Κρίσιμες εκλογές στην Σαξονία – Το AfD προ των πυλών της εξουσίας

Περισσότεροι από 1,7 εκατομμύρια ψηφοφόροι έχουν δικαίωμα έως τις 18:00 τοπική ώρα για να εκλέξουν τους βουλευτές του κρατιδιακού κοινοβουλίου, σε μια αναμέτρηση που θεωρείται σημαντικό τεστ για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον ολοένα πιο αντιδημοφιλή κυβερνητικό συνασπισμό του σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Τα πρώτα exit polls θα δημοσιοποιηθούν μόνο μετά το κλείσιμο των καλπών.

Οι πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η συμμετοχή θα αυξηθεί σε σχέση με τις εκλογές του 2021 και ότι ακόμη και μια μικρή μεταβολή στις ψήφους θα μπορούσε να κρίνει εάν η AfD θα εξασφαλίσει την πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Η τελευταία δημοσκόπηση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα ZDF, η οποία πραγματοποιήθηκε από 1 έως 3 Σεπτεμβρίου, έδινε στo AfD 41% και στη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) του Μερτς 23%. Το αριστερό κόμμα Die Linke (Η Αριστερά) συγκέντρωνε 11,5%, οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) 8,5%, οι Πράσινοι 6%, η αριστερή Συμμαχία Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) 4% και οι φιλελεύθεροι Ελεύθεροι Δημοκράτες (FDP) 3%.

Το AfD διεκδικεί την πρώτη της κρατιδιακή κυβέρνηση

Το AfD, το οποίο πραγματοποιεί εκστρατεία κατά της μετανάστευσης και τάσσεται υπέρ της έναρξης μαζικών απελάσεων, προηγείται στις δημοσκοπήσεις και ελπίζει να σχηματίσει κρατιδιακή κυβέρνηση. Για τους πολέμιους του κόμματος, μία τέτοια εξέλιξη θα σηματοδοτούσε την πρώτη ακροδεξιά κυβέρνηση σε γερμανικό κρατίδιο από το 1949, μετά την πτώση του ναζιστικού καθεστώτος και την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.

Η εκλογική δύναμη του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε πέντε χρόνια, καθώς στις εκλογές του 2021 είχε λάβει 20,8%. Πολλοί παρατηρητές αποδίδουν την άνοδο στον επικεφαλής υποψήφιο του AfD, Ούλριχ Ζίγκμουντ. Ο 35χρονος πολιτικός παρουσιάζεται ως υποψήφιος της αλλαγής και έχει ήδη παρουσιάσει ένα «κυβερνητικό πρόγραμμα», καθώς και ένα σχέδιο δράσης για τις πρώτες 100 ημέρες.

Έχει δεσμευτεί να απελαύνει άτομα χωρίς νόμιμο καθεστώς «από το πρώτο λεπτό», να αυξήσει τα κέντρα κράτησης για απελάσεις από μερικές δεκάδες σε εκατοντάδες και να υποχρεώσει τους αιτούντες άσυλο να εργάζονται, διαφορετικά να χάνουν τα επιδόματά τους.
Ο Ζίγκμουντ έχει επίσης υποσχεθεί μια «επίθεση επανεγκατάστασης και απελάσεων», απαγόρευση της ανάρτησης σημαιών με το ουράνιο τόξο του Pride στα δημόσια σχολεία και τερματισμό της δημιουργίας νέων αιολικών πάρκων.

Το κόμμα, το οποίο θεωρείται φιλικό προς τη Μόσχα, έχει επίσης αξιοποιήσει τη νοσταλγία για την κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία και τη συνεχιζόμενη δυσαρέσκεια για το επίμονο οικονομικό χάσμα μεταξύ ανατολικής και δυτικής Γερμανίας, δεκαετίες μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989. «Οι άλλοι ήταν αυτοί που ύψωσαν τα τείχη αποκλεισμού», δήλωσε ο Ζίγκμουντ στην εφημερίδα Bild. «Αν κανείς δεν θέλει να συνεργαστεί μαζί μας, τότε θα πρέπει απλώς να το κάνουμε μόνοι μας».

