Ο Mearsheimer για τον πόλεμο – Οι επιπτώσεις στη Μέση Ανατολή

Σύμφωνα με τον Mearsheimer υπάρχουν δυο εκδοχές για τα αμερικανικά συμφέρονται μελλοντικά στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο μεταξύ ΉΠΑ, Ιράν και Ισραήλ. Πρώτον: Είναι δεδομένο ότι οι χώρες του Κόλπου έχουν μετατραπεί σε «μαγνήτη» ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, γιατί έχουν αναπτύξει στενούς δεσμούς με τις ΗΠΑ οι οποίες έχουν τοποθετήσει σε αυτές τις χώρες τεράστιο στρατιωτικό εξοπλισμό.

Για το λόγο αυτό μπορεί κανείς να υποθέσει ότι μετά τον πόλεμο οι χώρες αυτές «θα αποστασιοποιηθούν από τις ΗΠΑ και ότι θα διαμηνύσουν στους Ιρανούς ότι θα μείνουν έξω από μια μελλοντική σύγκρουση και δεν θα επιτρέψουν να κάνουν οι Αμερικανοί χρήση των στρατιωτικών βάσεων που βρίσκονται στην επικράτειά τους». Ίσως μάλιστα και να τις κλείσουν. Η δεύτερη εκδοχή είναι προς την αντίθεση κατεύθυνση. Μετά τον πόλεμο ενδέχεται οι χώρες του Κόλπου να συνεργαστούν ακόμη πιο στενά με τις ΗΠΑ, προκειμένου να δημιουργήσουν μια ακόμα πιο ισχυρή αμυντική «ασπίδα» κατά του Ιράν.

Είναι πολύ δύσκολο στην παρούσα συγκυρία να πει κανείς ποια θα είναι η στάση των χωρών του Κόλπου μετά τον πόλεμο. Υπάρχουν όμως ενδείξεις, υποστηρίζει ο καθηγητής, ότι ήδη πριν τον πόλεμο οι χώρες αυτές απομακρύνονταν από τις ΗΠΑ. Ιδιαίτερα η Σαουδική Αραβία είχε σοβαρές επιφυλάξεις αν οι ΗΠΑ είναι όντως ένας αξιόπιστος σύμμαχος. Είχε προχωρήσει μάλιστα σε στρατηγική συμμαχία με το Πακιστάν, το οποίο είχε αναλάβει την προστασία της Σαουδικής Αραβίας με το πυρηνικό οπλοστάσιό της. Σε αυτήν την συμμαχία προσπαθεί να εισχωρήσει και η Τουρκία, η οποία έχει και αυτή τις αμφιβολίες της με τους Αμερικανούς.

Τούρκοι και Σαουδάραβες θεωρούν ότι Αμερικανοί και Ισραηλινοί είναι μια ομάδα και αναγνωρίζουν ότι τουλάχιστον οι Ισραηλινοί, αλλά και οι Αμερικανοί, είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν στην περιοχή αυτή μεγάλη στρατιωτική δύναμη. Και ποιος, αναρωτιέται ο Mearsheimer, «μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτή η δύναμη δεν μπορεί να στραφεί ενάντια σε κάποια χώρα του Κόλπου;». Τον περασμένο χρόνο το Ισραήλ, ο πιο στενός σύμμαχος των ΗΠΑ στην περιοχή, επιτέθηκε κατά του Κατάρ χωρίς οι Αμερικανοί να παρέμβουν.

Πριν την 28η Φεβρουαρίου, επισημαίνει ο Mearsheimer, «οι χώρες του Κόλπου είχαν τις αμφιβολίες τους και θα τις έχουν και μετά.» Εάν οι Ιρανοί χτυπήσουν τις ενεργειακές υποδομές και τις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης αυτό θα σημάνει την καταστροφή αυτών των χωρών. Και αυτό δεν είναι κάτι το ανέφικτο. Και όπως φαίνεται, η κύρια απειλή εναντίον τους δεν είναι το Ιράν αλλά οι ΗΠΑ.

Για τον Mearsheimer «η αίσθηση της προδοσίας είναι βαθιά ριζωμένη σε αυτές τις χώρες, οι οποίες ούτε συμμετείχαν στις αποφάσεις για τον πόλεμο, δεν ενημερώθηκαν καν και τώρα πληρώνουν έναν μεγάλο λογαριασμό.» Και είναι γνωστό ότι η κυβέρνηση Τραμπ κάνει ότι θέλει, δεν ενδιαφέρεται καθόλου για το τι σκέφτονται οι σύμμαχοί του και ούτε νοιάζεται για τα συμφέροντά τους. Είναι ένας «μονόπλευρος» και μάλιστα χειρίζεται τους συμμάχους του χειρότερα από τους αντιπάλους του.

Επιπτώσεις του πολέμου στο Ισραήλ

Ο αμυντικός θόλος του Ισραήλ τελικά δεν είναι αδιαπέραστος στις πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν. Στην αρχή του πολέμου οι Ιρανοί επικεντρώθηκαν περισσότερο σε επιθέσεις κατά αμερικανικών εγκαταστάσεων και κατά των χωρών του Κόλπου. Τώρα δηλώνουν ότι θα στραφούν κυρίως κατά του Ισραήλ. Κανείς δεν γνωρίζει επακριβώς, με δεδομένο την αυστηρότατη στρατιωτική λογοκρισία, ποιες είναι οι πραγματικές καταστροφές στο Ισραήλ μέχρι τώρα.

