Ιρανικά αντίποινα κατά αμερικανικών θέσεων στον Κόλπο – Τί προβλέπει η συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου

«Αμερικανικά αεροσκάφη χτύπησαν ιρανικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ», ανέφερε η CENTCOM. «Η αδικαιολόγητη επιθετική ενέργεια εναντίον της εμπορικής ναυτιλίας από τις ιρανικές δυνάμεις παραβίασε σαφώς την εκεχειρία».

Η CENTCOM δημοσίευσε την Παρασκευή το βράδυ βίντεο από μία από τις επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων. Οι αμερικανικές επιθέσεις της Παρασκευής δεν σηματοδοτούν επιστροφή σε μεγάλης κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις, τουλάχιστον προς το παρόν, όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN.

Άμεση η απάντηση του Ιράν στις ΗΠΑ

Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι επιτέθηκαν σε στρατιωτικές θέσεις των ΗΠΑ στην περιοχή ως αντίδραση στις επιθέσεις, σύμφωνα με το ιρανικό κρατικό μέσο ενημέρωσης Press TV. Ο αμερικανικός στρατός δεν έχει επιβεβαιώσει τις εν λόγω επιθέσεις.

Οι Φρουροί της Επανάστασης, μέσω της ιρανικής κρατικής τηλεόρασης, προανήγγειλαν ότι η απάντησή τους στα αμερικανικά πλήγματα θα είναι «άμεση και αποφασιστική». Παράλληλα υποστήριξαν ότι απέκρουσαν επίθεση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στην περιοχή Σιρίκ, στα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να δώσουν περαιτέρω λεπτομέρειες.

Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς -ο οποίος διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία με το Ιράν που ανακοινώθηκε την περασμένη εβδομάδα- δήλωσε την Παρασκευή το βράδυ ότι «η βία θα αντιμετωπιστεί με βία». «Το Ιράν υπέγραψε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Εμείς την τηρήσαμε. Αν έχουν διαφωνίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του Μνημονίου Κατανόησης μπορούν να σηκώσουν το τηλέφωνο», έγραψε στο X μαζί με την ανακοίνωση της CENTCOM.

Οι αμερικανικές επιθέσεις έλαβαν χώρα αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε την Παρασκευή την ιρανική επίθεση με drone εναντίον του πλοίου ως «ανόητη παραβίαση» της συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, χωρίς όμως να δώσει καμία ένδειξη για το αν το περιστατικό αυτό θα οδηγήσει σε επανάληψη των ευρύτερων εχθροπραξιών.

Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «ανόητη παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός που έχει συμφωνηθεί με το Ιράν, μετά την επίθεση σε ένα πλοίο, στα Στενά του Ορμούζ, την οποία απέδωσε σε ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος. Το Ιράν «εξαπέλυσε τουλάχιστον τέσσερα επιθετικά drones εναντίον πλοίων που διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ.

Ο ένας από αυτούς έπληξε το πάνω κατάστρωμα ενός φορτηγού πλοίου μεγάλου μεγέθους και πολύ ακριβού», έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social που του ανήκει. «Προφανώς, είναι μια ανόητη παραβίαση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός», πρόσθεσε. «Προκλήθηκε ζημιά, αλλά το πλοίο κατάφερε να συνεχίσει την πορεία του. Καταρρίψαμε άλλα τρία μη επανδρωμένα αεροσκάφη», ισχυρίστηκε επίσης ο Αμερικανός πρόεδρος.

Το Ιράν θεωρεί τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού ως βασικό μέσο πίεσης στις διαπραγματεύσεις. Την Πέμπτη, οι Φρουροί προειδοποίησαν ότι θα επιτρέπεται η ασφαλής διέλευση πλοίων μόνο μέσω διαδρομών που θα δηλώνονται στο Ιράν. Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν προέβλεπε ότι η κυκλοφορία στα Στενά θα επανέλθει στον ίδιο όγκο όπως πριν από την έναρξη του πολέμου, αλλά δεν προέβλεπε λεπτομερείς όρους για την εκπλήρωση των διατάξεων.

Οι δύο πλευρές έχουν διαφορετικές ερμηνείες ως προς το αν το Ιράν θα μπορεί να επιβάλλει τέλη στα διερχόμενα πλοία. Ο Τραμπ έχει επιμείνει ότι τα Στενά θα παραμείνει χωρίς διόδια, αλλά η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι θα έχει το δικαίωμα να επιβάλλει τέλη στα διερχόμενα πλοία.

