Θα αποδεχτούμε την διαφθορά σαν κανονικότητα στην Ελλάδα;

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται απλώς μπροστά σε μία πολιτική κρίση. Βρίσκεται μπροστά σε μία βαθιά ηθική και εθνική κρίση. Η διαφθορά δεν είναι πια άλλη μία παθογένεια του κράτους. Έχει μετατραπεί σε σύστημα εξουσίας. Στην πολιτική κανονικότητα. Η ευθύνη ανήκει στην άρχουσα τάξη της χώρας. Αυτή αποδέχεται κάθε λαμόγιο, κάθε ερπετό, κάθε φορέα της διαφθοράς στα υπουργικά συμβούλια, στα πρωτοσέλιδα και στα σαλόνια της. Όλους αυτούς που έχουν τινάξει την μπάνκα της διαφθοράς στον αέρα.

Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Alco, το 72% των πολιτών πιστεύει ότι δεν υπάρχει κράτος δικαίου στην Ελλάδα. Το 78% θεωρεί ότι οι νόμοι εφαρμόζονται επιλεκτικά. Και το 82% εκτιμά ότι η διαφθορά εμποδίζει τη λειτουργία του κράτους δικαίου.

Το κόστος της διαφθοράς

Η ελληνική κοινωνία έμαθε να αντιμετωπίζει τη διαφθορά σαν κάτι αναπότρεπτο. Σαν ένα αναπόφευκτο κομμάτι της λειτουργίας του κράτους. Μία μίζα. Ένα ρουσφέτι. Μία εξυπηρέτηση. Μία κομματική τοποθέτηση. Ένα δημόσιο έργο που κοστίζει πολλαπλάσια από την πραγματική του αξία. Ένας επιχειρηματίας που αγοράζει επιρροή. Ένας πολιτικός που προστατεύεται από την ασυλία και την ατιμωρησία.

Όμως η αλήθεια είναι πολύ πιο θλιβερή. Το ετήσιο κόστος της διαφθοράς στην Ελλάδα ξεπερνά τον ετήσιο προϋπολογισμό του ΕΣΥ. Το 66% των πολιτών αντιλαμβάνεται ότι επηρεάζει πρακτικά την καθημερινή του ζωή. Η διαφθορά είναι κλοπή.

Η διαφθορά αφαιρεί χρήματα από τα νοσοκομεία, από τα σχολεία, από τις υποδομές, από την άμυνα, από τη ζωή των πολιτών. Κάθε ευρώ που κλέβεται από το δημόσιο ταμείο δεν είναι ένας αφηρημένος αριθμός. Είναι ένας άνθρωπος που δεν βρήκε κρεβάτι σε νοσοκομείο. Είναι ένα παιδί που προσπαθεί να μορφωθεί σε ένα σχολείο που καταρρέει. Είναι μία οικογένεια που πληρώνει περισσότερους φόρους για να καλύψει τις τρύπες ενός σάπιου κράτους.

Η διαφθορά δεν παράγει μόνο οικονομική αδικία. Αναπαράγει την παρακμή. Καταστρέφει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στους ανθρώπους. Διαλύει την έννοια της αξιοκρατίας. Εξορίζει τους ικανούς και επιβραβεύει τους πρόθυμους. Μετατρέπει το κράτος σε λάφυρο. Την πολιτική σε μηχανισμό διανομής συμφερόντων. Τη δημοκρατία σε θέατρο χωρίς αλήθεια.

Και τελικά παράγει κάτι ακόμη πιο επικίνδυνο. Την παραίτηση. Όταν ένας λαός πιστεύει ότι τίποτα δεν αλλάζει, ότι όλοι είναι ίδιοι, ότι η εξουσία είναι άτρωτη, τότε αρχίζει να χάνει την πίστη του όχι μόνο στην πολιτική αλλά και στον ίδιο του τον εαυτό. Η διαφθορά δεν κλέβει μόνο χρήματα. Κλέβει την ελπίδα ενός ολόκληρου έθνους.

Η Ελλάδα πλήρωσε ήδη ακριβά αυτή τη διαδρομή. Η χρεοκοπία δεν έπεσε από τον ουρανό. Ένα ολόκληρο σύστημα εξουσίας οικοδομήθηκε πάνω στην ανταλλαγή εξαρτήσεων. Κόμματα, οικονομικά συμφέροντα, κρατικός μηχανισμός και τμήματα των μέσων ενημέρωσης συνδέθηκαν σε ένα πλέγμα αλληλοπροστασίας που λειτουργούσε χωρίς πραγματικό έλεγχο. Τα ίδια φαινόμενα επαναλαμβάνονται σήμερα, με πολλαπλάσια μεγέθη.

Εθνικό διακύβευμα

Το πιο επικίνδυνο επακόλουθο της είναι η κανονικοποίησή της. Όταν οι πολίτες συνηθίζουν να βλέπουν σκάνδαλα χωρίς συνέπειες, όταν οι εξεταστικές επιτροπές μετατρέπονται σε κομματικές παραστάσεις, όταν η Δικαιοσύνη καθυστερεί για χρόνια ή εμφανίζεται επιλεκτική, τότε η ίδια η δημοκρατία αρχίζει να χάνει τη νομιμοποίησή της.

Η ομηρία αυτή έχει πραγματικές συνέπειες στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Η νέα γενιά εγκαταλείπει τη χώρα όχι μόνο για οικονομικούς λόγους αλλά γιατί αισθάνεται ότι οι κανόνες δεν είναι ίδιοι για όλους. Ότι η προσπάθεια δεν αρκεί όταν η εξουσία λειτουργεί με κλειστά δίκτυα σχέσεων και εξαρτήσεων.

Η διαφθορά έχει μεταβάλει την κυρίαρχη κουλτούρα της χώρας. Γιατί δεν μπορεί να υπάρχει σοβαρή ανάπτυξη χωρίς εμπιστοσύνη. Δεν μπορεί να υπάρχει ισχυρή δημοκρατία χωρίς θεσμούς που λειτουργούν πραγματικά ανεξάρτητα. Η εντύπωση που επικρατεί είναι ότι η χώρα ανήκει σε λίγους.

Η μάχη απέναντι στη διαφθορά δεν είναι επικοινωνιακή. Προϋποθέτει πραγματική διάκριση των εξουσιών, ισχυρή και ανεξάρτητη Δικαιοσύνη, απόλυτη διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, αυστηρούς ελέγχους παντού όπου υπάρχει εξουσία και κυρίως πολιτική βούληση σύγκρουσης με οργανωμένα συμφέροντα.

Γιατί η διαφθορά δεν είναι ατύχημα του συστήματος. Σε πολλές περιπτώσεις είναι ο ίδιος ο τρόπος λειτουργίας του. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλη μία επιφανειακή μεταρρύθμιση. Χρειάζεται ηθική και θεσμική επανίδρυση. Χρειάζεται ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και τη δημοκρατία. Χρειάζεται να αποκατασταθεί η αίσθηση ότι ο νόμος ισχύει για όλους. Όχι μόνο για τους αδύναμους.

Η μεγαλύτερη απειλή για μία χώρα είναι η εσωτερική αποσύνθεση. Αυτή διαβρώνει το κράτος από μέσα, απονεκρώνει τους θεσμούς και μετατρέπει την κοινωνία σε χώρο κυνισμού και αμοιβαίας δυσπιστίας. Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μία ιστορική επιλογή: Ή θα αποδεχθεί οριστικά τη διαφθορά ως κανονικότητα, ή θα αποφασίσει να την αντιμετωπίσει ως έγκλημα κατά του ελληνικού λαού.