Ανταλλάγματα ζητά η Άγκυρα πριν τις συζητήσεις για το Κυπριακό

Την ίδια ώρα, στην τουρκική ατζέντα συντηρείται μια ρητορική κατά της Λευκωσίας, υποστηρίζοντας πως «στρατικοποιεί το Κυπριακό» (!), επειδή προχωρά στην αναβάθμιση της αποτρεπτικής της ισχύος. Ο Τούρκος Πρόεδρος και οι συνεργάτες τους επικαλούνται «σχέδιο περικύκλωσης» της κατοχικής δύναμης!

Σε σχέση με τα «θέλω» της Άγκυρας, η κατοχική πλευρά εκείνα τα οποία προτάσσει  είναι η επικαιροποίηση και αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, η συμμετοχή στο SAFE, η αναθεώρηση της βίζας για Τούρκους πολίτες,  αλλά και… ανταλλάγματα για τους Τουρκοκύπριους, που αφορούν, το καθεστώς τους την επόμενη ημέρα ενός αδιεξόδου. Περαιτέρω θέτουν το θέμα της «κυριαρχίας». 

Εκείνο, το οποίο παραμένει θολό είναι τι είναι διατεθειμένη να δώσει στο Κυπριακό. Δηλώνει, απλά, στήριξη στη διαδικασία. Κι αυτό δεν το δηλώνει εύκολα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι τρεις αξιωματούχοι της ΕΕ που επισκέφθηκαν προ ημερών την Άγκυρα, η Ύπατη Εκπρόσωπος  της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος και ο Επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ, άσκησαν πιέσεις, προ της μετάβασης τους  στην Τουρκία, για να υπάρξει στο κοινό ανακοινωθέν αναφορά στο Κυπριακό. Έστω και γενική.

Και τούτο δεν αποδείχθηκε εύκολη υπόθεση. Ωστόσο, το γεγονός ότι η Άγκυρα στο τέλος συναίνεσε, έστω και σε μια απλή αναφορά,  αυτό δείχνει πως η Ένωση διαθέτει εργαλεία πίεσης και αξιοποίησης έναντι της Άγκυρας. Το θέμα, βέβαια, είναι να μην παραμείνει στα γενικά και αόριστα, τα ασαφή, τα οποία, στο τέλος, δεν ενοχλούν την Άγκυρα.  Η ΕΕ, συνεπώς, έχει πολλά να πράξει έναντι της Άγκυρας, για το Κυπριακό.

Πολλά, πάντως, θα κριθούν από την  παρουσία στην Άγκυρα, για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ (7-8 Ιουλίου) του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καθώς αναμένεται στις συναντήσεις που θα έχουν με τους Ερντογάν και Φιντάν, να θέσουν το Κυπριακό και να το συνδέσουν με τα ευρωτουρκικά. Είναι σαφές πως στις Βρυξέλλες δεν είναι διατεθειμένοι να κάνουν αβαρίες για να ανταποκριθεί η τουρκική πλευρά και να συνεργασθεί. Κι αυτό συνδέεται και με το γεγονός ότι τα πλείστα κράτη-μέλη δεν θεωρούν πως το καθεστώς Ερντογάν είναι έτοιμο να εναρμονισθεί με τα ευρωπαϊκά ενώ ενοχλεί η συμπεριφορά του.

Υπό περικύκλωση

Την ίδια ώρα, η κατοχική δύναμη επιχειρεί να δημιουργήσει την εικόνα ότι η Λευκωσία προσπαθεί με τις ενέργειες της και τις συνεργασίες να περικυκλώσει την Τουρκία. Στην Άγκυρα  συντηρούν  το σύνδρομο της περικύκλωσης ( το γνωστό σύνδρομο των  Σεβρών), ενώ το καθεστώς Ερντογάν θεωρεί πως οι κινήσεις της Κύπρου, οι στρατηγικές συμμαχίες που αναπτύσσει,  μπαίνουν «σφήνα» στη «Γαλάζια Πατρίδα»! 

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, αναφέρουν σε συνομιλητές τους, ότι η συμφωνία Γαλλίας-Κύπρου (SOFA), η ενεργειακή συμφωνία Λευκωσίας- Αθήνας και Τελ Αβίβ, αλλά και η ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω και του SAFE, στρέφονται, όπως υποστηρίζουν, εναντίον της Τουρκίας. Παρά το γεγονός ότι δεν το αναφέρουν, στην Άγκυρα διατυπώνονται παράπονα και για τη συνεργασία, που αναπτύσσουν οι ΗΠΑ με χώρες της περιοχής, τις οποίες χαρακτηρίζει εχθρικές. 

