Εργατικά Ατυχήματα: Η αλήθεια των αριθμών (2014-2023)

Ο σκοπός αυτού του άρθρου είναι η ανάλυση των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων των τελευταίων δέκα ετών (2014-2023) με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Το κέντρο βάρους βρίσκεται κυρίως στη συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων, καθώς επίσης και στην κατανομή τους ανά τις 13 περιφέρειες της χώρας.

Δυστυχώς, τα στατιστικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ στον τομέα αυτόν δεν παρουσιάζουν το εύρος των δεδομένων, που έχουν π.χ. τα οδικά τροχαία ατυχήματα, περιορίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη δυνατότητα μιας βαθιάς ανάλυσης. Παρόλα αυτά, είναι ικανά ώστε να διαφανεί η διαχρονικότητα του προβλήματος και η σχέση του με δομικούς παράγοντες στις διάφορες περιφέρειες της χώρας.

• Γράφημα 1: Συνολικός αριθμός εργατικών ατυχημάτων από το 2014 έως το 2023

Σύμφωνα με το Γράφημα 1, ο συνολικός αριθμός των εργατικών ατυχημάτων την περίοδο 2014-2023 ανέρχεται στα 47.120. Από αυτά τα 440 ήταν θανατηφόρα. Ο υψηλότερος αριθμός σημειώθηκε στην περιφέρεια Αττικής, ακολουθούμενος από τις περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, Κρήτης, Στερεάς Ελλάδας, Δυτικής Ελλάδας κ.α. Ο χαμηλότερος αριθμός καταγράφηκε στις περιφέρειες Βορείου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων. Όσον αφορά τον αριθμό των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων, ο υψηλότερος αριθμός καταγράφηκε επίσης στην Αττική (114), ενώ σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο ήταν και ο αριθμός τους στις περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας (84), Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης (41), Στερεάς Ελλάδας (37), Θεσσαλίας (32) και Δυτικής Ελλάδας (31).

Λαμβάνοντας υπόψη την αναλογία των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων ανά 1.000 εργατικά ατυχήματα, φαίνεται καθαρά στο κάτω μέρος του Γραφήματος 1 πως η υψηλότερη πιθανότητα θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων παρατηρείται στις περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης (18 θανατηφόρα ανά 1.000 εργατικά ατυχήματα) και Θεσσαλίας (17 θανατηφόρα ανά 1.000 εργατικά ατυχήματα), ενώ η περιφέρεια Αττικής εμφανίζεται μόλις στην 10η θέση (7 θανατηφόρα ανά 1.000 εργατικά ατυχήματα) όσον αφορά την πιθανότητα ενός θανάσιμου εργατικού ατυχήματος. Παρόλο λοιπόν που στην περιφέρεια Αττικής η συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων είναι υψηλότερη από τις υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας, η θανατηφόρα κατάληξη των ατυχημάτων αυτών είναι σχετικά σπάνια.  

Εργατικά ατυχήματα και αριθμός των εργαζομένων

Στο Γράφημα 2 εξετάζεται ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων σε σχέση με τον αριθμό των εργαζομένων (ανά 100.000 εργαζομένους). Επειδή ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων εξαρτάται άμεσα από τον αριθμό των εργαζομένων, λαμβάνοντας υπόψη το κλάσμα του μεγέθους των εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους, καθίσταται συγκρίσιμη η συχνότητα ανάμεσα στις περιφέρειες κατά τα εξεταζόμενα έτη. Ο αριθμός των εργαζομένων ανά περιφέρεια βασίζεται στις απογραφές των ετών 2011 και 2021. Ο υπολογισμός των εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους στο Γράφημα 2 βασίζεται έως το έτος 2018 στην απογραφή του 2011, ενώ από το 2019 έως το 2023 ο υπολογισμός των εργατικών ατυχημάτων βασίζεται στην απογραφή του 2021.

