Τα τετελεσμένα της “Γαλάζιας Πατρίδας” δεν αντιμετωπίζονται με άνευρες ανακοινώσεις

Προφανώς, δεν πρόκειται για περιβαλλοντική πρωτοβουλία, αλλά για ανάπτυξη της αναθεωρητικής ατζέντας της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο: η χάραξη των “πάρκων” ενσωματώνει de facto το δόγμα ότι τα ελληνικά νησιά δεν έχουν δικαιώματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ πέραν των 6 ν.μ., και προετοιμάζει το έδαφος για την ηπειρωτική χάραξη υφαλοκρηπίδας “κατά μέση γραμμή ηπειρωτικών ακτών” — τον ίδιο πυρήνα του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019. Η κίνηση προηγείται, όχι τυχαία, του νομοσχεδίου για τη “Γαλάζια Πατρίδα” που αναμένεται να κατατεθεί στην τουρκική Εθνοσυνέλευση εντός του φθινοπώρου του 2026.

Η Τουρκία δεν αυτοσχεδιάζει. Αξιοποίησε μεθοδικά, με ιδιαίτερα παραγωγικό γι’ αυτήν τρόπο, την ελληνική πολιτική των “ήρεμων νερών” και την αφελή Διακήρυξη των Αθηνών, και σήμερα προσθέτει, ένα-ένα, νέα διεκδικητικά τετελεσμένα στο τραπέζι, χωρίς κανένα πολιτικό κόστος.

Αναιμική απάντηση στην “Γαλάζια Πατρίδα”

Η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών (16.8.2026) περιορίστηκε στη γνωστή πλέον φόρμουλα ότι οι τουρκικές ενέργειες “δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα”. Καμία αναφορά σε συγκεκριμένα αντίμετρα, καμία αναφορά σε προσφυγή, καμία αναφορά — ούτε καν ως ενδεχόμενο — σε επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων. Πολλά sites σημειώνουν εύγλωττα την “αξιοσημείωτη απουσία” κάθε αναφοράς σε επέκταση κυριαρχικών δικαιωμάτων ή προσφυγή σε διεθνή δικαστήρια — επιλογές που έχουν κατά καιρούς τεθεί στον ελληνικό δημόσιο διάλογο, αλλά ποτέ δεν έγιναν κυβερνητική πολιτική.

Είναι σαν ένας γείτονας να καταπατά κομμάτι το οικοπέδου σου κι εσύ να αρκείσαι να πεις στους υπόλοιπους γείτονες ότι “αυτό που κάνει είναι παράνομο” — χωρίς να πας στα δικαστήρια, χωρίς να το καταγγείλεις στην πολεοδομία, χωρίς να ζητήσεις επιβολή προστίμου. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου επανέλαβε τη νομική επιχειρηματολογία περί έλλειψης έννομων αποτελεσμάτων, χωρίς να θέσει καμία πρόταση αντίδρασης πέρα από τη διπλωματική διαμαρτυρία. Αυτή η φόρμουλα —”δεν παράγει έννομα αποτελέσματα”— είναι ακριβώς η ίδια που χρησιμοποίησε η κυβέρνηση και για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, και για τις λιβυκές συντεταγμένες στον ΟΗΕ. Επαναλαμβάνεται σαν επωδός, ενώ τα τετελεσμένα στο πεδίο συσσωρεύονται.

Η ανεπάρκεια της κυβερνητικής απάντησης δεν είναι μονοπώλιο “κριτικής από αριστερά”. Το ΠΑΣΟΚ, μέσω του εκπροσώπου Κώστα Τσουκαλά, ζήτησε άμεσες κυρώσεις της ΕΕ και δήλωσε ότι η Ελλάδα «δεν πρέπει να υποχωρήσει ούτε βήμα από τις εθνικές κόκκινες γραμμές», ενώ έκρινε ότι η αφήγηση περί “ήρεμων νερών”«καταρρέει με πάταγο», μεταφέροντας μάλιστα το ζήτημα και στην Ευρωβουλή. Άλλα κόμματα καταγγέλλουν  απουσία “συνεκτικής εθνικής στρατηγικής” και  υποτίμηση των συνεπειών εκ μέρους της κυβέρνησης. Ενδεικτικό είναι ότι και ο πρώην πρωθυπουργός της ίδιας παράταξης, χαρακτήρισε την τουρκική κίνηση «διεθνή πειρατεία» και ζήτησε σαφέστερη ελληνική στρατηγική.

Όταν η κριτική για απουσία στρατηγικής έρχεται ταυτόχρονα από όλη την αντιπολίτευση δεν πρόκειται πια για “κομματική αντιπαράθεση”, αλλά για το συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν έχει σχέδιο.

Η τουρκική κίνηση μπορεί να χαρακτηρισθεί ως “η μεγαλύτερη δυνατή νομιμοποιημένη πρόκληση μέχρι τώρα”, επισημαίνοντας ότι πλέον τα όρια εκτείνονται πολύ πέραν και των ίδιων των τουρκικών χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. Η επίκληση του Διεθνούς Δικαίου από το ΥΠΕΞ, μπορεί να χαρακτηρισθεί αφέλεια ή εύκολη υπεκφυγή, από τη στιγμή που η Τουρκία το παραβιάζει συστηματικά. Η Ελλάδα  χάνει “ιστορική, μοναδική ευκαιρία” καθυστερώντας να προχωρήσει η ίδια σε επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ν.μ.

