι σπάνιες γαίες δεν αποτελούν στην πραγματικότητα κάποια σπάνια ορυκτά. Υπάρχουν σε ποσότητες στην Βραζιλία, στην Γροιλανδία, στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Κίνα, αλλά και αλλού στην υδρόγειο. Το πρόβλημα πηγάζει από το γεγονός ότι η Δύση απεμπολεί την δυνατότητά της να επεξεργάζεται τις συγκεκριμένες πρώτες ύλες για να παραδίδει καθαρά αξιοποιήσιμα μέταλλα και μαγνήτες, προ τεσσάρων δεκαετιών.

Χωρίς πυραύλους, χωρίς Αεροσκάφη, χωρίς οπλικά συστήματα… 

Αναπόφευκτα η Κίνα καταλαμβάνει το κενό για να δημιουργήσει μία τεράστια ενδιάμεση υποδομή καθαρισμού και επεξεργασίας, με συνέπεια να αποκτήσει τον απόλυτο σχεδόν έλεγχο της αγοράς και αναπόφευκτα την κυριαρχία της. Στην πραγματικότητα το Πεκίνο κυριαρχεί σε τέτοιο βαθμό, που κυριολεκτικά κάθε μαγνήτης σπανίων γαιών που αξιοποιείται στα οπλικά συστήματα, στα οχήματα, τα ηλεκτρονικά και τον βιομηχανικό εξοπλισμό του δυτικού κόσμου, προέρχεται από κινεζικές μονάδες επεξεργασίας.

Παράλληλα η Κίνα διατηρεί έναν απίστευτα ασφυκτικό έλεγχο στις εξαγωγές της για να διαφυλάσσει αλώβητο το πλεονέκτημά της, εκχωρώντας άδειες για ποσότητες που επιτρέπει να εξάγονται σε μηνιαία βάση. Η συγκεκριμένη διαδικασία συνεπάγεται πως διαθέτει την πολυτέλεια να αυξάνει ή να μειώνει τις εξαγωγές ανά μήνα, αξιοποιώντας την δυνατότητα πρόσβασης των άλλων στα ζωτικά υλικά με την μορφή διπλωματικής μόχλευσης. Η Ιαπωνία αντιμετωπίζει την συγκεκριμένη ασφυκτική πίεση επί δεκαετίες, οπότε φροντίζει να σχηματίσει στρατηγικά αποθέματα επεξεργασμένων σπανίων γαιών, που καλύπτουν τουλάχιστον επί ένα οκτάμηνο την ζήτηση, με τις εταιρείες της να διατηρούν επίσης αποθέματα ασφαλείας.

Το εκπληκτικό στην υπόθεση αφορά το γεγονός ότι Ευρώπη και ΗΠΑ, αντί να υιοθετήσουν την μάλλον σώφρονα τακτική των Ιαπώνων, διατηρούν κυριολεκτικά μηδενικά αποθέματα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Ολόκληρη η βιομηχανική και αμυντική βάση της Δύσης εδράζεται σε μία εφοδιαστική αλυσίδα αμέσων παραδόσεων, χωρίς πλεονασματικές παραλαβές για τα πλέον στρατηγικά ζωτικά υλικά του πλανήτη. Η πηγή προμήθειάς τους σχεδόν αποκλειστικά αποτελεί ταυτόχρονα έναν μεγάλο γεωπολιτικό ανταγωνιστή της και το ζήτημα αφορά το γεγονός ότι η αδυναμία της συνιστά και το πλέον επικίνδυνα ευάλωτο σημείο της.

Το εύρος του ευάλωτου σημείου της Δύσης κρίνεται επιεικώς απίστευτο, από την στιγμή που ένα μαχητικό F-35 απαιτεί 435 κιλά σπανίων γαιών, ένα αντιτορπιλλικό νέας γενεάς ή φρεγάτα 2,5 τόννους, ένα πυρηνικό υποβρύχιο 1,5 τόννους. Τα αντιαεροπορικά πυραυλικά συστήματα, τα πυρομαχικά ακριβείας, οι ιατρικές συσκευές και πολλά άλλα απαιτούν μαγνήτες σπανίων γαιών και οτιδήποτε στην σύγχρονη οικονομία έχει την ανάγκη ενσωματωμένων σπανίων γαιών για να λειτουργήσει.

Εάν οι σπάνιες γαίες και ειδικά οι επεξεργασμένες εξαφανισθούν αιφνιδιαστικά από την αγορά, τότε, όπως επισημαίνουν ειδικοί του κλάδου, Ευρώπη και ΗΠΑ θα μείνουν κυριολεκτικά σε κατάσταση καταπληξίας. Σχεδόν όλα τα τεχνολογικά καταναλωτικά αγαθά περιέχουν σπάνιες γαίες, ή παράγονται από κάτι που τις περιέχει.