• Γράφημα 2: Αριθμός εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους

Το έτος 2023 λοιπόν, η περιφέρεια Κρήτης ήταν πρώτη στην σειρά κατάταξης των εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους (168), ακολουθούμενη από τις περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας (164 ανά 100.000), Κεντρικής Μακεδονίας (154 ανά 100.000), Ιονίων Νήσων (152 ανά 100.000), Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης (148 ανά 100.000) κ.α. Στην χαμηλότερη θέση όσον αφορά την συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους βρίσκεται η περιφέρεια Αττικής με μόλις 91 ατυχήματα, ακολουθούμενη από τις περιφέρειες Ηπείρου (103 ανά 100.000), Βορείου Αιγαίου (105 ανά 100.000), Θεσσαλίας (116 ανά 100.000) κ.α.

Όσον αφορά τα υπόλοιπα έτη, σε γενικές γραμμές η σειρά κατάταξης των 13 περιφερειών δεν διαφοροποιείται σημαντικά σε σχέση με το 2023. Π.χ. η περιφέρεια Κρήτης βρίσκεται το έτος 2015 στην 5η θέση και το έτος 2014 στην 3η θέση συχνότητας εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζόμενους, ενώ τα υπόλοιπα έτη βρίσκεται στην 1η ή 2η θέση. Ομοίως, η περιφέρεια Αττικής παρουσιάζει και στα υπόλοιπα έτη χαμηλή συχνότητα εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 κατοίκους. 

Στο σύνολο της περιόδου 2014-2023, η περιφέρεια που παρουσιάζει τον υψηλότερο μέσο όρο εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους είναι η περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας (188) ακολουθούμενη από τις περιφέρειες Κρήτης (178), Δυτικής Μακεδονίας (148), Κεντρικής Μακεδονίας (140), Νοτίου Αιγαίου (139), Ιονίων Νήσων (129), Δυτικής Ελλάδας (128), ενώ στις χαμηλότερες θέσεις βρίσκονται οι περιφέρειες Θεσσαλίας (83), Αττικής (103), Ηπείρου (109), Πελοποννήσου (112), Ανατολικής Μακεδονίας & και Θράκης (119) και Βορείου Αιγαίου (126).

• Γράφημα 3: Αριθμός θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους

Στο Γράφημα 3 παρουσιάζεται ο αριθμός των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους. Υπό αυτή την άποψη, το έτος 2023 η περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης παρουσιάζει τον υψηλότερο αριθμό νεκρών με περίπου 4 (3,67) νεκρούς ανά 100.000 εργαζόμενους. Ακολουθεί η περιφέρεια Θεσσαλίας με 3,35 νεκρούς ανά 100.000 εργαζομένους, η περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας με 2,81 θανάτους, η Κεντρική Μακεδονία με 1,99 νεκρούς, η Ήπειρος με 1,81 θανάτους, η Πελοπόννησος με 1,5 θανάτους, η Δυτική Ελλάδα με 1,38 νεκρούς, η Κρήτη με 1,17 νεκρούς και τέλος η Αττική με 0,45 νεκρούς ανά 100.000 εργαζομένους. Οι υπόλοιπες περιφέρειες, ευτυχώς, δεν θρήνησαν το έτος 2023 νεκρούς λόγω εργατικών ατυχημάτων. Στo σύνολο της περιόδου 2014-2023, τον υψηλότερο αριθμό νεκρών παρουσιάζει το έτος 2016 η περιφέρεια Βορείου Αιγαίου με 6,07 νεκρούς ανά 100.000 εργαζόμενους.

Πάντως, σε γενικές γραμμές, η σειρά κατάταξης του έτους 2023 αντικατοπτρίζεται και στα υπόλοιπα έτη. Αυτό φαίνεται και από την περισκόπηση του μέσου όρου θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους την περίοδο 2014-2023. Η περιφέρεια με την υψηλότερη θνησιμότητα αναδεικνύεται η περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης με 2,17 νεκρούς ανά 100.000 εργαζομένους. Έπονται οι περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας (2,09), Δυτικής Ελλάδας (1,46), Θεσσαλίας (1,36), Κεντρικής Μακεδονίας (1,34), Δυτικής Μακεδονίας (1,31), Πελοποννήσου (1,26), Κρήτης (1,25), Νοτίου Αιγαίου (1,18), Ηπείρου (0,92), Βορείου Αιγαίου (0,91), Αττικής (0,76) και Ιονίων Νήσων (0,51).