Τα πάρκα βεβαίως συνδέονται και αποτελούν εισαγωγική κίνηση ευθέως με το αναμενόμενο νομοσχέδιο της “Γαλάζιας Πατρίδας” και με την προαναγγελλόμενη τουρκική αντίδραση στην επικείμενη πόντιση του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου — δύο μέτωπα που η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σαν να είναι ασύνδετα, ενώ στην πράξη είναι το ίδιο σχέδιο.

Η Τουρκία δηλώνει ήδη ότι θα «προστατεύσει» επιτόπου ό,τι η ίδια θεωρεί δικό της εντός των “πάρκων”. Σύμφωνα με καταγγελίες Ελλήνων ψαράδων, τουρκικά αλιευτικά δραστηριοποιούνται ήδη όχι μόνο σε διεθνή ύδατα γύρω από ελληνικά νησιά, αλλά και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, χωρίς καμία ουσιαστική ελληνική ενέργεια επιτήρησης ή αποτροπής επί του πεδίου. Η αδράνεια αυτή διαβάζεται από την  Άγκυρα ως αδυναμία — και αξιοποιείται ως τέτοια.

Ισοδύναμη απάντηση στην Τουρκία

Η κυβέρνηση δεν μπορεί να συνεχίσει να απαντά σε πράξεις με λόγια, σε τετελεσμένα με νομικίστικες διατυπώσεις. Απέναντι σε έναν γείτονα που εφαρμόζει μεθοδικά ένα αναθεωρητικό στρατηγικό σχέδιο, η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει με πράξεις τουλάχιστον ισοδύναμου βάρους — και έχει το νομικό οπλοστάσιο για να το κάνει, αφού το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. είναι κυριαρχικό δικαίωμα κάθε παράκτιου κράτους βάσει του άρθρου 3 της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία η ίδια η Ελλάδα έχει επικυρώσει.

• Άμεση χάραξη γραμμών βάσης σε όλη τη χώρα και έκδοση Προεδρικού Διατάγματος. Η κίνηση αυτή θα αποτελέσει σαφή προειδοποίηση προς την Τουρκία ότι η Ελλάδα, θα απαντήσει και στις επόμενες κινήσεις τόσο με θεσμικές ενέργειες όσο και επί του πεδίου. Επειδή με την κίνηση αυτή θα αυξηθούν κατά κάποιο μικρό ποσοστό τα χωρικά ύδατα, θα υπάρξει ενημέρωση όλων των μερών, που θα φέρει το θέμα στην επιφάνεια.
• Άμεση ανακοίνωση επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. σε ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και στην Κρήτη — όχι ως απειλή, αλλά ως άσκηση αδιαμφισβήτητου κυριαρχικού δικαιώματος που η χώρα έχει “παγώσει” για δεκαετίες υπό τουρκική πίεση.
• Δημόσια αναγγελία πρόθεσης επέκτασης και στο Ανατολικό Αιγαίο, με σαφές χρονοδιάγραμμα διπλωματικής προετοιμασίας — ώστε η τουρκική “Γαλάζια Πατρίδα” να συναντήσει, για πρώτη φορά, ελληνική αντίστοιχη αποφασιστικότητα, και όχι μόνο ανακοινώσεις περί “μηδενικής νομικής ισχύος”.
• Κατεπείγουσα προσφυγή στα αρμόδια όργανα του ΟΗΕ και αίτημα εγγραφής του θέματος στο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, με ρητό αίτημα κυρώσεων.
• Ανακοίνωση από πλευράς Ελλάδος ότι όσο δεν τηρείται από την Τουρκία το διεθνές (και ευρωπαϊκό δίκαιο) θα θέτει βέτο στις όποιες αποφάσεις της ΕΕ αφορούν χρηματοδοτήσεις ή θέματα που άπτονται τουρκικών συμφερόντων. Θα πρέπει να εμπεδωθεί ότι η αναθεωρητική στάση της Τουρκίας σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο θα έχει κόστος την αξιοποίηση εκ μέρους της Τουρκίας των διαδικασιών και χρηματοδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
• Ουσιαστική επιχειρησιακή παρουσία στο πεδίο, για την προστασία των χωρικών υδάτων από τα ήδη καταγγελλόμενα περιστατικά τουρκικής αλιευτικής δραστηριότητας — όχι μόνο διπλωματικές διαμαρτυρίες εκ των υστέρων.

Η Τουρκία έχει σχέδιο, το εφαρμόζει μεθοδικά, βήμα-βήμα, εδώ και χρόνια, και δεν πληρώνει κανένα πολιτικό κόστος γι’ αυτό. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αντίθετα, εξαντλείται σε ανακοινώσεις χωρίς συνέχεια, σε νομικές διατυπώσεις χωρίς πολιτική βούληση, σε “ήρεμα νερά” που έχουν καταντήσει συνώνυμο υποχώρησης.

Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι γκρίζες ζώνες προς διαπραγμάτευση σιωπηρών ανοχών· είναι θάλασσες που ορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο — αρκεί κάποιος να είναι διατεθειμένος να το επιβάλει, όχι μόνο να το επικαλείται. Όσο η Αθήνα αρκείται σε ανέξοδες ανακοινώσεις, η Άγκυρα θα συνεχίσει να χαράσσει, κυριολεκτικά, τους δικούς της χάρτες πάνω στο ελληνικό έδαφος και τις ελληνικές  θάλασσες.

 

---

 

Η Θεοδώρα Τζάκρη είναι ανεξάρτητη βουλευτής