Τα προβλήματα ασφαλείας της Τουρκίας που ανέδειξε ο πόλεμος

Είναι σαφές πως αυτή τη φορά, λόγω διαφόρων συγκυριών, το παιχνίδι δεν “βγήκε” όπως το ήθελε η Άγκυρα. Όπως έγινε, δηλαδή, στην περίπτωση του Ουκρανικού, που είχε ρόλο μεσολαβητού και λειτούργησε υποτίθενται “γεφυρωτικά”. Η τακτική της δεν απέδωσε ενώ στην ίδια την Τουρκία, ψηλά στην ιεραρχία, φαίνεται να απασχολούν και οι δυνατότητες αντίδρασης της στις ιρανικές επιθέσεις. Αυτός ο πόλεμος, λοιπόν, έχει αναδείξει περαιτέρω ότι η Τουρκία έχει εξαρτήσεις και ως προς την ασφάλεια της.

Δεν φαίνεται να μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει επιθέσεις και γι’ αυτό έχει ζητήσει τη βοήθεια των εταίρων της στο ΝΑΤΟ. Όσοι ιρανικοί πύραυλοι κατευθύνονταν προς την Τουρκία έχουν ανακοπεί από τους Αμερικανούς και τους νατοϊκούς και όχι από την τουρκική αεράμυνα. Ενόψει αυτών των δεδομένων, η Άγκυρα έχει ζητήσει από την Ουάσιγκτον την ενίσχυση με αντιβαλλιστικά συστήματα.

Ακόμη, σύμφωνα με την αθηναϊκή “Καθημερινή”, η Άγκυρα φαίνεται να έχει ζητήσει από την Ολλανδία, μέσω ΝΑΤΟ, να μεταφέρουν στην Τουρκία πυροβολαρχία Patriot που έχουν παραχωρήσει στην Ουκρανία. Το επιχείρημα των αντιπροσώπων της Άγκυρας στη Συμμαχία ήταν ότι η Ουκρανία δεν είναι χώρα του ΝΑΤΟ, ως εκ τούτου η Τουρκία προηγείται και πρέπει να αμυνθεί.

Πόλεμος και τουρκικές προτεραιότητες

Την ίδια ώρα, είναι σαφές πως για την Άγκυρα τα προβλήματα είναι μπροστά. Και αυτά αφορούν σε πρώτη φάση το Κουρδικό, που δεν αποκλείεται σε μια “νέα τάξη πραγμάτων”, που θα επιβληθεί στην περιοχή να επανέλθει θέμα κράτους των Κούρδων, οι οποίοι ειρήσθω εν παρόδω, προβαίνουν σε προσεκτικές κινήσεις. Το δεύτερο είναι το μεταναστευτικό. Είναι ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί από τώρα την Άγκυρα και υπάρχει φόβος να ξεκινήσουν μαζικά μεταναστευτικές ροές. Υπάρχει, βέβαια, η διάσταση των οικονομικών επιπτώσεων, που αφορά όλες τις χώρες.

Η Τουρκία, αν και αναγνωρίζει τις αδυναμίες της, είναι σαφές πως δεν θα σταματήσει να προωθεί το στόχο της να καταστεί μια αυτόνομη περιφερειακή δύναμη. Έχει ήδη κάνει πολλά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση και έχει επεκταθεί σε διάφορες περιοχές του πλανήτη. Είναι μια χώρα, η οποία διαθέτει στρατιωτικές Βάσεις εκτός Τουρκίας. Πέραν από την κατεχόμενη Κύπρο, Βάσεις διαθέτει, μεταξύ άλλων, σε χώρες της Αφρικής (Σομαλία), στο Κατάρ ενώ διατηρεί παρουσία σε Ιράκ, Συρία, Λιβύη και Αζερμπαϊτζάν.

Η επεκτατική της πολιτική εκφράζεται και μέσα από την κατασκευή έργων υποδομής (αεροδρόμια, σχολεία, νοσοκομεία), σε διάφορες χώρες της Αφρικής, των Βαλκανίων, του Καυκάσου, δημιουργώντας μια σχέση εξάρτησης, που ενισχύεται και από τις τουρκικές “φιλανθρωπίες”.

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει το ισχυρό τουρκικό αποτύπωμα σε διάφορες περιοχές του πλανήτη, ωστόσο, στην παρούσα φάση, με αφορμή και τα όσα διαδραματίζονται στην περιοχή, τα δεδομένα αξιολογούνται στην Άγκυρα καθώς προφανώς και χρειάζονται “διορθωτικές κινήσεις”. Σε μια περίοδο ανακατανομής ισχύος, το καθεστώς Ερντογάν δεν θέλει προφανώς να “χάσει το τρένο” και να είναι εκτός της νέας κατάστασης πραγμάτων.

Η Άγκυρα, αν και συνεργαζόταν με το Ιράν, δεν ήθελε και δεν θέλει μια ισχυρή περσική, σιιτική δύναμη να κυριαρχεί. Προτιμά ένα Ιράν αδύναμο και διασπασμένο. Η Τουρκία, λοιπόν, θεωρεί ότι με ένα αδύναμο Ιράν, που δεν θα αποτελεί εναλλακτικό κέντρο ισχύος έναντι της στην περιοχή, θα έχει “καθαρό τοπίο” έναντι του Ισραήλ. Το ενδεχόμενο να συγκρουστούν οι δυο χώρες δεν είναι ορατό, χωρίς στο μέλλον τούτο να αποκλείεται, καθώς αμφότερες θέλουν να υπερισχύσουν στην περιοχή. Άλλωστε οι πρωταγωνιστές, οι ηγέτες των δυο χωρών, αποδείχθηκε ότι είναι επικίνδυνοι χειριστές των εξελίξεων.

