Από τον Μαραντόνα στον Μέσι – Δύο μύθοι, δύο εποχές

Την επόμενη ημέρα, στις 22 Ιουνίου 1986, ο Μαραντόνα οδήγησε την Αργεντινή στη νίκη με 2-1 επί της Αγγλίας, πετυχαίνοντας το θρυλικό “Χέρι του Θεού” και λίγα λεπτά αργότερα το αριστουργηματικό “Γκολ του Αιώνα”, σε έναν από τους πιο ιστορικούς αγώνες στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Η αντίθεση με τον Μέσι είναι χαρακτηριστική.

Το ποδοσφαιρικό φαινόμενο που οδήγησε την Αργεντινή μέχρι τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026 δεν ξεφεύγει από το πρότυπο του τέλειου, σιωπηλού σταρ. Ο Λιονέλ Μέσι μιλά ελάχιστα. Δεν υπάρχουν δημόσιες αναφορές ότι διαβάζει, δεν σχολιάζει πολιτικά ζητήματα, δεν παρακολουθεί ταινίες (μόνο τηλεοπτικές σειρές), δεν έχει γνωστές μουσικές προτιμήσεις και δεν έχει αναφέρει ποτέ ένα βιβλίο ή έναν συγγραφέα.

Στις σπάνιες συνεντεύξεις του, αν αναλογιστεί κανείς ότι είναι μία από τις πιο διάσημες προσωπικότητες παγκοσμίως, δεν λέει τίποτα πέρα από κοινοτοπίες. Σύμφωνα με τα λίγα προφίλ που έχουν γραφτεί γι’ αυτόν, η ζωή του εκτός γηπέδων παρουσιάζεται ως εξαιρετικά απλή: ποδόσφαιρο με τα παιδιά του, βιντεοπαιχνίδια και κρασί με Sprite.

Ακόμη και όταν μιλά για ποδόσφαιρο, περιορίζεται σε κλισέ: “Ήταν ένα πολύ δύσκολο παιχνίδι”, “Τα παιδιά έπαιξαν πολύ καλά”, “Πρέπει να παίξουμε καλύτερα”. Ο Μέσι είναι σιωπηλός. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ο Μέσι δεν έχει πολιτικές απόψεις ή αποφεύγει να τις δημοσιοποιεί. Σε μια καριέρα που ξεπερνά τις δύο δεκαετίες (ήταν ήδη διάσημος πριν από το ντεμπούτο του με την Μπαρτσελόνα το 2004), έχει κάνει ακριβώς δύο πολιτικές δηλώσεις, και οι δύο το 2020, πριν από έξι χρόνια.

Η πολιτική ουδετερότητα του Μέσι

Σε συνέντευξή του δήλωσε: Δεν μου αρέσει να μιλάω για πολιτική. Παρακολουθώ, ακούω, μου αρέσει να μαθαίνω, ειδικά από τους φίλους μου. Η πολιτική έχει γίνει κάτι παράξενο για τον κόσμο. Τα πολιτικά κόμματα μοιάζουν με ποδοσφαιρικές ομάδες. Οι άνθρωποι τσακώνονται γι’ αυτά και πλέον δεν βλέπουν τι καλό μπορούν να πάρουν από την άλλη πλευρά. Αλλά θέλω το καλύτερο για τη χώρα μου, ώστε όσοι έχουν τα λιγότερα να μπορούν να αποκτήσουν περισσότερα. Δεν έχω όμως συγκεκριμένη πολιτική άποψη. Θέλω απλώς να προχωρήσει η χώρα μπροστά, χωρίς κλοπές και χωρίς περίεργα πράγματα.

