Πώς ο Τραμπ σχεδιάζει να τιμωρήσει Ισπανία-Βρετανία – Παρατείνεται η κατάπαυση στον Λίβανο

Το email φέρεται να αποτυπώνει την έντονη δυσαρέσκεια των Ηνωμένων Πολιτειών για την απροθυμία – ή ακόμη και την άρνηση – ορισμένων συμμάχων να παραχωρήσουν τα λεγόμενα δικαιώματα πρόσβασης, στάθμευσης και υπερίπτασης (ABO), που θεωρούνται κρίσιμα για στρατιωτικές επιχειρήσεις όπως αυτή κατά του Ιράν. «Τα ABO αποτελούν την απόλυτη βάση λειτουργίας του ΝΑΤΟ», φέρεται να τονίζεται χαρακτηριστικά.

Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται, περιλαμβάνεται και ο αποκλεισμός «δύσκολων» χωρών από θέσεις υψηλής σημασίας ή κύρους εντός της Συμμαχίας, κάτι που – αν εφαρμοστεί – θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει ανεβάσει τους τόνους, κατηγορώντας ευθέως τους συμμάχους ότι δεν συνέβαλαν στις επιχειρήσεις για την απελευθέρωση των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έκλεισαν για τη διεθνή ναυσιπλοΐα μετά την έναρξη των αεροπορικών επιθέσεων στις 28 Φεβρουαρίου.

Μάλιστα, σε συνέντευξή του στο Reuters την 1η Απριλίου, άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δεν θα το κάνατε κι εσείς αν ήσασταν στη θέση μου;». Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο, το περιεχόμενο του email δεν υποδηλώνει άμεση πρόθεση αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμμαχία, ούτε περιλαμβάνει εισηγήσεις για κλείσιμο αμερικανικών βάσεων στην Ευρώπη. Παραμένει, πάντως, ασαφές αν στις υπό εξέταση επιλογές περιλαμβάνεται η μερική αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο εκπρόσωπος Τύπου του Πενταγώνου, Κίνγκσλεϊ Γουίλσον, τόνισε: «Όπως έχει επισημάνει ο Πρόεδρος Τραμπ, παρά όσα έχουν κάνει οι Ηνωμένες Πολιτείες για τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ, εκείνοι δεν στάθηκαν στο πλευρό μας». Και πρόσθεσε: «Το Υπουργείο Άμυνας θα διασφαλίσει ότι ο Πρόεδρος θα διαθέτει αξιόπιστες επιλογές, ώστε οι σύμμαχοι να πάψουν να είναι ένας “χάρτινος τίγρης” και να αναλάβουν τις ευθύνες τους», αποφεύγοντας ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τις εσωτερικές συζητήσεις.

«Δεν λειτουργούμε βάσει emails, αλλά βάσει εγγράφων και επίσημων θέσεων» η αντίδραση της ισπανικής κυβέρνησης.

Στο στόχαστρο Ισπανία και Βρετανία

Ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος με το Ιράν έχει πυροδοτήσει έντονο προβληματισμό για το μέλλον του «76χρονου» ΝΑΤΟ, με αναλυτές και διπλωμάτες να εκφράζουν πρωτοφανείς ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ ίσως να μην στηρίξουν τους Ευρωπαίους συμμάχους σε περίπτωση επίθεσης.

Την ίδια ώρα, χώρες όπως η Βρετανία και η Γαλλία ξεκαθαρίζουν πως η συμμετοχή τους σε έναν ναυτικό αποκλεισμό υπό τις ΗΠΑ θα ισοδυναμούσε με άμεση εμπλοκή στον πόλεμο. Ωστόσο, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να συμβάλουν στη διατήρηση του Στενού του Ορμούζ ανοιχτού, εφόσον υπάρξει μόνιμη εκεχειρία ή τερματιστεί η σύγκρουση.

Στο παρασκήνιο, αξιωματούχοι της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ στέλνουν σαφές μήνυμα ότι η συμμαχία δεν μπορεί να λειτουργεί «μονόπλευρα», εκφράζοντας έντονη δυσαρέσκεια για τη στάση συμμάχων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Ισπανία, της οποίας η σοσιαλιστική κυβέρνηση αρνήθηκε να παραχωρήσει βάσεις και εναέριο χώρο για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ διατηρούν εκεί κρίσιμες υποδομές, όπως η Ναυτική Βάση Ρότα και η Αεροπορική Βάση Μορόν.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters, οι επιλογές που εξετάζονται στο Πεντάγωνο στοχεύουν στο να σταλεί ένα ηχηρό μήνυμα προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, με στόχο – όπως σημειώνεται – να περιοριστεί η «αίσθηση δικαιώματος» που τους αποδίδεται.