Μάχη δίνει το CDU

Ο βασικός αντίπαλος του Ζίγκμουντ είναι ο πρωθυπουργός της Σαξονίας-Άνχαλτ και στέλεχος της CDU, Σβεν Σούλτσε. Ο 47χρονος συντηρητικός ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο, μετά την αποχώρηση του επί μακρόν πρωθυπουργού Ράινερ Χάζελοφ, ο οποίος εγκατέλειψε την εξουσία ύστερα από σχεδόν 15 χρόνια. Η CDU κυβερνά τη Σαξονία-Άνχαλτ με διαφορετικούς κυβερνητικούς εταίρους εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες.

Το μικρό κρατίδιο κυβερνάται σήμερα από την CDU σε συνασπισμό με δύο μικρότερα κόμματα και ο Σούλτσε ελπίζει να σχηματίσει έναν ακόμη πολυκομματικό συνασπισμό ώστε να παραμείνει στην εξουσία. Όλα τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα έχουν μέχρι στιγμής διατηρήσει ένα «τείχος αποκλεισμού», δηλαδή πολιτική μη συνεργασίας με την AfD, ο κλάδος της οποίας στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί «ακροδεξιός εξτρεμιστικός» από τη γερμανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας.

Η προοπτική μιας κρατιδιακής κυβέρνησης του AfD έχει προκαλέσει ανησυχία στα παραδοσιακά κόμματα και στις μειονοτικές ομάδες, την ώρα που πολλοί ψηφοφόροι του AfD δηλώνουν ότι επιθυμούν ριζικές αλλαγές. Χιλιάδες αντίπαλοι του AfD συμμετείχαν σε συγκέντρωση με τίτλο «Γιορτή της Δημοκρατίας», η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μαγδεμβούργο την παραμονή των εκλογών.

Η πλειοψηφία εξαρτάται από το όριο του 5%

Δημοσκοπήσεις αρκετών ινστιτούτων δίνουν στο AfD ποσοστό περίπου 40% έως 43%, πολύ μπροστά από τους αντιπάλους της.
Ωστόσο, η πρώτη θέση δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το κόμμα θα ελέγξει το κρατιδιακό κοινοβούλιο. Οι έδρες κατανέμονται μόνο στα κόμματα που ξεπερνούν το όριο του 5% και εξασφαλίζουν εκπροσώπηση στο Landtag. Ο αριθμός των μικρότερων κομμάτων που θα καταφέρουν να εισέλθουν στο κοινοβούλιο θα μπορούσε να κρίνει εάν το πρώτο κόμμα θα διαθέτει αρκετές έδρες για να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Η τελευταία δημοσκόπηση του ZDF έδειχνε το BSW και τους Ελεύθερους Δημοκράτες κάτω από το όριο του 5%. Ένα παρόμοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα σενάριο κατά το οποίο η CDU και άλλα κόμματα θα σχημάτιζαν κυβέρνηση μειοψηφίας, εξασφαλίζοντας κατά περίπτωση τη στήριξη του ακροαριστερού κόμματος Die Linke. Οι πολιτικοί παρατηρητές αναμένουν πολιτικό αδιέξοδο μετά την ψηφοφορία της Κυριακής, εάν το AfD δεν καταφέρει να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία.

Η CDU του Μερτς έχει αποκλείσει οποιονδήποτε κυβερνητικό συνασπισμό ή συνεργασία με την AfD, επικαλούμενη την πολιτική δράση του κόμματος και τα πορίσματα των υπηρεσιών ασφαλείας σχετικά με το παράρτημά του στη Σαξονία-Άνχαλτ. Την ίδια στάση έχουν υιοθετήσει και τα υπόλοιπα παραδοσιακά κόμματα. Εάν το AfD δεν εξασφαλίσει την πλειοψηφία, το Μαγδεμβούργο θα μπορούσε να περάσει εβδομάδες διαπραγματεύσεων για το ποιος θα αναλάβει την πρωθυπουργία του κρατιδίου.

Ο Σούλτσε έχει δηλώσει ότι δεν πρόκειται να καταστήσει την κυβέρνησή του εξαρτημένη από το Die Linke. Οι πολιτικοί του AfD πιθανότατα θα παρουσιάσουν έναν ακόμη αποκλεισμό τους από την εξουσία ως απόδειξη ότι τα παραδοσιακά κόμματα αγνοούν τη βούληση των ψηφοφόρων.

