Που κατατάσσει γαλλική έκθεση την Τουρκία στην κλίμακα ισχύος

Το τελευταίο διάστημα έχει σημαδευτεί από εξελίξεις που έχουν προκαλέσει νέες εντάσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ενώ παραμένει αβέβαιο εάν οι δύο ηγέτες θα έχουν κατ’ ιδίαν συνάντηση, κατά τη διάρκεια των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο.

Καθώς η καρδιά της διεθνούς πολιτικής θα χτυπά τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη, όπου θα πραγματοποιηθεί η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Τούρκος πρόεδρος αναμένεται να βρίσκεται στις Ηνωμένες Πολιτείες από τις 20 έως τις 23 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, μέχρι στιγμής παραμένει άγνωστο εάν μεταξύ των ηγετών με τους οποίους θα συναντηθεί θα βρίσκεται και ο Έλληνας πρωθυπουργός.

Η νέα παγκόσμια «χάρτα ισχύος»

Την ίδια ώρα, μια νέα γεωπολιτική έκθεση που δημοσιεύθηκε στη Γαλλία ενόψει της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο της Τουρκίας στη διαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών. Η εκτενής έκθεση με τίτλο “Η κατάσταση του κόσμου 2026” (L’état du monde 2026), η οποία δημοσιεύθηκε από τη Le Monde Politique, υποστηρίζει ότι οι παγκόσμιες ισορροπίες ισχύος αναδιαμορφώνονται και κατατάσσει την Τουρκία μεταξύ των επτά ισχυρότερων χωρών του κόσμου.

Σύμφωνα με την έκθεση, η παλαιά δομή ισχύος, η οποία στηριζόταν πρωτίστως στα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, έχει πλέον ξεπεραστεί και αντικαθίσταται από μια περισσότερο πολυπολική διεθνή τάξη. Στη νέα «χάρτα ισχύος των επτά» περιλαμβάνονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ρωσία, η Γαλλία, η Ινδία, το Ιράν και η Τουρκία. Η έκθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς δημοσιεύεται λίγο πριν από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, η οποία αρχίζει στις 22 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, και μετά την πολεμική κρίση ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν.

Μία από τις πλέον αξιοσημείωτες διαπιστώσεις της έκθεσης είναι η απουσία της Βρετανίας. Παρότι αποτελεί μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, δεν περιλαμβάνεται στη νέα λίστα των επτά κέντρων παγκόσμιας ισχύος. Η μετατόπιση αυτή, από τα παραδοσιακά κέντρα ισχύος προς νέες ή ανερχόμενες δυνάμεις, αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της ανάλυσης.
Στη λίστα δεν περιλαμβάνονται επίσης οι χώρες του Κόλπου, ούτε σημαντικές δυνάμεις της Λατινικής Αμερικής, όπως η Βραζιλία και το Μεξικό.

Γιατί η Τουρκία βρίσκεται στη λίστα

Η έκθεση αφιερώνει ειδικό κεφάλαιο στην Τουρκία και στην αυξανόμενη διεθνή επιρροή της. Σύμφωνα με την ανάλυση, δύο είναι οι βασικοί παράγοντες που εξηγούν την ένταξη της χώρας στη νέα “επτάδα” των παγκόσμιων κέντρων ισχύος. Ο πρώτος είναι η ταχεία και σταθερή ανάπτυξη της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.

Ο δεύτερος, και εκείνος στον οποίο δίνεται μεγαλύτερη έμφαση, είναι η εξωτερική πολιτική στρατηγική της Άγκυρας, την οποία η έκθεση χαρακτηρίζει «διπλωματία ισορροπίας». Η Τουρκία, σύμφωνα με την έκθεση, διατηρεί από τη μία πλευρά τη συμμαχία της με τη Δύση ως μέλος του ΝΑΤΟ, ενώ από την άλλη έχει τη δυνατότητα να επιδιώκει σχέσεις με άλλες δυνάμεις και σχήματα, όπως οι BRICS, και να διατηρεί στενές επαφές με χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα.

Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της ευελιξίας της Άγκυρας και της ικανότητάς της να κινείται ταυτόχρονα σε διαφορετικά γεωπολιτικά μέτωπα. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί επίσης το διπλωματικό αποτύπωμα της Τουρκίας, σύμφωνα με την έκθεση. Η χώρα διαθέτει, σύμφωνα με αυτήν, το έκτο μεγαλύτερο διπλωματικό δίκτυο στον κόσμο. Το γεγονός αυτό θεωρείται ένας από τους παράγοντες που ενισχύουν τη γεωπολιτική της θέση και την καθιστούν σημαντικό διεθνή παράγοντα.

Η έκθεση πριν από την κρίσιμη Γενική Συνέλευση

Η χρονική συγκυρία της δημοσίευσης της έκθεσης αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία. Το “L’état du monde 2026”, που φέρει την υπογραφή του Le Monde Politique (LMP) και κυκλοφορεί επίσης σε μορφή βιβλίου, παρουσιάζεται στη διεθνή κοινότητα μετά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν και λίγο πριν από τις κρίσιμες συζητήσεις της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Η έκθεση υποστηρίζει ουσιαστικά ότι η παγκόσμια ισορροπία ισχύος βρίσκεται σε διαδικασία βαθιάς αναδιάταξης και αναδεικνύει την Τουρκία ως μία από τις χώρες που διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας διεθνούς τάξης. Παράλληλα, εκτιμά ότι μία από τις σημαντικότερες συζητήσεις στη Σύνοδο των ηγετών στη Νέα Υόρκη θα αφορά ακριβώς αυτή τη μεταβαλλόμενη “χάρτα” της παγκόσμιας ισχύος.

Ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε

Η ανάλυση συνδέει τη νέα αυτή αντίληψη για την παγκόσμια ισχύ με ένα σύνθημα που ο Ερντογάν επαναλαμβάνει εδώ και χρόνια από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών: «Ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε». Ο Ερντογάν διατύπωσε για πρώτη φορά τη συγκεκριμένη φράση το 2013, αμφισβητώντας τη δομή του διεθνούς συστήματος και τον κεντρικό ρόλο που έχουν οι πέντε μόνιμες δυνάμεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Σύμφωνα με την τουρκική προσέγγιση που υιοθετεί η έκθεση, η μεταβολή των παγκόσμιων γεωπολιτικών ισορροπιών επιβεβαιώνει πλέον, σε διεθνές επίπεδο, την ανάγκη για ένα περισσότερο αντιπροσωπευτικό και πολυπολικό σύστημα. Η έκθεση υποστηρίζει ότι οι γεωπολιτικές ισορροπίες που διαμορφώθηκαν μετά την αποικιοκρατική περίοδο και τον Ψυχρό Πόλεμο έχουν αλλάξει ριζικά και ότι η παραδοσιακή αντίληψη περί παγκόσμιας ισχύος δεν ανταποκρίνεται πλέον στη σημερινή πραγματικότητα.

Μέσα σε αυτό το νέο διεθνές περιβάλλον, η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωστρατηγική της θέση, την αμυντική της βιομηχανία και τη διπλωματική της ευελιξία, επιδιώκοντας να ενισχύσει τον ρόλο της ως ανεξάρτητου και υπολογίσιμου παράγοντα στη διαμόρφωση της νέας παγκόσμιας τάξης.

Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει εάν αυτή η αυξανόμενη γεωπολιτική φιλοδοξία της Άγκυρας θα συνοδευτεί και από αποκλιμάκωση στις σχέσεις της με την Αθήνα. Η επικείμενη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και, κυρίως, το ενδεχόμενο μιας νέας συνάντησης Ερντογάν-Μητσοτάκη στη Νέα Υόρκη αναμένεται να δώσουν τις πρώτες ενδείξεις…