Το φορτηγό πλοίο χτυπήθηκε στη δεξιά πλευρά του από άγνωστο βλήμα, με αποτέλεσμα να προκληθούν ζημιές στη γέφυρα, σύμφωνα με την υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations, η οποία παρακολουθεί τη θαλάσσια κυκλοφορία στην περιοχή. Δεν αναφέρθηκαν θύματα ούτε περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Τι προβλέπει η συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου-ΗΠΑ

Στο άλλο καίριο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, το Ισραήλ, ο Λίβανος και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν την Παρασκευή στην Ουάσινγκτον συμφωνία-πλαίσιο, με στόχο να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια σταθερή και μακροχρόνια ειρήνη ανάμεσα στις δύο γειτονικές χώρες. Το Γαλλικό Πρακτορείο παρουσιάζει τα βασικά σημεία της συμφωνίας, η οποία περιλαμβάνει δεσμεύσεις για την ασφάλεια, τον αφοπλισμό, τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, αλλά και την ανοικοδόμηση του Λιβάνου.

Στη συμφωνία επισημαίνεται ότι το Ισραήλ και ο Λίβανος «επαναβεβαιώνουν τον κοινό στόχο τους για εγκαθίδρυση ειρήνης και ασφάλειας με διάρκεια». Παράλληλα, οι δύο πλευρές «δηλώνουν τη φιλοδοξία τους να θέσουν τέλος στη σύγκρουση στην οποία αντιπαρατίθενται (…) να εγκαθιδρύσουν σχέσεις καλής γειτονίας» και «επιβεβαιώνουν το δικαίωμα κάθε κράτους να υπάρχει εν ειρήνη».

Η συμφωνία προβλέπει ότι Ισραήλ και Λίβανος θα επιδιώκουν την επίλυση των διαφορών τους «μέσω διμερών απευθείας διαπραγματεύσεων, με τη μεσολάβηση και την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών». Για την παρακολούθηση της εφαρμογής του πλαισίου συγκροτήθηκε επίσης μία «ομάδα στρατιωτικού συντονισμού», στην οποία συμμετέχουν οι δύο κυβερνήσεις μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συμφωνία δεν κατονομάζει άμεσα τη φιλοϊρανική σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ, ωστόσο περιγράφει διαδικασία σύμφωνα με την οποία οι Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου (FAL) «θα αποκαταστήσουν αποτελεσματικό κυρίαρχο έλεγχο στο σύνολο του λιβανικού εδάφους, υπό την προϋπόθεση του επαληθευμένου αφοπλισμού μη κρατικών ενόπλων ομάδων και της διάλυσης υποδομών που συνδέονται με αυτές, που θα επιτρέψει στις Δυνάμεις Άμυνας του Ισραήλ (IDF) να αποσυρθούν σταδιακά από το λιβανικό έδαφος». Παράλληλα, η κυβέρνηση του Λιβάνου ξεκαθαρίζει ότι απορρίπτει ως παράνομη «κάθε αξίωση ενός κρατικού ή μη κρατικού παράγοντα να καταφεύγει στη βία στο όνομά της χωρίς τη ρητή εξουσιοδότησή της».

Σταδιακή ανάπτυξη του λιβανικού στρατού

Βάσει του σχεδίου, ο λιβανικός στρατός θα επανακτήσει σταδιακά τον έλεγχο της επικράτειας, ξεκινώντας από δύο «πιλοτικές ζώνες». Οι συγκεκριμένες περιοχές θα καθοριστούν από κοινού με τον ισραηλινό στρατό, ο οποίος θα τις παραδίδει σταδιακά, αφού προηγηθεί ο αφοπλισμός των «μη κρατικών ένοπλων ομάδων» και η διάλυση των σχετικών υποδομών τους. Στη συνέχεια προβλέπεται η δημιουργία και άλλων «πιλοτικών ζωνών» κατόπιν κοινής συμφωνίας των δύο πλευρών.

Με την ολοκλήρωση της ανάληψης του πλήρους ελέγχου από τον λιβανικό στρατό, «οι προσπάθειες ανοικοδόμησης που υποστηρίζονται από τη διεθνή κοινότητα θα αρχίσουν, και οι Λιβανέζοι άμαχοι θα μπορούν να επιστρέψουν με κάθε ασφάλεια στις ζώνες αυτές που θα τεθούν υπό τον αποκλειστικό έλεγχο των αρχών του λιβανικού κράτους».

Το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν διεκδικεί λιβανικά εδάφη

Στο κείμενο της συμφωνίας, το Ισραήλ αναφέρει ότι «οι στρατιωτικές ενέργειές του στον Λίβανο είναι μόνο η συνέπεια επιθέσεων, απειλής που αντιπροσωπεύουν και των εχθρικών προθέσεων μη κρατικών ένοπλων ομάδων και ιδίως της Χεζμπολάχ». Προσθέτει ακόμη ότι «η εξαφάνιση αυτής της απειλής, θα εξαλείψει κάθε ανάγκη στο μέλλον για στρατιωτική επέμβαση ή για παρουσία των Δυνάμεων Άμυνας του Ισραήλ στον Λίβανο» και ότι «η ισραηλινή κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν έχει καμία εδαφική βλέψη στον Λίβανο».