Ποικίλες, αλλά δομικές οι αιτίες ανά Περιφέρεια

Από τις ανωτέρω αναλύσεις φαίνεται πως υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις 13 περιφέρειες τόσο στην συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων γενικά, όσο και στην συχνότητα των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων. Περιφέρειες όπως η Στερεά Ελλάδα, η Κρήτη, Δυτική Μακεδονία, η Κεντρική Μακεδονία και το Νότιο Αιγαίο, χαρακτηρίζονται από έναν υψηλό αριθμό εργατικών ατυχημάτων σε σχέση με τον αριθμό των εργαζομένων τους. Από την άλλη, περιφέρειες όπως η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη, η Στερεά Ελλάδα, η Δυτική Ελλάδα, η Θεσσαλία και η Κεντρική Μακεδονία εμφανίζουν υψηλή θνησιμότητα σε σχέση με τον αριθμό των εργαζομένων τους, που δεν σχετίζεται απολύτως με την συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων.

Π.χ. η περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης βρίσκεται κατά μέσο όρο στην 9η θέση των εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους και στην 1η θέση των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους. Επίσης, η Κρήτη είναι κατά μέσο όρο στη 8η θέση θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων και στην 2η θέση του μέσου όρου των εργατικών ατυχημάτων στο σύνολό τους. Αντιθέτως υπάρχουν περιφέρειες, όπως π.χ. η Αττική, η Ήπειρος και το Βόρειο Αιγαίο, που χαρακτηρίζονται από έναν χαμηλό μέσο όρο τόσο στον συνολικό αριθμό των εργατικών ατυχημάτων, όσο και στο αριθμό των θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων ανά 100.000 εργαζομένους.

Επομένως οι διαφορές ανάμεσα στις περιφέρειες σε σχέση με τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα οφείλονται μάλλον σε άλλους παράγοντες, όπως στον βαθμό στην επικινδυνότητας του ασκουμένου επαγγέλματος, στις συνθήκες εργασίας, στους ελέγχους των αρμοδίων φορέων για την τήρηση των προβλεπομένων μέτρων ασφαλούς εργασίας και στις υποδομές (γιατροί, νοσοκομεία) για την αντιμετώπιση και περίθαλψη των θυμάτων των εργατικών ατυχημάτων. Αυτό φαίνεται καθαρά και στην περίπτωση της γενέτειράς μου, Δράμας, που αποτελεί και μέρος της περιφέρειας με την υψηλότερη θνησιμότητα στα εργατικά ατυχήματα (Ανατολικής Μακεδονίας & και Θράκης).

Όταν π.χ. στις 15 Ιανουαρίου του 2026, έχασε την ζωή του ένας 52χρονος εργαζόμενος από ηλεκτροπληξία στη ΒΙ.ΠΕ, το Εργατικό Κέντρο Δράμας κατήγγειλε τις συνθήκες εργασίας και την ελλιπή τήρηση των μέτρων προστασίας. Επίσης στην Δράμα χάνονται πολύ συχνά ανθρώπινες ζωές εργαζομένων στα γύρω λατομεία της περιοχής λόγω των ελλιπών συνθηκών ασφαλείας και της εντατικοποίησης της εργασίας. Επιπλέον, το Γενικό Νοσοκομείο της πόλης ταλαιπωρείται από διαχρονική υποστελέχωση και υποβάθμιση (δεν είναι τυχαίο πως στην περίοδο του κορωνοϊού η Δράμα εμφάνιζε ιδιαίτερα υψηλό αριθμό νεκρών).

Όπως προαναφέρθηκε, την δεκαετία 2014-2023 έχουν χάσει στη ζωή τους λόγω εργατικών ατυχημάτων 440 άνθρωποι. Ο αριθμός αυτός είναι δραματικός. Η πολιτεία πρέπει επιτέλους να λάβει στα σοβαρά την ανθρώπινη ζωή και να εντατικοποιήσει τους ελέγχους σε σχέση με την τήρηση των προβλεπομένων μέτρων ασφαλούς εργασίας και να συμβάλει αποφασιστικά στην ενίσχυση των υποδομών υγείας. Είναι τραγικό στην εποχή μας να χάνουν συνάνθρωποί μας την ζωή τους κατά την άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος της εργασίας.