Σε μία άλλη συνέντευξη έκανε την πιο τολμηρή πολιτική του δήλωση: Η ανισότητα είναι ένα από τα μεγάλα προβλήματα της κοινωνίας μας και πρέπει να αγωνιστούμε για να τη διορθώσουμε όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Και αυτό ήταν όλο. Ο Μέσι ζει σε έναν κόσμο, όπου η μοναδική σύγκρουση είναι ένα σκληρό φάουλ ή ένα χαμένο πέναλτι. Ο Αργεντίνος αστέρας ενσαρκώνει το πρότυπο που έχει δημιουργήσει η βιομηχανία της ψυχαγωγίας: Ο τέλειος σταρ είναι αυτός που δεν δημιουργεί εχθρούς. Και για να το πετύχεις αυτό, πρέπει να μένεις σιωπηλός.

Ο Μέσι, ταυτόχρονα, δεν έχει βιώσει την ανισότητα. Δεν έχει ποτέ υποστεί διακρίσεις, εκμετάλλευση ή καταπίεση. Η ζωή του πριν ενταχθεί στην ακαδημία της Μπαρτσελόνα, σε ηλικία 14 ετών, ήταν εκείνη ενός λευκού παιδιού της αστικής μεσαίας τάξης. Το να περιμένει κανείς από αυτόν μια πολιτική θέση ή ακόμη και μια απλή αλληλεγγύη προς άλλους αθλητές είναι αδύνατο. Το σενάριο δεν το επιτρέπει.

Πιθανότατα αυτή η ουδετερότητα είναι ακριβώς αυτό που του επέτρεψε να γίνει παγκόσμιο είδωλο, αγαπητό από φιλάθλους σε κάθε γωνιά του πλανήτη, με μία εξαίρεση: τη Μαδρίτη, όπου δεν θα τον συγχωρήσουν ποτέ επειδή έπαιξε επί 21 χρόνια για τον μεγαλύτερο αντίπαλό τους, την Μπαρτσελόνα. Αυτή είναι η μεγαλύτερη σύγκρουση στην οποία έχει εμπλακεί ποτέ και δεν προήλθε καν από δική του επιλογή. Ήταν απλώς το χαρτί που του μοίρασε η ζωή.

Χωρίς αυτό να σημαίνει ποτέ ότι πήρε θέση υπέρ ή κατά της καταλανικής αυτονομίας, ένα ζήτημα απέναντι στο οποίο έδειχνε αδιάφορος. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν οι περισσότεροι αθλητικοί αστέρες έχουν υιοθετήσει αυτή την προσεκτική ουδετερότητα. Είναι όμως πιθανό ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιλογή της σιωπής συνδέεται με την ανάγκη προστασίας της δημόσιας εικόνας και των προνομίων τους.

Εξαιρέσεις με πολιτικό υπόβαθρο

Ωστόσο, κάποιες εξαιρέσεις είναι εντυπωσιακές, ακριβώς επειδή είναι εξαιρέσεις. Και, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, όσοι αρνούνται την ουδετερότητα το κάνουν επειδή έχουν βιώσει κάποια μορφή ανισότητας ή διάκρισης. Για παράδειγμα, οι μαύροι ποδοσφαιριστές που αγωνίζονται στην Ευρώπη. Όπως συμβαίνει συχνά και στην Αργεντινή, αντιμετωπίζουν τον ρατσισμό των γηπέδων. Πολλοί από αυτούς εξεγείρονται, μιλούν δημόσια, καταγγέλλουν, διαμαρτύρονται, αποχωρούν από το γήπεδο και απαιτούν αλλαγές.

Αυτό μπορεί να επεκταθεί σε ευρύτερη πολιτική στάση, όπως στην περίπτωση του Κιλιάν Εμπαπέ, ο οποίος έχει καταδικάσει τόσο τη γαλλική ακροδεξιά, όσο και τις διαφημίσεις για στοιχήματα και ανθυγιεινά τρόφιμα. Το σκεπτικό του Εμπαπέ επιβεβαιώνει αυτή την υπόθεση: Τα στοιχήματα και η φθηνή τροφή καταστρέφουν γειτονιές, όπως εκείνη όπου μεγάλωσε, ενώ η ακροδεξιά είναι βαθιά ρατσιστική απέναντι στα παιδιά μεταναστών.