Η πολεμική μηχανή λειτουργεί με σπάνιες γαίες

Το πλέον ανησυχητικό δεδομένο στην ευάλωτη θέση της Δύσης αναδεικνύεται με την κρίση της Ουκρανίας, που περιγράφεται με την ιδιότητα της μεταμόρφωσης του πολέμου, με στροφή σε άλλες κατευθύνσεις από την εποχή της εμφάνισης του οπλοπολυβόλου στα πεδία των μαχών του Μεγάλου Πολέμου. Το όπλο που αποτελεί στην σύγχρονη περίοδο την αιχμή του δόρατος της μεταμόρφωσης εστιάζεται στο μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone), με την Ουκρανία να κατασκευάζει 1,2 εκατομμύρια κατά την περίοδο 2024-2025, με κάθε μαγνήτη στα αεροσκάφη να προέρχεται από την Κίνα.

Το συγκεκριμένο δεδομένο προκαλεί αναπόφευκτα σκέψεις, από την στιγμή που μία χώρα που μάχεται για την επιβίωσή της εναντίον ενός συμμάχου της Κίνας, εξαρτάται ολοκληρωτικά από κινεζικά απάρτια και ειδικά μαγνήτες στην πολεμική της προσπάθεια. Εάν κάποιος αναλογισθεί την κατάσταση πέραν της Ουκρανίας, αντιλαμβάνεται πως το σύγχρονο πεδίο μάχης κυριαρχείται από την τεχνολογία του μη επανδρωμένου αεροσκάφους (drone) σε κάθε κλίμακα, από το ιδιαίτερα μικρό έως το μεγάλο αυτοματοποιημένο σύστημα και κανένα δεν λειτουργεί χωρίς μαγνήτες σπανίων γαιών.

Χωρίς κινεζικούς μαγνήτες δεν υπάρχουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), τηλεκατευθυνόμενοι πύραυλοι ακριβείας, ή προηγμένα τεχνολογικά μαχητικά αεροσκάφη, οπότε εάν για τον οποιονδήποτε λόγο το Πεκίνο αποφασίσει να περιορίσει δραστικά την εξαγωγή τους, τότε αναπόφευκτα η Δύση καταλήγει ανάπηρη, σε συνθήκες εμπόλεμης σύγκρουσης.

Το στοιχείο που αναδεικνύει την σοβούσα δυσπραγία σε περισσότερο επικίνδυνη πηγάζει από το γεγονός ότι πολλές εταιρείες που ισχυρίζονται πως λειτουργούν πέραν των ορίων της κινεζικής επιρροής, δεν διαθέτουν τον βαθμό ανεξαρτησίας που δηλώνουν επίσημα. Τα προγράμματα σπανίων γαιών ανά τον κόσμο βασίζονται για την λειτουργία τους σε κινεζικό εξοπλισμό διαχωρισμού, κινεζικούς κλιβάνους, κινεζικές χημικές ουσίες και κινεζικά απάρτια. Ακόμα και εταιρείες με εγκαταστάσεις εκτός της κινεζικής επικράτειας, συχνά δεν έχουν την δυνατότητα να λειτουργήσουν, χωρίς σταθερή ροή υλικών κινεζικής προέλευσης.

Τί έκανε η Saskatchewan

Οι άνοδοι γραφίτη, ένα ζωτικό στοιχείο των κλιβάνων που απαιτεί αρκετές αντικαταστάσεις ανά εβδομάδα προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από την Κίνα, οπότε εάν το Πεκίνο απλώς αποφασίσει την διακοπή των εξαγωγών τους, οι κλίβανοι θα απενεργοποιηθούν. Επιπλέον ορισμένες εταιρείες που έχουν αγοράσει κινεζικό εξοπλισμό επεξεργασίας εξακολουθούν να έχουν προβλήματα στην λειτουργία του, διότι η βασική τεχνογνωσία επεξεργασίας δεν έχει μεταγγισθεί από την Κίνα στις συγκεκριμμένες εταιρείες.

Όταν η Κίνα ενεργοποιεί το 2020 το καθεστώς απαγόρευσης μεταφοράς τεχνολογίας σε μη συμμαχικές της χώρες, το καναδικό Συμβούλιο Ερευνών Saskatchewan (Saskatchewan Research Council-SRC) προχωρεί σε μία κατεύθυνση, την οποία δεν ακολουθούν οι περισσότερες εταιρείες. Αποφασίζει να σχεδιάσει τον εξοπλισμό επεξεργασίας, τους ειδικούς κλιβάνους και τα συστήματα διαδικασιών επεξεργασίας ελεγχόμενα από λογισμικό Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ), χωρίς να προσφύγει στην Κίνα για να αποκτήσει τεχνολογία, εξοπλισμό ή πρώτες ύλες. Επιπλέον προσφεύγει σε συνεργασία με την REALLOYS, με έδρα το Ohio, ώστε να δημιουργήσει ένα σχήμα παραγωγής και επεξεργασίας σπανίων γαιών, το οποίο δεν θεωρείται επενδυτικά ελκυστικό, αλλά αφορά θέματα εθνικής ασφαλείας.

