Η περίπτωση του Τζέισον Άρντεϊ: Λογοκλόπος ή θύμα ρατσισμού;

Δεν γνωρίζουμε ακόμη όλη την αλήθεια πίσω από το σύνολο των καταγγελιών, ενώ η υπόθεση Άρντεϊ βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο μιας ευρύτερης συζήτησης για την ακαδημαϊκή δεοντολογία, την ευθύνη των πανεπιστημίων και τις πολιτικές Διαφορετικότητας, Ισότητας και Συμπερίληψης (DEI).

Εάν τελικά επιβεβαιωθούν τα σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τα προσόντα και το ακαδημαϊκό έργο του, υπάρχει όμως ένα ακόμη καίριο ζήτημα: Ποιος τον διόρισε και πώς αξιολογήθηκε η υποψηφιότητά του; Το Cambridge έχει πλέον ανακοινώσει ανεξάρτητη έρευνα για τη διαδικασία του διορισμού του. Ένας θεσμός της Δύσης δεν μπορεί να επωφελείται από έναν διορισμό με συμβολική σημασία και, όταν ο συμβολισμός αυτός γίνεται μπούμερανγκ, να αφήνει ολόκληρο το βάρος στο ίδιο το άτομο για να αντιμετωπίσει τις θλιβερές επιπτώσεις.

Η θεσμική ευθύνη ή και η ηθική εμπλοκή ακόμη δεν εξαφανίζονται, επειδή αποκαλύφθηκαν προβλήματα με το άτομο αυτό. Από την όλη υπόθεση σαν να διακρίνεται κάπως, ότι ο καθηγητής αυτός, δυστυχώς, ήταν και φαντασιόπληκτος. Ή, να το πούμε αλλιώς, σαν να υπάρχει και ουκ ολίγη βλακεία σε πολλά απ’ όσα έλεγε.

Τί πιστεύω για την woke ατζέντα

Σε μια πρόσφατη ανάρτησή της με αφορμή την υπόθεση αυτή, η ψυχολόγος Νάνσυ Παπαθανασίου έθεσε ένα σημαντικό ζήτημα: Τι συμβαίνει όταν η εκπροσώπηση μιας μειονότητας σε έναν θεσμό είναι τόσο περιορισμένη, ώστε ένα ιδιαίτερα προβεβλημένο πρόσωπο να καταλήγει να σηκώνει συμβολικά το βάρος ολόκληρης της μειονότητας; Ο καθηγητής John Ellis, του Gonville and Caius College του Cambridge, έγραψε σε επιστολή του στον Guardian: «Τα πανεπιστήμια θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις δομικές ανισότητες με δομικές λύσεις, αντί να μεταθέτουν στα άτομα το βάρος να εκπροσωπούν την πρόοδο του ίδιου του θεσμού».

Η παρατήρηση της Παπαθανασίου με οδηγεί ένα βήμα παραπέρα. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο τι συμβολίζει ένας διορισμός, αλλά τι συμβαίνει όταν ένα πανεπιστήμιο χρειάζεται ένα πρόσωπο-σύμβολο για να αποδείξει ότι έχει, κουτσά-στραβά, αλλάξει. Αλλάξει, για να είναι σύμφωνο με το πνεύμα της woke ατζέντας ή κουλτούρας; Προσωπικά βλέπω αυτές τις θεωρήσεις με μισό μάτι, αντιπαθώ τη λέξη woke, αλλά ταυτόχρονα πιστεύω στην ανάγκη αλλαγών μέσα στην κοινωνία και, μέσα σε έναν θεσμό όπως το πανεπιστήμιο, υπό ένα αριστοτελικό πνεύμα και με τη φωνή της λογικής.

Τα περί woke ατζέντας είναι στάχτη με τη σέσουλα στα μάτια πολλών, και όσων την υπερασπίζονται (pro-DEI) ή και όσων την αντιπαλεύονται (anti-DEI) με τον ίδιο φανατισμό, έτσι ώστε, να μην ασχολείται κανείς με τον καπιταλισμό που μαζεύονται όλα τα λεφτά σε 5.000 χέρια – σε λίγο οι billionaires, μετά τα οικονομικά και τεχνολογικά ηνία που κρατούν, θα πάρουν και την πολιτική εξουσία – να φτωχοποιούνται οι πάντες, να φταίνε οι μετανάστες, ενώ έχουν καταστραφεί οι χώρες από τις οποίες φεύγουν (οι μουσουλμάνοι που φτάνουν στη Δύση, στην πλειοψηφία τους αντιμετωπίζουν προβλήματα ενσωμάτωσης), να προελαύνει η ΑΙ και τα data centers που αυτή χρειάζεται, και να απαβλακώνονται οι άνθρωποι με ένα κινητό στο χέρι, που είναι συνδεδεμένο στον υπόκοσμο των social media 24/7. Μιλήστε, κύριοι, nonstop για τη woke ατζέντα, όταν τα καλής ποιότητας τρόφιμα στα ράφια είναι απλησίαστα!

