Μέχρι τελικής πτώσεως οι επιθέσεις της “Αρκούδας” στην Ουκρανία

Μπορεί ο Τραμπ να διέκοψε την παροχή οικονομικής βοήθειας και δωρεάν οπλικών συστημάτων, αλλά οι Αμερικανοί είναι ποικιλοτρόπως παρόντες στον πόλεμο με μεγάλο αριθμό στρατιωτικών συμβούλων, την παροχή επιχειρησιακών πληροφοριών κλπ. Όσον αφορά δε την Ευρώπη, αυτή όχι μόνο κάλυψε το μερικό κενό που άφησε ο Τραμπ, αλλά και κλιμακώνει σταθερά την εμπλοκή της, σε μία απεγνωσμένη προσπάθεια να αποτρέψει την ήττα της Ουκρανίας.

Ενώ στην αρχή του πολέμου ήταν η Ουάσιγκτον του Μπάιντεν που χορογραφούσε τη δυτική εμπλοκή, στη συνέχεια τον ρόλο αυτό τον ανέλαβε η Ευρώπη. Μπορεί η ρωσική εισβολή να παραβίασε κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, αλλά είναι υποκριτικός ο ισχυρισμός πως ήταν απρόκλητη. Η επίσημη δρομολόγηση της επέκτασης του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, μερικές εκατοντάδες χλμ από τη Μόσχα δεν άφηνε επιλογές στο Κρεμλίνο.

Η αλήθεια είναι ότι η Δύση στρίμωξε την “Αρκούδα”, στηριζόμενη στην πεποίθηση πως οι πρωτοφανείς σε έκταση κυρώσεις θα αποσταθεροποιούσαν τη ρωσική οικονομία και στη συνέχεια το καθεστώς Πούτιν. Όπως είναι γνωστό, αυτές οι προσδοκίες διαψεύσθηκαν. Όπως διαψεύσθηκε και η αρχική εκτίμηση του Κρεμλίνου, πως με έναν γρήγορο πόλεμο ελιγμών θα κατάφερνε να αλλάξει καθεστώς στο Κίεβο. Εξ’ ου και το όνομα “ειδική στρατιωτική επιχείρηση”.

Από τότε, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι, αλλάζοντας –μεταξύ των άλλων– και τον χαρακτήρα του πολέμου. Με την αμέριστη βοήθεια των Ευρωπαίων και εν μέρει των Αμερικανών, οι Ουκρανοί έχουν καταφέρει να πλήττουν με drones στόχους βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας, κυρίως διυλιστήρια και μεγάλες εμπορικές αποθήκες. Πρόκειται για ευάλωτους και εύφλεκτους στόχους, που είναι εξαιρετικά δύσκολο να προστατευθούν από επιθέσεις κορεσμού. Όταν εκτοξεύεις κάθε νύχτα εκατοντάδες drones, κάποια από αυτά θα διατρήσουν τη ρωσική αεράμυνα.

Κλιμάκωση από Ρωσία-Ουκρανία

Ο Πούτιν έχει προσπαθήσει να υποβαθμίσει το κόστος που πληρώνει η Ρωσία από αυτές τις επιθέσεις. Δεν ισχύουν, βέβαια, οι δυτικές υπερβολές, αλλά η αλήθεια είναι πως αυτό το κόστος δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο. Με την έναρξη αυτών των επιθέσεων, όπως και των επιθέσεων εναντίον εμπορικών πλοίων που πήγαιναν ή έφευγαν από ρωσικά λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα, το Κίεβο κλιμάκωσε, προσδοκώντας να κάμψει τη Μόσχα. Το μόνο που κατάφερε, όμως, ήταν οι Ρώσοι να εγκαταλείψουν τα όρια που είχαν θέσει στους εαυτούς τους και να κλιμακώσουν επίσης.

Πρώτον, κατέστρεψαν τις εγκαταστάσεις της Οδησσού και των άλλων ουκρανικών λιμανιών στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ βομβαρδίζουν και όποια εμπορικά πλοία προσεγγίζουν με αποτέλεσμα να σταματήσει σχεδόν ολοσχερώς το θαλάσσιο εμπόριο. Έτσι, όχι μόνο οι Ουκρανοί δεν μπορούν να εξάγουν σιτηρά, σιδηρομετάλλευμα κλπ, αλλά ούτε και να προμηθευθούν αναγκαία, μεταξύ των οποίων όπλα και πυρομαχικά από τη Δύση. Καταστρέφοντας και τις γέφυρες που συνδέουν την κυρίως Ουκρανία με το νοτιοδυτικό τμήμα της, οι Ρώσοι έχουν σχεδόν ακυρώσει και το δρόμο εισαγωγών-εξαγωγών μέσω Ρουμανίας. Το δημοσιονομικό κόστος από αυτή την εξέλιξη είναι τεράστιο για το Κίεβο.