Το σχήμα πρόκειται να τεθεί σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα στις αρχές του 2027, στις εγκαταστάσεις της REALLOYS στην κομητεία Ευκλείδης Ohio. Ουσιαστικά αποτελεί πηγή προσδοκιών για τον Αμερικανό πρόεδρο που απαγορεύει από 1ης Ιανουαρίου 2027, την προμήθεια υλικά σπανίων γαιών κινεζικής προέλευσης από την αμυντική βιομηχανία.

Το σφάλμα των δισεκατομμυρίων

Υπάρχει ένας σοβαρός λόγος που τα δισεκατομμύρια των επενδύσεων στις εξορύξεις σπανίων γαιών δεν προκαλούν ένα βαθύ τραύμα στην επικυριαρχία της Κίνας και πηγάζει από το γεγονός ότι όλοι επιχειρούν να επιλύσουν το λανθασμένο πρόβλημα. Ακόμα και ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνωρίζει δημόσια στα πλαίσια του Διεθνούς Οικονομικού Συνεδρίου (WORLD ECONOMIC FORUM-WEF), πως ναι μεν οι ΗΠΑ δεν αντιμετωπίζουν ζήτημα εξεύρεσης σπανίων γαιών, αλλά πρόβλημα επεξεργασίας τους. Ο Elon Musk απηχεί τις ίδιες απόψεις, τονίζοντας πως δεν υπάρχει τίποτε σπάνιο στις σπάνιες γαίες με εξαίρεση τον καθαρισμό, τον διαχωρισμό και την επεξεργασία τους.

Η μετατροπή των σπανίων γαιών σε αξιοποιήσιμα για την αμυντική βιομηχανία μέταλλα και κράματα αποτελεί μία εξαιρετικά περίπλοκη διαδικασία. Περιλαμβάνει τον διαχωρισμό 17 διαφορετικών στοιχείων, μέσω πολλαπλών σταδίων χημικών επεξεργασιών, ώστε  να παραληφθούν τα καθαρά οξείδια των μετάλλων και κατόπιν να μετατραπούν σε μέταλλα σε κλιβάνους θερμοκρασιών που υπερβαίνουν σε θερμοκρασία τους 1.2000 C. Κατόπιν απαιτούνται προδιαγραφές απόλυτης ακρίβειας για την σύνθεση κραμάτων με διαδικασίες χιλιάδων μικρών βημάτων και τα πάντα επιβάλλεται να ελέγχονται ασφυκτικά με απόλυτη ακρίβεια.

Το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (Center for Strategic and International Studies-CSIS) αναγνωρίζει πως το στάδιο του καθαρισμού, επεξεργασίας και παραλαβής καθαρών μετάλλων, αποτελεί την λιγότερο αναπτυγμένη και εξαιρετικά δυσχερή δυνατότητα με στόχο την αποτελεσματική λειτουργία της εκτός της κινεζικής επικράτειας. Πρόκειται για σειρά διαδικασιών που απαιτούν πολυετείς προσπάθειες ανάπτυξης και κανένα χρηματικό ποσό, ανεξαρτήτως μεγέθους δεν προσφέρει το πλεονέκτημα της επιτάχυνσης.

Το κοινοπρακτικό σχήμα του καναδικού Συμβουλίου Ερευνών Saskatchewan (Saskatchewan Research Council-SRC) και της REALLOYS που δημιουργεί μεγάλες προσδοκίες στην αμερικανική κυβέρνηση με την προβλεπόμενη είσοδο σε πλήρη παραγωγική δυναμικότητα στις αρχές του 2027, απαιτεί πάντως μία επταετία ερευνών και ανάπτυξης. Παράλληλα όμως στοιχειοθετεί και μία αλλαγή κατεύθυνσης στην εφοδιαστική αλυσίδα, από την στιγμή που μία ανάλογη κινεζική εγκατάσταση απαιτεί σε εικοσιτετράωρη βάση προσωπικό 80 ατόμων, όταν το λογισμικό Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) της SRC κινεί όλες τις διαδικασίες διαχωρισμού, με μόλις έξι ελεγκτές στους ίδιους χρόνους. Το λογισμικό τροφοδοτείται με 5.000 δεδομένα ανά μικροδευτερόλεπτο, καταλήγοντας σε παραδόσεις απόλυτα καθαρών μετάλλων, χωρίς να υιοθετεί την κινεζική τεχνογνωσία.

Όπως και οι Κινέζοι, η SRC με την συνεργασία και της REALLOYS, αποδεικνύει πως οι συναλλαγές δισεκατομμυρίων για τα πάγια στοιχεία ορυχείων σπανίων γαιών δεν επιλύουν το πρόβλημα. Αναμφισβήτητα κάποια θεσμικά κεφάλαια έχουν την δυνατότητα να ελέγχουν σχεδόν όλα τα ορυχεία, αλλά πρόκειται για δώρον άδωρον από την στιγμή που χωρίς την τεχνογνωσία διαχωρισμού και καθαρισμού τους, εξαρτώνται από τις διαθέσεις της Κίνας.