Μήπως ξεχάσαμε τον Καντ;

Ταυτόχρονα, όταν η εκπροσώπηση πολλών μειονοτήτων παραμένει περιορισμένη, τα λάθη ενός ανθρώπου μπορούν πολύ εύκολα να εργαλειοποιηθούν εναντίον μιας ολόκληρης ομάδας. Ένας προβεβλημένος διορισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη προόδου, ενώ οι βαθύτερες αιτίες παραμένουν ως έχουν.

Εννοώ, κοντά στο πνεύμα της φράσης όσων δήλωσε και ο Nathan Cofnas – επι τη ευκαιρία, είναι αυτός που κατηγόρησε και τον Άρντεϊ για λογοκλοπή – και είναι μια φράση άκρως προσβλητική για την ανθρωπότητα: «Σε μια πραγματική αξιοκρατία, οι μαύροι θα εξαφανίζονταν από σχεδόν όλες τις υψηλές θέσεις εκτός από τα σπορ και τη διασκέδαση». Και τέτοια φράση δεν θυμίζει τις ανοησίες που έλεγε ο Χίτλερ με τα περί «Άριας φυλής»;

Και όταν το ίδιο άτομο – ο Άρντεϊ στη συγκεκριμένη περίπτωση – βρεθεί στο επίκεντρο μιας κρίσης, η αποτυχία ή τα λάθη του μπορούν να παρουσιαστούν ως απόδειξη ότι ολόκληρη η πολιτική DEI ήταν εξαρχής λανθασμένη. Μήπως τελευταία η Δύση, έχει ξεχάσει τον Αριστοτέλη, τον Σπινόζα και τον Καντ;

Το δίδαγμα από την υπόθεση Άρντεϊ

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να κλείσουν ξανά οι πόρτες. Σημαίνει ότι πρέπει να ανοίξουν περισσότερες. Πώς; Μα η ουσιαστική ισότητα δεν μπορεί να βασίζεται σε μια χούφτα προβεβλημένους διορισμούς, αλλά σε μια διεύρυνση των πραγματικών ευκαιριών για περισσότερους, με ταυτόχρονη απαίτηση για τα ίδια υψηλά κριτήρια προσόντων, αξιολόγησης και λογοδοσίας για όλους.

Μένω μόνιμα στην Αμερική όπου η συζήτηση για το DEI και τη woke ατζέντα είναι ήδη έντονη και υποθέσεις όπως τού Άρντεϊ μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε πυρομαχικά. Ίσως αυτή να ήταν μια καλύτερη κληρονομιά για τον Τζέισον Άρντεϊ, δηλαδή λιγότερος συμβολισμός, μα περισσότερες ευκαιρίες και μία ουσιαστικότερη δομική αλλαγή στις δύο ακτές του Ατλαντικού. Γιατί κάθε άνθρωπος που πεθαίνει νέος – φαντασιόπληκτος ή μη – είναι τραγωδία. Και λιγότερη φλυαρία για τη woke ατζέντα που αποπροσανατολίζει από τα πραγματικά προβλήματα που σπέρνει ο καπιταλισμός.

ΥΓ. Και το πανεπιστήμιο του Cambridge θα πρέπει να αναμετρηθεί με την ιστορία του – που είχε στις τάξεις του διανοητές όπως ο Russell και ο Wittgenstein, και απένειμε και ένα διδακτορικό στον Derrida– και να ξαναθυμηθεί την Ιουδαιοχριστιανική παράδοση που είναι το νευρικό σύστημα και η πολιτισμική αυτοπεποίθηση της Δύσης. Γιατί αν πέσει η Δύση θα χαθεί κι ο πλανήτης. Και η Δύση δεν θα πέσει αν είναι αποφασισμένη να δει κατάματα τα προβλήματα, και με λογική να φροντίσει για τους λαούς της.