Η εκλογική αναμέτρηση μπορεί να αυξήσει την πίεση στον Μερτς

Η ψηφοφορία της Κυριακής αναμένεται να έχει επιπτώσεις και στην εθνική πολιτική σκηνή, αν και λίγοι αναλυτές περιμένουν πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές. Ένα ισχυρό αποτέλεσμα του AfD και μια αδύναμη επίδοση της CDU θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τα ερωτήματα σχετικά με τη θέση του Μερτς στο εσωτερικό του κόμματός του.

«Εάν το AfD κερδίσει στη Σαξονία-Άνχαλτ, οι επικριτές του Μερτς θα γίνουν ακόμη πιο έντονοι και οι εκκλήσεις για καλύτερη ηγεσία θα καταστούν αδύνατο να αγνοηθούν», δήλωσε ο πολιτικός επιστήμονας Βόλφγκανγκ Σρέντερ του Πανεπιστημίου του Κάσελ. Ωστόσο, ο Σρέντερ δήλωσε ότι δεν αναμένει την απομάκρυνση του Μερτς, δεδομένου ότι σήμερα δεν υπάρχει ισχυρός αντίπαλος που θα μπορούσε να τον αντικαταστήσει. «Από όσο μπορώ να δω, δεν υπάρχει εναλλακτικός καγκελάριος», είπε.

Στην τελευταία δημοσκόπηση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα ARD, το 83% των ψηφοφόρων που έχουν δικαίωμα ψήφου δήλωσε ότι είναι δυσαρεστημένο με τον Μερτς, ενώ μόλις 13% δήλωσε ικανοποιημένο. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό δημοτικότητας που έχει καταγραφεί για εν ενεργεία καγκελάριο.

Μια εσωκομματική μάχη για την ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών δεν θα οδηγούσε αυτομάτως στην πτώση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Εάν οι πιέσεις υποχρέωναν τον Μερτς να παραιτηθεί, το κοινοβούλιο θα μπορούσε να εκλέξει νέο καγκελάριο χωρίς να διαλυθεί η Bundestag.

Αυξάνονται οι ανησυχίες για τις πολιτικές του AfD

Το Γερμανικό Οικονομικό Ινστιτούτο προειδοποίησε ότι η μεταναστευτική πολιτική της AfD θα ήταν «καταστροφική» για τη Σαξονία-Άνχαλτ, της οποίας ο πληθυσμός ήδη γηράσκει και μειώνεται και η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εργαζόμενους που έχουν γεννηθεί στο εξωτερικό. Άλλοι έχουν εκφράσει φόβους ότι ένας μηχανισμός κρατικής ασφάλειας με το AfD θα μπορούσε να διαρρεύσει ευαίσθητες πληροφορίες στη Ρωσία.

«Το Κρεμλίνο δεν κρύβει ότι το AfD είναι το σημαντικότερο εργαλείο του Πούτιν για την αποσταθεροποίηση της Γερμανίας», δήλωσε στην εφημερίδα Handelsblatt ο υπουργός Εσωτερικών του κρατιδίου της Θουριγγίας, Γκέοργκ Μάιερ. Κατά την τελική φάση της προεκλογικής εκστρατείας, ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τροφοδότησε φόβους για νοθεία στην επιστολική ψήφο, με ισχυρισμούς περί χειραγώγησης της διαδικασίας σε οίκο φροντίδας ηλικιωμένων. Οι ισχυρισμοί αυτοί διαψεύστηκαν από τις κρατιδιακές αρχές.

Η πρόεδρος της γερμανικής Βουλής, Γιούλια Κλόκνερ, απέρριψε τους ισχυρισμούς της AfD περί χειραγώγησης των ψήφων, σε δηλώσεις της στο περιοδικό Der Spiegel. «Η αμφισβήτηση των εκλογών χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία φαίνεται να έχει έναν στόχο», δήλωσε. «Να σπείρει δυσπιστία στους κανόνες μας και να αποδεχθεί τα αποτελέσματα μόνο εάν το αποτέλεσμα είναι αυτό που εξυπηρετεί».