“Ρομερία”: Μία ταινία-οδοιπορικό στις χαμένες αναμνήσεις

Η ταινία μοιάζει σα μία τακτοποίηση σκέψεων και αναμνήσεων, νοσταλγική και ταυτόχρονα απελευθερωτική, με έναν διάχυτο ρομαντισμό σ’ ένα προσωπικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών. Η Μαρίνα (Llúcia Garcia) είναι η έφηβη που αποτυπώνει την περίπτωση της Σιμόν σε ηλικία 18 ετών, η οποία και επισκέπτεται τους συγγενείς της πλευράς του πατέρα που δε γνώρισε ποτέ. Η Μαρίνα μεγάλωσε με τον παππού και γιαγιά από την πλευρά της μητέρας της, η οποία και εκείνη θα φύγει από τη ζωή νωρίς, λίγα χρόνια μετά τον πατέρα της. Η επαφή της με την οικογένεια του πατέρα της θα φέρει στην επιφάνεια πολλά μυστικά, θα της αλλάξει τον τρόπο που έχει τα πράγματα στις αναμνήσεις της, θα προσπαθήσει να ανασυνθέσει τι πραγματικά συνέβη μεταξύ των γονιών της, εν τέλει αφηγούμενη το παρελθόν του παρελθόντος. Η 18χρονη Μαρίνα με μία κάμερα στο χέρι το 2004 φιλμογραφεί αυτοσχέδια ό,τι συναντά στους συγγενείς διατηρώντας επιφυλάξεις απέναντί τους, όπως και εκείνοι.

Στην ουσία παρατηρούμε ένα χαμηλών τόνων road trip movie κι ένα συναισθηματικό παιχνίδι για τη νεαρή Μαρίνα, αναδιπλώνοντας στην ουσία κάθε τι που μπορεί να προσφέρει το παρελθόν ως ανάμνηση. Χωρίς να βαραίνει σε καμία στιγμή, η νεαρή προσπαθεί να ανακαλύψει θέματα και καταστάσεις για τον πατέρα και τη μητέρα της, που ακούει με ενδιαφέρον από διάφορους συγγενείς της, σποραδικές εκδοχές για τους δύο γονείς της. Ξαδέρφια, θείοι, θείες, παππούς και γιαγιά, αφηγούνται με ένα δικό τους τρόπο τους δύο εκλιπόντες, αναδεικνύοντας οικογενειακά μυστικά που θάφτηκαν χρόνια, σε μία επιφανή οικογένεια της τοπικής κοινωνίας. 

Η Λουσία Γκαρσία (Llúcia Garcia) ενσαρκώνει τη νεαρή Μαρίνα, αλλά και τη μητέρα της, δίνοντας και με αυτό το συμβολικό τρόπο τη σχέση μητέρας και κόρης, πατέρας και κόρης ή τη σχέση που ποτέ δεν είχε. Η Σιμόν, με αυτή την ταύτιση, η κόρη να ερμηνεύει τη μάνα, ο ξάδερφος (Mitch Martín) τον πατέρα, ξαναζεί τη φανταστική σχέση των γονιών της, ερμηνεύει τη δική της προσωπικότητα. Δε διστάζει να παραδεχτεί ό,τι δεν παραδέχονταν οι υπόλοιποι: την παραβατικότητα και την απρόσεχτη ζωή των γονιών της. 

Αυτό που έχει ενδιαφέρον και συστήνεται με διακριτικότητα και μία ησυχία στην αφήγηση, και μέσα από την έξοχη φωτογραφία της Ελέν Λουβάρ,  είναι πως οι άνθρωποι ανακυκλώνουν πράγματα του παρελθόντος με μία ασάφεια, διαφορετικότητα και κυρίως αποσπασματικότητα, ώστε το σύνολο της αλήθειας να μη βρίσκεται σε έναν, αλλά στη σύνθεση πολλών προφορικών μαρτυριών. Οι ιστορίες αλλοιώνονται ή ωραιοποιούνται, στρογγυλεύονται, η αλήθεια είναι πάντα σχετική στις οικογένειες, που τα μυστικά επιπλέουν δίπλα σε αληθινά γεγονότα, ενώ η μνήμη ξεθωριάζει για τους περισσότερους. Αυτή η ασάφεια περνάει στην πρωταγωνίστρια σα μία προσωπική μάχη, ένα οδοιπορικό ανασύνθεσης ιστοριών που τυχαία άκουσε. Χωρίς να προγραμματίζει ακριβώς τις κινήσεις της, στρέφεται αυθόρμητα σε σημεία που άκουσε ότι οι γονείς της ταξίδεψαν, έμειναν, συναναστράφηκαν.

