Ο Μητσοτάκης σε Καστελλόριζο, Ρω και Στρογγύλη – Τουρκικές αντιδράσεις

Στο πλαίσιο της επίσκεψης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα μεταβεί επίσης στη Ρω και τη Στρογγύλη, δύο μικρά νησιά που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την προσπάθεια της Αθήνας να δημιουργήσει θαλάσσια σύνδεση μεταξύ των ελληνικών και κυπριακών θαλάσσιων ζωνών. Το Καστελλόριζο, γνωστό στην Τουρκία ως Meis, βρίσκεται περίπου δύο χιλιόμετρα από τις τουρκικές ακτές. Η γεωγραφική του θέση έχει καταστήσει το νησί ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στην αντιπαράθεση Ελλάδας και Τουρκίας.

Ο δήμαρχος Καστελλορίζου, Νικόλαος Ασβέστης, δήλωσε ότι ο Μητσοτάκης θα επισκεφθεί τόσο τη Ρω όσο και τη Στρογγύλη, κατά τη διάρκεια της περιοδείας του. Ο πρωθυπουργός αναμένεται επίσης να αποτίσει φόρο τιμής στην Κυρά της Ρω, τη μορφή που έχει συνδεθεί ιστορικά με το μικρό νησί.

Σύμφωνα με τα ελληνικά δημοσιεύματα, τον Μητσοτάκη αναμένεται να συνοδεύσουν πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι. Η επίσκεψη συμπίπτει με την επέτειο της απελευθέρωσης του Καστελλορίζου στις 13 Σεπτεμβρίου 1943, όταν το ελληνικό αντιτορπιλικό “Ναύαρχος Κουντουριώτης” εισήλθε στο λιμάνι του νησιού.

Το Καστελλόριζο

Για την Αθήνα, το σύμπλεγμα του Καστελλορίζου βρίσκεται στον πυρήνα των ελληνικών θέσεων σχετικά με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και την υφαλοκρηπίδα στην Ανατολική Μεσόγειο, θέσεις που είναι σύμφωνες με το Δίκαιο της Θάλασσας.  Ο Ασβέστης είπε ότι η περιοχή είναι δυνατόν να αποτελέσει θαλάσσια σύνδεση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Από γεωγραφική άποψη, το Καστελλόριζο αποτελεί για την Ελλάδα κρίσιμο στοιχείο, σε οποιαδήποτε μελλοντική οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου.

Η Τουρκία απορρίπτει την έκταση των θαλάσσιων δικαιωμάτων που αποδίδει η Ελλάδα στο μικρό νησιωτικό σύμπλεγμα, το οποίο βρίσκεται πολύ κοντά στις ακτές της Ανατολίας και μακριά από την ηπειρωτική Ελλάδα. Η διαφωνία αυτή έχει επανειλημμένα καταστήσει το Καστελλόριζο επίκεντρο της ευρύτερης ελληνοτουρκικής διαμάχης για τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Οι τουρκικοί ισχυρισμοί δεν βασίζονται στο Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά σε μία πολιτική ερμηνεία που δίνει η Άγκυρα.

Νέα διαμάχη για NAVTEX

Η επίσκεψη πραγματοποιείται μετά από μία ακόμη αντιπαράθεση για θαλάσσια περιοχή κοντά στο Καστελλόριζο. Η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX για επιστημονικές δραστηριότητες του ερευνητικού σκάφους TÜBİTAK MARMARA από την 1η έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2026. Η Ελλάδα απάντησε με αντι-NAVTEX, αναφέροντες ότι η συγκεκριμένη περιοχή εμπίπτει στην ελληνική δικαιοδοσία και ότι η Άγκυρα θα πρέπει να ζητήσει σχετική άδεια. Η αντιπαράθεση είναι ένα δείγμα της κλιμάκωσης της αντιπαράθεσης των δύο χωρών,

Η Αθήνα έχει επίσης επιχειρήσει να προωθήσει τη θέση της μέσω του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, ενώ η Τουρκία υποστηρίζει ότι «μονομερείς χάρτες δεν μπορούν να καθορίσουν τη δικαιοδοσία σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές».

Ερντογάν: Προειδοποιήσεις προς την Ελλάδα

Η επίσκεψη του Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο πραγματοποιείται επίσης μετά τις προειδοποιήσεις του Τούρκου προέδρου Ερντογάν προς την Αθήνα, σχετικά με περαιτέρω στρατιωτική δραστηριότητα σε νησιά, για τα οποία η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τελούν υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.

«Η Ελλάδα πρέπει να επιστρέψει από αυτόν τον λανθασμένο δρόμο και να σταματήσει να εξοπλίζει τα νησιά που τελούν υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης», δήλωσε ο Ερντογάν. «Η Τουρκία δεν εποφθαλμιά τα εδάφη κανενός, αλλά δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να καταπατήσει τα δικαιώματά της», πρόσθεσε. Ο Ερντογάν προειδοποίησε επίσης να μην εκλαμβάνεται η αυτοσυγκράτηση της Άγκυρας ως αδυναμία. «Όποιος εκλαμβάνει την ήρεμη και συνετή στάση της Τουρκίας ως αδυναμία διαπράττει σοβαρό λάθος», ανέφερε.

Τί λέει ο δήμαρχος Καστελλόριζου

Ο δήμαρχος Ασβέστης, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τις πρόσφατες τουρκικές ενέργειες ακόμη μία εκδήλωση πίεσης και δήλωσε ότι οι κάτοικοι είναι συνηθισμένοι σε αυτού του είδους τη ρητορική.

Όπως είπε, δεν υπάρχει φόβος στο νησί στην παρούσα φάση, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι πρέπει να γίνονται σεβαστά το διεθνές δίκαιο και οι καθιερωμένες θαλάσσιες ζώνες. Ο δήμαρχος ανέφερε επίσης ότι το Καστελλόριζο δέχεται περίπου 50.000 επισκέψεις τον χρόνο από τις τουρκικές ακτές, γεγονός που αναδεικνύει την αντίθεση ανάμεσα στην καθημερινή διασυνοριακή κινητικότητα και στον ρόλο του νησιού στην ευρύτερη γεωπολιτική αντιπαράθεση.