Οι συνεργασίες της Λευκωσίας ενοχλούν το καθεστώς Ερντογάν, που σπεύδει να υποστηρίξει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία στρέφεται στην ενίσχυση της άμυνας της και ποσώς δεν ενδιαφέρεται για το Κυπριακό. Ή πως στήνει αντί- τουρκικές συμμαχίες. Με αυτό το αφήγημα, η κατοχική πλευρά προσπαθεί να αποποιηθεί ευθυνών για τη στάση της. 

Δανεικές συνταγές

Είναι προφανές, πάντως, ότι τα  δεδομένα, όπως διαμορφώνονται σήμερα, δύσκολα μπορούν να ανατρέψουν το παρατεταμένο αδιέξοδο στο Κυπριακό, αν και η κινητικότητα θεωρείται «οξυγόνο» και συντηρεί την όποια προοπτική.  Στο πλαίσιο αυτό, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, παρεμβαίνει προσωπικά και μέσω της Προσωπικής Απεσταλμένης, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, για να δημιουργηθούν οι συνθήκες για μια νέα σύναξη, που θα οδηγήσει σε αποτελέσματα. 

Ο ίδιος ο κ. Γκουτέρες έχει ανοικτή γραμμή επικοινωνίας με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα ( αμφότεροι είναι Πορτογάλοι) ενώ όταν και όποτε χρειάσθηκε, μίλησε τηλεφωνικά και με τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κι άλλους Τούρκους αξιωματούχους.

Την ίδια ώρα, η  Προσωπική Απεσταλμένη του, αναζητεί με παλιές ιδέες, αλλά και δανεικές συνταγές, να βρει τη «χρυσή τομή». Ωστόσο, όταν ξεκινά από λανθασμένη αφετηρία δεν μπορεί να φθάσει σε βιώσιμο διά ταύτα. Όταν για παράδειγμα παρουσιάζει ιδέες και στο μοντέλο στο οποίο επενδύει δεν υπάρχει στο ομοσπονδιακό κράτος  κοινοβούλιο, πόσο μπορούν να ληφθούν υπόψη αυτής της μορφής οι παρεμβάσεις;

Κι όταν γίνεται από τους συνομιλητές της η υπόδειξη πως δεν… υπάρχει κοινοβούλιο ( μόνο στα συνιστώντα… προέβλεψε), επανέρχεται με «δανεική» φόρμουλα από τη συνεργασία κρατών στη Λατινική Αμερική, περίπου όπως  είναι η δομή της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης. Αλλά στην Κύπρο δεν υπάρχουν κράτη στην Κύπρο. Ένα κράτος υπάρχει, εδάφη του οποίου βρίσκονται υπό κατοχή.

Ανεξαρτήτως των δεδομένων σήμερα, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης με τις κινήσεις του προκάλεσε τις εξελίξεις. Και τον διορισμό της κ. Ολγκίν και την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, θωρακίζει την Κυπριακή Δημοκρατία με τις συνεργασίες, που αναπτύσσει. Τούτο κρίνεται αναγκαίο, κυρίως, λόγω και των εξελίξεων στην περιοχή και τις γεωπολιτικές διεργασίες ανακατανομής ισχύος. 

Η «ασφάλεια» της Τουρκίας

Ο Ερντογάν, ο ρόλος της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, στην περιοχή, θεωρούνται κρίσιμοι παράγοντες. Το Κυπριακό δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τα όσα διαδραματίζονται στην περιοχή. Κι αυτό το λαμβάνει πρωτίστως υπόψη της η Λευκωσία και στη βάση αυτή έχει διαμορφώσει τη στρατηγική της. Με τις συνεργασίες, που έχουν πεδίο την ασφάλεια, τα ενεργειακά, προσφέρουν στην κυπριακή πλευρά, εργαλεία διαχείρισης και στο Κυπριακό. 

Στην αντίπερα όχθη, για την Τουρκία τα κατεχόμενα έχουν διαχρονικά γεωπολιτική σημασία. Στρατηγικά, πολλές φορές, η παρουσία και η εδραίωση στην Κύπρο θεωρούνται ζητήματα «ασφάλειας» για την Τουρκία. Θεωρείται προκεχωρημένο φυλάκιο της Άγκυρας στην περιοχή, αλλά και απάντηση στην «περικύκλωση» της. Όλα αυτά μπορεί να ακούγονται υπερβολικά, αλλά για την Άγκυρα αποτελούν μέρος του σχεδιασμού της στην Κύπρο και την περιοχή.