Αχμέτ Νταβούτογλου: Η Μέση Ανατολή χρειάζεται νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας

Στο πλαίσιο του Φόρουμ, που πραγματοποιείται στις 6-7 Ιουνίου, ο πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας (2014-2016) και επικεφαλής του Future Party, Αχμέτ Νταβούτογλου, περιέγραψε ένα διεθνές σύστημα που εισέρχεται σε περίοδο βαθιάς αβεβαιότητας, υποστηρίζοντας ότι η παγκόσμια τάξη που βασιζόταν σε κανόνες, θεσμούς και προβλεψιμότητα βρίσκεται σήμερα σε κρίση.

Αναφερόμενος στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις διεθνείς αναταράξεις των τελευταίων ετών, ο κ. Νταβούτογλου σημείωσε ότι «δεν υπάρχει πλέον εμπιστοσύνη στους διεθνείς οργανισμούς, δεν υπάρχει αίσθημα ασφάλειας και δεν υπάρχει καμία προβλεψιμότητα», χαρακτηρίζοντας τη σημερινή συγκυρία ως μία από τις πιο επικίνδυνες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών.

Συνεχάρη την ηγεσία του Ιράκ και της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν για τη στάση που τήρησαν κατά τη διάρκεια της πρόσφατης κρίσης στην περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι επέδειξαν σύνεση και προσήλωση στη διατήρηση της σταθερότητας και της ασφάλειας των πολιτών τους. Όπως ανέφερε, το Ιράκ βρίσκεται στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εξελίξεων και επηρεάζεται άμεσα από κάθε ένταση μεταξύ των ΗΠΑ, του Ιράν και των περιφερειακών δυνάμεων.

Υποστήριξε ότι η διεθνής τάξη αντιμετωπίζει κρίση αξιών και θεσμών, επικαλούμενος μεταξύ άλλων τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την αδυναμία των διεθνών οργανισμών να διαχειριστούν αποτελεσματικά τις κρίσεις. Όπως σημείωσε, τόσο τα κράτη όσο και οι περιφερειακοί οργανισμοί εμφανίζονται σήμερα λιγότερο αποτελεσματικοί, ενώ ακόμη και τα Ηνωμένα Έθνη δυσκολεύονται να επιβάλουν λύσεις στις μεγάλες διεθνείς συγκρούσεις.

Ο κ. Νταβούτογλου παρουσίασε επίσης ένα πλαίσιο τεσσάρων βασικών ζητημάτων που, κατά την άποψή του, θα καθορίσουν το μέλλον της περιφερειακής ασφάλειας: την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, το ζήτημα των πυραυλικών εξοπλισμών και των δικτύων πληρεξούσιων δυνάμεων στην περιοχή, καθώς και το Παλαιστινιακό.

Σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, πρότεινε τη δημιουργία μιας πολυεθνικής αποστολής ναυτικής επιτήρησης από χώρες που διατηρούν σχέσεις εμπιστοσύνης τόσο με το Ιράν όσο και με τα κράτη του Κόλπου, με στόχο τη διασφάλιση της ελεύθερης ροής του εμπορίου και την αποτροπή στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Για το πυρηνικό ζήτημα του Ιράν επανέλαβε την πάγια θέση του ότι η περιοχή δεν πρέπει να διαθέτει πυρηνικά όπλα, δηλώνοντας ότι «δεν θα πρέπει να υπάρχουν πυρηνικά όπλα ούτε στα χέρια του Ιράν ούτε στα χέρια του Ισραήλ». Παράλληλα, υποστήριξε την ανάγκη επανεκκίνησης μιας διπλωματικής διαδικασίας υπό διεθνή εποπτεία, η οποία θα επιτρέπει την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας αλλά θα αποτρέπει την ανάπτυξη πυρηνικών οπλοστασίων.

Αναφερόμενος στην ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας του Κόλπου, πρότεινε τη δημιουργία ενός νέου περιφερειακού πλαισίου συνεργασίας μεταξύ του Ιράν, των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου και του Ιράκ, τονίζοντας ότι η Βαγδάτη μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο ως γέφυρα επικοινωνίας και σταθερότητας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στο Παλαιστινιακό, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής ειρήνη στη Μέση Ανατολή χωρίς την ίδρυση ενός ελεύθερου και κυρίαρχου παλαιστινιακού κράτους. Όπως ανέφερε, οποιαδήποτε μελλοντική περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας θα πρέπει να περιλαμβάνει και το Ισραήλ, αλλά μόνο στο πλαίσιο μιας συνολικής και βιώσιμης λύσης του παλαιστινιακού ζητήματος.

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η περιοχή χρειάζεται ένα νέο σύστημα συνεργασίας μεταξύ Τούρκων, Αράβων, Κούρδων και Ιρανών, επισημαίνοντας ότι η σταθερότητα του Ιράκ αποτελεί προϋπόθεση για τη σταθερότητα ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.