Η επιλογή να τεθεί η Ισπανία σε αναστολή από τη συμμαχία θα είχε περιορισμένο αντίκτυπο στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, αλλά σημαντικό συμβολικό αντίκτυπο, υποστηρίζει το ηλεκτρονικό μήνυμα. Ο αξιωματούχος δεν αποκάλυψε με ποιον τρόπο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιδιώξουν την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Συμμαχία, ενώ το Reuters δεν μπόρεσε να διαπιστώσει αν υπάρχει υφιστάμενος μηχανισμός στο ΝΑΤΟ για τον σκοπό αυτό.

Το ίδιο σημείωμα φέρεται να εξετάζει και την αναθεώρηση της αμερικανικής διπλωματικής στήριξης σε ευρωπαϊκά υπερπόντια εδάφη, όπως οι Νήσοι Φώκλαντ, που βρίσκονται υπό βρετανική διοίκηση αλλά διεκδικούνται από την Αργεντινή, της οποίας ο πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι είναι σύμμαχος του Τραμπ. Η ιστορία της διαμάχης παραμένει βαριά, καθώς οι δύο χώρες συγκρούστηκαν στρατιωτικά στον Πόλεμο των Φώκλαντ το 1982, με εκατοντάδες νεκρούς (περίπου 650 Αργεντινοί στρατιώτες και 255 Βρετανοί) πριν την τελική επικράτηση του Λονδίνου.

Στο πολιτικό μέτωπο, ο Τραμπ έχει εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις κατά του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, χαρακτηρίζοντάς τον «δειλό» για τη στάση του απέναντι στον πόλεμο, ενώ δεν δίστασε να συγκρίνει αρνητικά την ηγεσία του με εκείνη του Ουίνστον Τσόρτσιλ. Παράλληλα, υποβάθμισε τη στρατιωτική ισχύ της χώρας, κάνοντας λόγο για «παιχνίδια» αναφερόμενος στα βρετανικά αεροπλανοφόρα. Αρχικά, το Λονδίνο αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση βρετανικών βάσεων για επιθέσεις στο Ιράν, ωστόσο στη συνέχεια συναίνεσε σε αποστολές αμυντικού χαρακτήρα, με στόχο την προστασία πολιτών – μεταξύ αυτών και Βρετανών – εν μέσω ιρανικών αντιποίνων.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ, μιλώντας στο Πεντάγωνο, υπογράμμισε ότι ο πόλεμος ανέδειξε κρίσιμες αδυναμίες στη συνοχή της Συμμαχίας. Όπως τόνισε, οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς του Ιράν μπορεί να μην φτάνουν τις ΗΠΑ, ωστόσο αποτελούν άμεση απειλή για την Ευρώπη. «Αντιμετωπίζουμε ερωτήματα, εμπόδια ή δισταγμούς… Δεν μπορείς να μιλάς για συμμαχία αν υπάρχουν χώρες που δεν είναι διατεθειμένες να σταθούν στο πλευρό σου όταν τις χρειάζεσαι», δήλωσε ο Χέγκσεθ.

Λίβανος: Παρατείνεται η κατάπαυση

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε χθες Πέμπτη παράταση της κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο–η ισχύς της οποίας επρόκειτο να εκπνεύσει μεθαύριο Κυριακή–για «τρεις εβδομάδες», μετά το πέρας των συνομιλιών αντιπροσώπων των δυο χωρών, στις οποίες συμμετείχε προσωπικά στον Λευκό Οίκο, εκτιμώντας παράλληλα πως θα μπορούσε να συναφθεί συμφωνία ειρήνης ανάμεσά τους εντός του έτους.

«Η κατάπαυση του πυρός μεταξύ του Ισραήλ και του Λιβάνου θα παραταθεί για τρεις εβδομάδες», ανέφερε, πληκτρολογώντας τις δυο τελευταίες λέξεις της φράσης αυτής με κεφαλαία γράμματα, ο Τραμπ μέσω του (ιδιοκτησίας του) Truth Social, συνοψίζοντας τη συνάντηση που «πήγε πολύ καλά!», όπως διαβεβαίωσε. Σημείωσε στο ίδιο μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον «θα συνεργαστεί με τον Λίβανο για να τον βοηθήσει να προστατευτεί» από το σιιτικό κίνημα Χεζμπολάχ, που πρόσκειται στο Ιράν.

Πριν από τη συνάντηση, η κυβέρνηση του Λιβάνου ανέφερε πως ήθελε να εξασφαλίσει παράταση της εύθραυστης ανακωχής, η οποία εφαρμόζεται από τη 17η Απριλίου. Λίγο αργότερα, απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους, ο Ντόναλντ Τραμπ έκρινε πως υπάρχει «πολύ καλή πιθανότητα» να υπογραφτεί συμφωνία ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και του Λιβάνου εντός 2026, ενώ διαβεβαίωσε πως αναμένει ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν να συναντηθούν στον Λευκό Οίκο «τις επόμενες εβδομάδες».