Η συμφωνία προβλέπει επίσης ενεργό εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του Λιβάνου. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κινητοποιήσουν τους διεθνείς εταίρους τους για να προσφέρουν ενεργό υποστήριξη στη λιβανική κυβέρνηση προκειμένου να ανοικοδομήσει τη χώρα, να αποκαταστήσει τις υποδομές, να επανεκκινήσει την οικονομία και να δημιουργήσει προοπτικές ευημερίας».

Από την πλευρά του, ο Λίβανος αναλαμβάνει τη δέσμευση ότι «δεσμεύεται ρητά να εμποδίσει την εκτροπή κεφαλαίων που προορίζονται για την ανοικοδόμηση προς όφελος μη κρατικών ένοπλων ομάδων και οντοτήτων που συνδέονται με αυτές».

Αντιδρά η Χεζμπολάχ

Ο βουλευτής της Χεζμπολάχ Χασάν Φαντλάλα δήλωσε απόψε ότι οι αρχές του Λιβάνου δεν θα μπορέσουν να εφαρμόσουν τη συμφωνία-πλαίσιο που υπέγραψαν με το Ισραήλ στην Ουάσινγκτον εκτός εάν, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, «οδηγηθούν σε εμφύλιο πόλεμο», μετέδωσε το τηλεοπτικό κανάλι Al Mayadeen.

Ο Φαντλάλα δήλωσε ότι η Χεζμπολάχ θα αντιμετωπίσει οποιοδήποτε μέτρο λάβουν οι λιβανέζικες αρχές και θα κρατήσει τα όπλα της ακόμη περισσότερο, προσθέτοντας ότι η αντίθεση της οργάνωσης είναι «σοβαρή» και δεν θα επιτρέψει στις αρχές να υλοποιήσουν τις δεσμεύσεις τους επί του πεδίου. Κατά τον βουλευτή, «αυτό που συνέβη στην Ουάσινγκτον ήταν μια προσπάθεια να υπονομευτεί» η «πορεία του Ισλαμαμπάντ», δηλαδή η συμφωνία Ιράν-ΗΠΑ με τη μεσολάβηση του Πακιστάν. Πρόσθεσε ότι «χωρίς την αντίσταση (σ.σ. τη Χεζμπολάχ), δεν θα περάσει τίποτα».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν δήλωσε ότι η συμφωνία-πλαίσιο που υπογράφηκε με το Ισραήλ ήταν «ένα πρώτο βήμα» για την αποκατάσταση της εθνικής κυριαρχίας της χώρας του, χωρίς «κατοχή, υποτέλεια ή κηδεμονία». «Η συμφωνία πλαίσιο είναι ένα πρώτο βήμα» που θα επιτρέψει στους Λιβανέζους «να επιστρέψουν στα πλήρως απελευθερωμένα εδάφη τους και στα σπίτια τους που θα ανακατασκευαστούν (…) υπό την κυριαρχία του λιβανέζικου κράτους, το οποίο δεν έχει κανέναν εταίρο στην άσκηση της κυριαρχίας του στο έδαφος και τον λαό του» ανέφερε ο Αούν στην ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα από την προεδρία.

Πώς «είδαν» τη συμφωνία οι ΗΠΑ

Στο μεταξύ, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι η συμφωνία-πλαίσιο που επιτεύχθηκε μεταξύ του Ισραήλ και του Λιβάνου καθορίζει μια σαφή διαδικασία για την αποκατάσταση της κυριαρχίας του Λιβάνου, τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και τη διάλυση των υποδομών της.

Η συμφωνία επιτρέπει στο Ισραήλ να επιστρέψει στα σύνορά του μόλις εξαλειφθεί η απειλή για τους πολίτες του και δημιουργεί μια τριμερή Στρατιωτική Ομάδα Συντονισμού για τον Λίβανο, με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών, ανέφερε ο Ρούμπιο σε ανακοίνωση που εξέδωσε. Επίσης, η ιταλική κυβέρνηση, με γραπτή ανακοίνωσή της εξέφρασε ικανοποίηση για την συμφωνία-πλαίσιο του Ισραήλ με τον Λίβανο, η οποία- όπως τονίζεται- επετεύχθη χάρη στη διαμεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Η ισχυροποίηση της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου είναι βασικής σημασίας, όπως και το να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια διαρκή ειρήνη μεταξύ των δυο αυτών εθνών, με την οποία να διακηρύσσεται η κυριαρχία και η ενιαία εδαφική οντότητα του Λιβάνου και η ασφαλεία του Ισραήλ» αναφέρει η κυβέρνηση της Ρώμης. «Η Ιταλία, η οποία συνεισφέρει εδώ και καιρό στην επίτευξη των στόχων αυτών, θα συνεχίσει να κάνει ό,τι της αναλογεί , σε στενό συντονισμό με εταίρους και συμμάχους», καταλήγει η ανακοίνωση.