Η οικογένεια του πατέρα της δε φαίνεται και πολύ χαρούμενη που την έχει γύρω της, αν και το πλήθος των χαρακτήρων και ο τρόπος που απλώνεται στην οθόνη όλη αυτή η ανθρωπογεωγραφία τους αποκτά ενδιαφέρον, κυρίως όταν ο καθένας έχει κάτι διαφορετικό να πει, να θυμηθεί από τα χρόνια που ζούσαν οι γονείς της. Η Μαρίνα, χάρη στην απλότητα της ερμηνείας της Γκαρσία, και τον τρόπο που διαχειρίζεται το βλέμμα της, σε συνδυασμό με τα συχνά κοντινά πλάνα που επιλέγει η Σιμόν, κι ένα παιχνίδι ενίοτε με την εναλλαγή κάμερας και οπτικής με την κάμερα στο χέρι και τα αυτοσχέδια πλάνα της νεαρής Μαρίνας, αποπνέει μία σιγουριά στο να αποστασιοποιείται από αυτά που ακούει, ενώ ταυτόχρονα τα ανασυνθέτει. 

Η ταινία ως ταξίδι στη μνήμη

Ο ρελαντί ρυθμός της ταινίας, το χαλαρό της μοντάζ, τονίζει μάλλον την ονειρική διάσταση της ταινίας, όπου ο χρόνος διαπλέκεται έντεχνα, καθώς η νεαρή Μαρίνα κοιτάζει τους δύο γονείς της να λιάζονται σε μία ταράτσα, τους πλησιάζει, μπαίνει στις ζωές τους, ενώ εκείνη είναι σα μία φωτοτυπία της μητέρας της (συχνά ακούγεται από τους συγγενείς της πόσο της μοιάζει). Η διάτρηση του χρόνου επιτυγχάνεται με ένα ταυτόχρονο παιχνίδι του τώρα με το χτες, χωρίς να χρεώνεται ακριβώς σαν ένα φλας μπακ, αφού ο ρυθμός της ζωής στην Γαλικία φαίνεται πως κυλάει το ίδιο ανέμελα ή χαλαρά όσο και με τις μέρες που ζούσαν οι γονείς της, περί τα 20 χρόνια πριν ζήσει η κόρη τους αυτό το οδοιπορικό, που συναντά τις αναμνήσεις τους. 

Και αυτό μάλλον είναι το σημείο που η Σιμόν πετυχαίνει κάτι ενδιαφέρον, να στρέψει τις αναμνήσεις των θανόντων γονιών ως δικές της αναμνήσεις, που στην ουσία είναι η σύνθεση αρκετά διαφορετικών μαρτυριών γύρω της. 

Η ταινία φέρνει στην επιφάνεια ενδιαφέροντες πτυχές της οικογενειακής ζωής στη σύγχρονη Ισπανία, που μάλλον αγγίζει πολύ όλες τις μορφές του μεσογειακού τρόπου που δένονται οι οικογένειες. Γενικότερα, οι ερμηνείες είναι καλές, μάλλον η φωτογραφία είναι εκείνη που σταθερά ξεχωρίζει, ενώ η σκηνοθεσία έρχεται να ισορροπήσει το χρόνο με έναν έξυπνο τρόπο, διαγράφοντας με απλότητα την αφήγηση και τη δραματικότητα στιγμών, σε παρασύρει ελεύθερα σε ένα παιχνίδι χωρίς έντονες εξάρσεις. 

Η ταινία μπορεί να θεωρηθεί ότι φλυαρεί στο στόχο της ή στον σκοπό της, αλλά ακριβώς αυτά τα μικρά πράγματα που περιγράφει είναι ο τρόπος που ο άνθρωπος ζει, οι λεπτομέρειες που τον καθορίζουν καθημερινά, πριν εν τέλει αφήσει κάτι πίσω του.