Ο πρόεδρος Αούν είπε νωρίτερα ότι ελπίζει «να μπορέσω να πάω στην Ουάσιγκτον για να συναντηθώ με τον πρόεδρο Τραμπ και να τον ενημερώσω για την αλήθεια για αυτό που γίνεται στον Λίβανο», συμπληρώνοντας πως δεν σχεδιάζει να έχει συνάντηση με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου.

Οι δυο χώρες–που παραμένουν από τυπική σκοπιά σε εμπόλεμη κατάσταση–είχαν ήδη συνομιλίες στην Ουάσιγκτον τη 14η Απριλίου, τις πρώτες από το 1993, στο πλαίσιο της προσπάθειας να λάβει τέλος ο πόλεμος στον οποίο σύρθηκε ο Λίβανος τη 2η Μαρτίου, όταν η Χεζμπολά εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ. Οι ΗΠΑ κατόπιν ανακοίνωσαν κατάπαυση του πυρός διάρκειας 10 ημερών στον πόλεμο αυτό, που έχει στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 2.500 ανθρώπους κι έχει αναγκάσει να εκτοπιστούν πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη λιβανική πλευρά.

Εκτός από τον Αμερικανό πρόεδρο, παρόντες στη συνάντηση ήταν επίσης ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, καθώς και οι αμερικανοί πρεσβευτές στις δυο χώρες, αντίστοιχα ο Μισέλ Ίσα και ο Μάικ Χάκαμπι. Τις κυβερνήσεις των δυο χωρών εκπροσώπησαν ο πρεσβευτής Γιεχιέλ Λέιτερ και η πρεσβεύτρια Νάντα Χαμάντε Μοαουάντ.

Νεκρή δημοσιογράφος στον Λίβανο

Έγινε ενώ ο στρατός του Ισραήλ συνεχίζει τους βομβαρδισμούς του–προχθές σκοτώθηκε η δημοσιογράφος Άμαλ Χαλίλ και τραυματίστηκε η φωτοειδησεογράφος Ζέιναμπ Φαράζ στον νότιο Λίβανο. Μέλη της λιβανικής κυβέρνησης κατηγόρησαν χθες το Ισραήλ πως διέπραξε «έγκλημα πολέμου» πλήττοντας σπίτι όπου είχαν βρει καταφύγιο οι δυο δημοσιογράφοι και εμποδίζοντας τις προσπάθειες των υπηρεσιών άμεσης βοήθειας να τις σώσουν. Ο ισραηλινός στρατός περιορίστηκε να αναφέρει ότι εξετάζει τα γεγονότα.

Νέος βομβαρδισμός χθες στον νότιο Λίβανο σκότωσε ακόμη τρεις ανθρώπους, ανακοίνωσε το υπουργείο Υγείας στη Βηρυτό. Η Χεζμπολά από την πλευρά της ανακοίνωσε ότι εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του βόρειου Ισραήλ σε αντίποινα για τις «παραβιάσεις» της κατάπαυσης του πυρός από τον ισραηλινό στρατό.

«Μόνο ένα εμπόδιο»

Οι δυο χώρες συμφώνησαν, μετά τον πρώτο κύκλο συνομιλιών, να αρχίσουν απευθείας διαπραγματεύσεις ενόψει της αποκατάστασης διαρκούς ειρήνης, σε τόπο και χρόνο που μένει να οριστεί. Η κυβέρνηση του Λιβάνου ανέθεσε στον Σιμόν Καράμ, έμπειρο διπλωμάτη, να ηγηθεί αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις αυτές.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ Γεδεών Σάαρ διαβεβαίωσε προχθές Τετάρτη ότι η κυβέρνησή του δεν έχει «σοβαρές διαφωνίες» με αυτή του Λιβάνου. «Υπάρχει μόνο ένα εμπόδιο για την ειρήνη και την εξομάλυνση (των σχέσεων) ανάμεσα στις δυο χώρες: η Χεζμπολά», πρόσθεσε, καλώντας τη λιβανική κυβέρνηση σε «συνεργασία εναντίον του τρομοκρατικού κράτους που οικοδόμησε η Χεζμπολά στο έδαφός σας».

Ο ισραηλινός στρατός έχει εισχωρήσει στο έδαφος του Λιβάνου κι ανακοίνωσε πως έστησε «κίτρινη γραμμή» διαχωρισμού στον νότο, όπως ακριβώς στη Λωρίδα της Γάζας, για να προστατεύσει τον πληθυσμό του βόρειου Ισραήλ, όπως λέει. Διατεινόμενο πως πρόκειται για όρο της κατάπαυσης του πυρός, το Ισραήλ λέει πως διατηρεί το δικαίωμα να δρα εναντίον «σχεδιαζόμενων, άμεσα επικείμενων ή εξελισσόμενων» επιθέσεων στη λιβανική επικράτεια.