Κάποιος όμως μπορεί να πιθανολογήσει ότι ήδη έχουν υπάρξει σοβαρές ζημιές και με την πάροδο του χρόνου πιθανώς να γίνουν μεγαλύτερες. Οι Ιρανοί πάντως έχουν τα μέσα να προκαλέσουν μεγαλύτερες καταστροφές στο Ισραήλ, ιδιαίτερα αν ο πόλεμος συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα. Σύμφωνα με τον Mearsheimer φαίνεται πως το Ισραήλ θα υποφέρει από αυτόν τον πόλεμο.

Εκτός αυτού, το Ισραήλ βρίσκεται συνεχώς σε πόλεμο με τους γείτονές του, όπως τώρα με τη Χεζμπολάχ – και όχι μόνο με το Ιράν. Επιπλέον, υπάρχει το διαρκές έγκλημα της γενοκτονίας στη Γάζα. Έχει να κάνει μ΄ ένα πόλεμο σε πολλά μέτωπα και δεν υπάρχουν ενδείξεις για το τέλος αυτού του πολέμου. Όμως, δεν θα καταστρέψει το Ιράν. Είναι πολύ απίθανο να γίνει και η αλλαγή του ιρανικού καθεστώτος.

Ο σημερινός θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν Χομεϊνί επιδιώκει την κατασκευή της ατομικής βόμβας πολύ περισσότερο από τον πατέρα του, ο οποίος ήταν το βασικότερο εμπόδιο ν΄ αποκτήσει το Ιράν ατομικά όπλα. Μπορεί εύκολα όμως να εικάσει κανείς ότι το Ιράν θ΄ αποκτήσει ή θα δρομολογήσει την απόκτηση ατομικών όπλων.

Το Ισραήλ, μια “νέα Σπάρτη”;

Προς το τέλος της συνέντευξης ο Mearsheimer αναρωτιέται «τι θα σημάνει για το μέλλον του εάν ένας πολίτης του Ισραήλ τρέχει κάθε τόσο στα καταφύγια στους ατέλειωτους πολέμους; Και μάλιστα όταν πιστεύει ότι το Ιράν έχει σκοπό να εξαφανίσει το Ισραήλ, ιδιαίτερα αν θα αποκτήσει ατομικά όπλα; Δεν θα είναι αυτό μια παρότρυνση να εγκαταλείψει τη χώρα ;»

Ο Mearsheimer δεν βλέπει καθόλου αισιόδοξα το μέλλον του Ισραήλ όταν αναφέρεται και σε μια πιο βαθιά εξέταση της εσωτερικής κατάστασης στο Ισραήλ. Διαπιστώνει ότι στην ισραηλινή κοινωνία υπάρχουν όλων των ειδών οι ρήξεις που δεν δείχνουν κάτι καλό για το μέλλον. Υποστηρίζει ότι «το Ισραήλ είναι μια χώρα με σοβαρές δυσκολίες. Και η σκέψη ότι κάποιος μπορεί να βγει από αυτές τις δυσκολίες με το να κάνει όλο και περισσότερους πολέμους, αυτό είναι ένα παραπλανητικό επιχείρημα».

Σύμφωνα με τον Mearsheimer «οι πόλεμοι έχουν πάντα μια επίδραση διαφθοράς στις κοινωνίες», κάτι που γνώριζαν καλά οι ιδρυτές του Ισραήλ. Για αυτό και η έξυπνη επιδίωξή τους ήταν να κάνουν όσο λιγότερο πολέμους. Ο Mearsheimer σαν ρεαλιστής των πολιτικών επιστημών αντιλαμβάνεται ότι ο πόλεμος είναι ένα μέσο κρατικής διακυβέρνησης και ότι μερικές φορές ένα κράτος ξεκινά πολέμους για λόγους στρατηγικής. Παράλληλα όμως πρέπει να κάνει ότι μπορεί για να τους αποφύγει. Εκτός εάν είναι απόλυτα υποχρεωμένο.

Το Ισραήλ όμως έχει ακριβώς την αντίθετη στάση, ζώντας με το μότο: «Όποιος δεν αγωνίζεται, πεθαίνει». Όποιος ζει όμως με αυτόν τον τρόπο, συνεχίζει ο Αμερικανός καθηγητής, «μετατρέπεται σε μια μοντέρνα εκδοχή της αρχαίας Σπάρτης. Το τελικό όμως αποτέλεσμα δεν θα είναι ευχάριστο».

ΗΠΑ: Κράτος σταυροφόρων;

Το ίδιο όμως ισχύει και για τις ΗΠΑ – και μάλιστα πριν από τον Τραμπ. Ο Mearsheimer υποστηρίζει πως «όταν κάποιος είναι επιρρεπής στον πόλεμο και μετατρέπεται, όπως ήδη έγιναν οι ΗΠΑ, σε κράτος σταυροφόρων και υποσκάπτει τη δημοκρατία στην ίδια του τη χώρα». Αυτό που κάνουν τώρα οι ΗΠΑ. Ονομάζει «τραγωδία» ότι συμβαίνει σήμερα με τις αξίες της δημοκρατίας στις ΗΠΑ, αναφερόμενος σε ανθρώπους σαν τον Τραμπ που «ποδοπατούν το σύνταγμα, περιφρονούν το κράτος δικαίου, αγνοούν το Κογκρέσο. Είναι φοβερό αυτό που συμβαίνει».

Και όλο αυτό «έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με όλους αυτούς τους πολέμους των ΗΠΑ, αλλά και με την στενή συμμαχία με το Ισραήλ, με αυτή τη «νέα Σπάρτη». Και όταν υπάρχει αυτή η στενή σχέση, τότε και οι αξίες της Σπάρτης θα εισχωρήσουν στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα». Για να καταλήξει με την προτροπή «να μην υποτιμηθούν οι αρνητικές επιπτώσεις που έχουν το Ισραήλ και το ισραηλινό λόμπι μέσα στις ΗΠΑ».