Η προσοχή της στην Κύπρο

Η Τουρκία έχει πάντα ψηλά την Κύπρο σε σχέση με τις γεωπολιτικές της επιδιώξεις, θεωρώντας τα κατεχόμενα σημαντικά για την ασφάλεια της. Η Άγκυρα εκτιμά πως η παρουσία της στο νησί “σπάζει” την περικύκλωση της από διάφορους δρώντες στην περιοχή, περιλαμβανομένης και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Την ίδια ώρα, ωστόσο, διαχρονικά επιβεβαιώνεται πως όταν η Τουρκία πιέζεται, προβαίνει σε κινήσεις στην Κύπρο. Είτε με ενέργειες επί του εδάφους (η τακτική της προέλασης σε περιοχές της νεκρής ζώνης), είτε με τη δημιουργία έντασης με ρητορικές εξάρσεις. Η Κύπρος έκπαλαι ήταν η “διέξοδος αποσυμπίεσης” της και το σημείο αναφοράς της για να αναδείξει τη δύναμη επιβολής της.

Η Τουρκία σαφώς και δεν απειλείται από την Κύπρο. Την ίδια, ωστόσο, ώρα η Κύπρος χρησιμοποιείται από την κατοχική δύναμη για να ενισχύσει τους σχεδιασμούς της στην περιοχή. Θεωρείται βραχίονας ασφάλειας για την Τουρκία. Γι’ αυτό και θέλει να ελέγχει πλήρως το νησί και δεν ευνοεί άλλη παρουσία, η οποία μπορεί να απειλήσει ή να επηρεάσει τους σχεδιασμούς της. Εξ’ ου και η αντίδρασή της στην παρουσία δυνάμεων, ευρωπαϊκών κρατών, στη θαλάσσια περιοχή της Κύπρου.

Το σημαντικότερο, ίσως, είναι πως η Τουρκία δεν θα ήθελε ποτέ στρατιωτικά την Ελλάδα στο νότιο τμήμα της Κύπρου και απέναντι της. Κι αυτό το έχει επιβεβαιώσει πολλές φορές.

Εντός και εκτός κάδρου

Η Κύπρος, όπως είναι γνωστό, μπήκε στο κάδρο των εξελίξεων λόγω του κτυπήματος της βρετανικής Βάσης Ακρωτηρίου από drone. Αλλά ακριβώς επειδή τοποθετήθηκε στην “εικόνα”, χωρίς να το επιδιώξει, το αντίθετο, μπήκε και στο σύστημα ασφαλείας της περιοχής. Συντονίζεται με όλες τις δυνάμεις που δρουν στην περιοχή. Αυτό που φάνηκε εκ του αποτελέσματος είναι πως η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί για την ασφάλεια της να στηριχθεί στην Ευρώπη. Για την ακρίβεια, σε ευρωπαίους εταίρους μας και ασφαλώς στην Ελλάδα.

Ανεξαρτήτως των σχέσεων που έχει αναπτύξει και διατηρεί με ΗΠΑ και Ισραήλ, που είναι στην προκειμένη περίπτωση μέρος του προβλήματος, η Κυπριακή Δημοκρατία βρήκε αποκούμπι στους Ευρωπαίους εταίρους της. Άλλωστε, δεν μπορούσε – και σωστά – να προέβαινε σε έκκληση για ενίσχυση της ασφάλειας της προς τις εμπόλεμες χώρες. Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις, όλα όσα έχουν διαδραματισθεί, οδηγούν τη Λευκωσία να προβεί σε κινήσεις ενίσχυσης της ασφάλειας της.

Προφανώς και δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε τρίτους. Έχοντας ανοικτά κανάλια με τη Γαλλία, την Ελλάδα, αλλά και τις ΗΠΑ, η αμυντική θωράκιση της Κυπριακής Δημοκρατίας εισέρχεται σε ένα άλλο επίπεδο σε ότι αφορά το εξοπλιστικό της πρόγραμμα. Οι εξελίξεις στην περιοχή αλλά και τα δεδομένα επί του εδάφους οδηγούν την Κύπρο να αναπροσαρμόσει το αμυντικό της δόγμα. Την οδηγεί στο να επενδύσει στην άμυνα.

Παράλληλα, όπως είναι γνωστό, έχει ανοίξει και το θέμα των βρετανικών Βάσεων, ως αποτέλεσμα των άτσαλων χειρισμών των Βρετανών στις πρώτες ημέρες του πολέμου, που έβαλαν στο στόχαστρο και την Κύπρο. Η Λευκωσία είναι αποφασισμένη να προχωρήσει μέχρι τέλους το θέμα τούτο κινούμενη εξελικτικά. Αναπόφευκτα ο διάλογος αυτός θα ξεκινήσει και το γνωρίζει το Λονδίνο. Έχει, εν πολλοίς, μπει το νερό στο αυλάκι σε σχέση με το θέμα αυτό. Εκείνο, που ενδεχομένως, να απασχολεί το Λονδίνο είναι και η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών στο θέμα αυτό.