Την κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο απαιτούσε η Τεχεράνη, χαρακτηρίζοντας την εφαρμογή της μια από τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να συνεχίσει τις συνομιλίες με την Ουάσιγκτον ενόψει του τερματισμού του πολέμου που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας την 28η Φεβρουαρίου.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε γνωστό την Τρίτη μέσω Truth Social πως παρατείνει μέχρι νεοτέρας την κατάπαυση του πυρός με το Ιράν, σε εφαρμογή από την 8η Απριλίου, με φόντο τις οξυμένες εντάσεις στο στενό του Χορμούζ και τον συνεχιζόμενο αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

Τραμπ για Ιράν

Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι δεν βρίσκεται υπό πίεση για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν. Σε ανάρτησή του στο Truth Social ανέφερε: «Έχω όλον τον χρόνο του κόσμου… Δεν θα υπάρξει συμφωνία παρά μόνο όταν θα είναι η πρέπουσα και καλή για τις ΗΠΑ, τους συμμάχους μας και για όλον τον κόσμο».

Παράλληλα, σημείωσε ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ και ότι επιδιώκει να αποτρέψει το Ιράν από το να αποκομίσει οικονομικά οφέλη από τις εξαγωγές πετρελαίου. Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ απέκλεισε το ενδεχόμενο χρήσης πυρηνικών όπλων. «Γιατί να χρησιμοποιήσω πυρηνικά όπλα όταν τους έχουμε αποδεκατίσει με συμβατικά; Δεν πρέπει ποτέ να επιτραπεί η χρήση πυρηνικών όπλων από οποιονδήποτε», δήλωσε.

Την ίδια ώρα, το αεροπλανοφόρο USS George H. W. Bush κατευθύνεται στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, ενισχύοντας την αμερικανική παρουσία. Θα αποτελεί το τρίτο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ στην περιοχή, μαζί με τα USS Gerald R. Ford και USS Abraham Lincoln. Παράλληλα, στρατιωτικοί αξιωματούχοι επεξεργάζονται νέα σχέδια για πιθανές επιχειρήσεις στο Στενό του Ορμούζ, σε περίπτωση κατάρρευσης της εκεχειρίας με το Ιράν.

Εκτός διαπραγματεύσεων ο Γκαλιμπάφ;

Την ίδια στιγμή, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, παραιτήθηκε από τη διεύθυνση των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με ρεπορτάζ του ισραηλινού Channel 12 χωρίς να αναφέρονται πηγές. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Γκαλιμπάφ παραιτήθηκε από το ρόλο του ως επικεφαλής των συνομιλιών με την Ουάσιγκτον και των προσπαθειών διαμεσολάβησης υπό την ηγεσία του Πακιστάν, επικαλούμενος την αυξανόμενη παρέμβαση στρατηγών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Τις τελευταίες ώρες, σημειώνει το ρεπορτάζ, συσσωρεύονται αναφορές για μια πολύ βαθιά κρίση στην κορυφή της ιρανικής κυβέρνησης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από διάφορες πηγές που μίλησαν στο κανάλι, πρόκειται για την πιο σοβαρή κρίση που έχει παρατηρηθεί στο Ιράν εδώ και πολλά χρόνια, μια εσωτερική διαμάχη για την εξουσία που παραλύει εντελώς την ικανότητα της χώρας να λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις.

Η διαμάχη φέρεται να κορυφώθηκε λόγω μιας πρότασης του Κατάρ που αποσκοπούσε στην αποκλιμάκωση των εντάσεων στα Στενά του Ορμούζ, η οποία θα επέτρεπε σε 20 ιρανικά σκάφη να διέρχονται από τη θαλάσσια οδό σε αντάλλαγμα για 20 πλοία από λιμάνια του Αραβικού Κόλπου να κάνουν το ίδιο. Η πρόταση τελικά απορρίφθηκε από Ιρανούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων και ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.

Όπως μετέδωσε λίγη ώρα νωρίτερα το Al Arabiya επικαλούμενο Πακιστανό αξιωματούχο, η νέα πρόταση του Ισλαμαμπάντ προβλέπει ότι το Ιράν θα επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση από το Στενό, με αντάλλαγμα τη μερική άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το δημοσίευμα ανέφερε ότι επικρατεί «συγκρατημένη αισιοδοξία» στο Πακιστάν για την πρόταση, με τη χώρα να έχει αναλάβει ρόλο βασικού διαμεσολαβητή μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Η ίδια πηγή πρόσθεσε ότι οι επαφές με την Τεχεράνη συνεχίζονται, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει απάντηση από την ιρανική πλευρά.