Δεύτερον, οι Ρώσοι έχουν αρχίσει και καταστρέφουν λοκομοτίβες και υποδομές του δικτύου, ενώ μάλλον θα αρχίσουν να καταστρέφουν και γέφυρες στο Δνείπερο, με σκοπό να συρρικνώσουν τις σιδηροδρομικές μεταφορές από τη δυτική προς την ανατολική Ουκρανία. Επειδή παραμένει ανοικτός μόνο ο χερσαίος δρόμος μέσω Πολωνίας, ο σιδηρόδρομος είναι το μόνο μέσο που μπορεί να μεταφέρει αξιόλογες ποσότητες.

Τρίτον, οι Ρώσοι καταστρέφουν συστηματικά εμπορικές αποθήκες στην Ουκρανία και μάλιστα σε πολλαπλάσιο βαθμό από όσο οι Ουκρανοί στη Ρωσία. Το αποτέλεσμα είναι οι αστικοί πληθυσμοί στην Ουκρανία να αντιμετωπίζουν πλέον τεράστιες ελλείψεις.

Τέταρτον, οι Ρώσοι καταστρέφουν συστηματικά αποθήκες καυσίμων, βενζινάδικα και φορτηγά αυτοκίνητα. Στόχος τους είναι αφενός να εμποδίσουν τη μεταφορά όπλων από τη δυτική προς το μέτωπο στην ανατολική Ουκρανία, αφετέρου να περιορίσουν κατά το δυνατόν τη μεταφορά drones με φορτηγά και την εκτόξευσή τους από σημεία κοντά στα σύνορα με τη Ρωσία, για να μην έχει πολύ χρόνο να αντιδράσει η ρωσική αεράμυνα.

Πέμπτον, οι Ρώσοι αρχίζουν εν όψει του χειμώνα να καταστρέφουν ενεργειακές υποδομές με σκοπό να υποχρεώσουν τους κατοίκους κυρίως του Κιέβου να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να καταφύγουν ή στη δυτική Ουκρανία ή πρόσφυγες στην Ευρώπη. Χωρίς ρεύμα, θέρμανση και ανελκυστήρα είναι εξαιρετικά δύσκολο όσοι διαμένουν σε πολυόροφες πολυκατοικίες να αντέξουν σε θερμοκρασίες αρκετά κάτω από το μηδέν. Οι Ρώσοι είχαν αρχίσει να πλήττουν ενεργειακές εγκαταστάσεις από πέρυσι, αλλά τώρα δηλώνουν αποφασισμένοι να τις καταστρέψουν ολοσχερώς.

Πιέζεται το Κίεβο 

Όπως προκύπτει από τα γεγονότα, η κλιμάκωση που αποφάσισε ο Ζελένσκι με την παρότρυνση ευρωπαϊκών κυβερνήσεων γυρίζει μπούμερανγκ. Σε αντίθεση με τη Ρωσία, η ουκρανική αεράμυνα είναι αδύναμη απέναντι όχι μόνο στους ρωσικούς πυραύλους, αλλά και στα τζετ drones Geran 4 και 5. Ο Ζελένσκι ζητάει απεγνωσμένα να του παραχωρηθούν αναχαιτιστικά συστήματα Patriot, αλλά τα αποθέματα των Δυτικών, ακόμα και των ΗΠΑ, είναι πολύ περιορισμένα.

Εκτός αυτού, ο ίδιος λέει ότι η Ρωσία παράγει περίπου 140 βαλλιστικούς πυραύλους κάθε μήνα. Για κάθε ρωσικό πύραυλο χρειάζονται τουλάχιστον δύο Patriot, πράγμα που σημαίνει ότι για μία αποτελεσματική αεράμυνα η Ουκρανία χρειάζεται τουλάχιστον 250 Patriot το μήνα. Αυτός ο αριθμός δεν υπάρχει, ούτε μπορεί να καλυφθεί από νέα παραγωγή. Εκτός αυτού, υπάρχουν και τα τζετ drones που παράγονται κατά χιλιάδες από τη Ρωσία. Είναι τρομερή σπατάλη να αναχαιτίσεις ένα τζετ drone, που κοστίζει μερικές δεκάδες χιλιάδες με Patriot που καθένας κοστίζει περίπου 4.000.000 δολάρια.