Το ίδιο ισχύει για τον Βραζιλιάνο μαύρο ποδοσφαιριστή της Ρεάλ Μαδρίτης, Βινίσιους Τζούνιορ, ο οποίος αντιδρά έντονα και δημόσια σε κάθε ρατσιστική επίθεση. Μάλιστα ανάγκασε τη FIFA να εισαγάγει έναν νέο κανονισμό, γνωστό ως “κανόνας Βίνι”, που τιμωρεί παίκτες οι οποίοι καλύπτουν το στόμα τους όταν μιλούν σε άλλον.

Τον Φεβρουάριο του 2026, ένας αντίπαλος κάλυψε το στόμα του, προφανώς για να τον προσβάλει. Ο Βινίσιους παραπονέθηκε στον διαιτητή ότι ο αντίπαλος τον αποκάλεσε πίθηκο, όμως δεν υπήρξε αντίδραση μέσα στο γήπεδο, επειδή η προσβολή δεν ακούστηκε. Αργότερα, η UEFA επέβαλε στον παίκτη ποινή έξι αγωνιστικών, θεωρώντας δεδομένη τη ρατσιστική συμπεριφορά. Ο αντίπαλος ήταν ο Αργεντινός ποδοσφαιριστής της πορτογαλικής Μπενφίκα, Τζιανλούκα Πρεστιάνι, ο οποίος υποστήριξε ότι χρησιμοποίησε ομοφοβική και όχι ρατσιστική βρισιά. Η ομοφοβία, σύμφωνα με τον Πρεστιάνι, φαίνεται πως ήταν λιγότερο προβληματική από τον ρατσισμό.

Στον αντίποδα αυτής της στάσης, ο Ντιέγκο Μαραντόνα παραμένει στη μνήμη ως ένας ποδοσφαιριστής και δημόσιο πρόσωπο με έντονη πολιτική συνείδηση και δημόσιο λόγο απέναντι στις κοινωνικές αδικίες. Παρόμοια, ο Λισάντρο Μαρτίνες, σημερινός παίκτης της εθνικής Αργεντινής, έχει επανειλημμένα μιλήσει για τις εργατικές του ρίζες, για την καταδίκη των εγκλημάτων της δικτατορίας στην Αργεντινή και για την αλληλεγγύη του στις οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μέσι ή Μαραντόνα;

Η ουδετερότητα του Μέσι δεν είναι ένας απαράβατος νόμος. Οι ποδοσφαιριστές μπορούν να ξεφύγουν από αυτήν, όταν η κοινωνική τους εμπειρία ή η πολιτική τους συνείδηση τους το επιτρέψει. Αυτό όμως δεν φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση του Μέσι. Δεν πρόκειται απαραίτητα για μεγαλύτερη ή μικρότερη επίγνωση των κοινωνικών ανισοτήτων ή για μεγαλύτερη ή μικρότερη αφοσίωση. Πρόκειται, μάλλον, για μια διαφορετική προσωπική διαδρομή, μακριά από τις εμπειρίες της διαφορετικότητας και της ανισότητας που έχουν διαμορφώσει άλλους αθλητές.

Η διαφορετική αυτή αντίληψη αποτυπώνεται και στις συζητήσεις των φιλάθλων. Χαρακτηριστικό είναι το σχόλιο ενός χρήστη στο Χ. «Μην συγκρίνεις τον Ντιέγκο. Ο Ντιέγκο, πέρα από σπουδαίος ποδοσφαιριστής, ήταν και αγωνιστής. Δεν άντεχε τις αδικίες και μιλούσε ανοιχτά εναντίον τους. Μεγάλος παίκτης ο Μέσι, αλλά ως άνθρωπος αφήνει πολλά να επιθυμεί».