Έτσι, ενώ, όπως προανέφερα, η Δύση αρχικά θεωρούσε πως θα γονάτιζε την “Αρκούδα”, συμβαίνει το αντίθετο. Τα ρωσικά πλήγματα έχουν σκοπό να εξουθενώσουν την Ουκρανία ως κράτος, ως κοινωνία και κατ’ επέκταση και ως ένοπλες δυνάμεις. Βασικό όπλο είναι η καταστροφή της ευρύτερης εφοδιαστικής αλυσίδας. Η επιλογή των στόχων έχει σημασία. Καταστρέφοντας δεξαμενές καυσίμων, εμπορικά κέντρα, αποθήκες πυρομαχικών, εργοστάσια κατασκευής drones, τα λιμάνια, το σιδηροδρομικό δίκτυο κλπ, οι Ρώσοι καταστρέφουν το κυκλοφορικό σύστημα του ουκρανικού κράτους, χωρίς το οποίο δεν μπορούν να συνεχίσει να πολεμάει ο ουκρανικός στρατός.

Μπορεί να κάνει κάτι η Ευρώπη;

Η μετακίνηση στρατευμάτων, ο εφοδιασμός των πόλεων και η προμήθεια των μονάδων στο μέτωπο με τα αναγκαία καθίσταται όλο και πιο δύσκολη και όλο και πιο ακριβή. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουκρανία δαπανά σχεδόν 200 εκατ. δολάρια την ημέρα για τον πόλεμο. Η αδυναμία της να εξάγει από την Οδησσό τα αγροτικά προϊόντα και το σιδηρομετάλλευμα της στερεί έσοδα έως και 40 δισ. Το αποτέλεσμα είναι να παροξύνεται το δημοσιονομικό πρόβλημα του Κιέβου.

Ο Ζελένσκι ζητάει επιπλέον 27 δισ. από την Ευρώπη για να καλύψει την τρύπα μέχρι το τέλος του 2026, χωρίς να υπολογίζονται οι δαπάνες για την επισκευή υποδομών που καταστρέφονται από ρωσικές επιθέσεις. Ακόμα και οι φανατικοί υποστηρικτές του Κιέβου, όμως, αρνούνται προς το παρόν να του τα δώσουν, θεωρώντας πως ουσιαστικά σπαταλάει τη βοήθεια και μάλιστα χωρίς έλεγχο, υπογραμμίζοντας το ζήτημα της εκτεταμένη διαφθοράς.

Όλα τα παραπάνω μαζί περιγράφουν μια ολοένα και πιο σοβαρή ανισορροπία σε πολλά επίπεδα. Η Ρωσία δεν χρειάζεται να καταστρέψει κάθε υποδομή. Αρκεί το συνολικό κόστος λειτουργίας του ουκρανικού κράτους να αυξάνεται ταχύτερα από ό,τι μπορούν να το χρηματοδοτήσουν οι Ευρωπαίοι υποστηρικτές του Κιέβου. Κι αυτό συμβαίνει και θα εντείνεται, επειδή οι ρωσικές επιθέσεις έχουν επεκταθεί στη δυτική όχθη του Δνείπερου και τώρα επεκτείνονται ακόμα δυτικότερα, στις επαρχίες που συνορεύουν με την Πολωνία.

Ό,τι και να κάνει η Ευρώπη για να βοηθήσει το Κίεβο, δεν μπορεί να αποτρέψει αυτή την καταστροφή. Μπορεί για ένα χρονικό διάστημα να αμβλύνει το επιδεινούμενο πρόβλημα, αλλά όχι να το λύσει. Είναι ενδεικτικό ότι ο Ζελένσκι προσπαθεί απεγνωσμένα να προκαλέσει όσο το δυνατόν πιο μεγάλο κόστος στη Ρωσία, ελπίζοντας να υποχρεώσει τον Πούτιν να συμφωνήσει για κατάπαυση των αμοιβαίων επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές. Η Μόσχα, όμως, δείχνει αποφασισμένη να συνεχίσει, θεωρώντας πως η ίδια μπορεί να απορροφάει τα όποια ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια και αποθήκες, ενώ το Κίεβο όχι. Γι’ αυτό και απορρίπτει τις σχετικές προτάσεις.