25 χρόνια από την 11η Σεπτεμβρίου – Η ημέρα που τελείωσε η “αθωότητα” της Δύσης

Ακόμα και οι έχοντες την πιο ζωηρή φαντασία, δεν μπορούσαν εύκολα να φανταστούν επιβατικά αεροσκάφη να χρησιμοποιούνται ως πύραυλοι κρουζ και να προκαλούν τόση καταστροφή. Στη Δύση, ακόμα και σήμερα δυσκολεύεται ο μέσος άνθρωπος να φανταστεί όλες τις συνθήκες που θα έπρεπε να συντρέχουν για να παραχθεί το αποτέλεσμα. Είναι ασύλληπτο για τον μέσο δυτικό νου, το μέγεθος του θρησκευτικού φανατισμού, σε συνδυασμό με την… αγάπη του θανάτου. Διότι η προετοιμασία μιας τέτοιας επιχείρησης, από τον σχεδιασμό στην εκτέλεση, με όλες τις προφυλάξεις ώστε να μην ανιχνευθούν οι προθέσεις, προϋπέθετε ευλαβική προσήλωση στον στόχο.

Πόσοι μπορούν να μπουν στο μυαλό ενός από τους αεροπειρατές που είχαν εκπαιδευθεί ως πιλότοι; Να εκπαιδεύεται για μεγάλο διάστημα… για να πεθάνει στο τέλος; Και να του δίνει ψυχική ηρεμία και κίνητρο το ότι θα πάρει μαζί του απροσδιόριστο σε εκείνη τη φάση, αλλά πολύ μεγάλο αριθμό ανθρώπινων ψυχών μαζί του; Πιστεύοντας γνήσια ότι αυτός θα αναπαύεται δίπλα στον Αλλάχ απολαμβάνοντας… όσα πίστευε ότι θα τον περιμένουν στην μετά θάνατον ζωή, σε αντίθεση με τους «απίστους» (kafir) που θα τον συνόδευαν;

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου ανέκυψε πλήθος συνωμοτικών θεωριών. Και διακινήθηκαν ευρύτατα. Πολλές είναι δημοφιλείς ακόμα και στις ημέρες μας. Το αν ήξεραν και ποιοι, είναι η πιο «αθώα» μορφή που έλαβαν. Η απάντηση βέβαια είναι μάλλον απλή και έχει δύο σκέλη.

Το πρώτο θα το θέσουμε με ένα ερώτημα. Ακόμα κι αν κάποιες χώρες γνώριζαν, το αν θα ενημέρωναν θα εξαρτιόταν από το πώς αντιμετώπιζαν το εθνικό τους συμφέρον οι ηγεσίες τους. Από την εκτίμησή τους δηλαδή για το αν θα ήταν προς το συμφέρον τους, όπως οι ίδιοι το προσδιόριζαν, μια τέτοια πρωτοφανής τρομοκρατική επίθεση. Σε τι θα οδηγούσε. Διότι σε αυτό το επίπεδο η προσέγγιση δεν έχει ανθρωπιστικό κίνητρο…

Το δεύτερο είναι εξίσου απλό: Ακόμα και να υπήρχαν επιμέρους πληροφορίες, δεν είναι απαραίτητο να έτυχαν της δέουσας προσοχής, που όπως αποδείχθηκε εκ του αποτελέσματος, έπρεπε να τους δοθεί. Οι κορυφαίες υπηρεσίες πληροφοριών του πλανήτη μπορεί να θεωρούνται και να είναι πολύ αποτελεσματικές. Δεν παύουν όμως παράλληλα να είναι χαοτικοί γραφειοκρατικοί μηχανισμοί. Εάν δεν την είχαν πατήσει πολλές φορές στην ιστορία, δεν θα υπήρχε τόσο πλούσια βιβλιογραφία αφιερωμένη στις πολλές αποτυχίες τους (intelligence failures).

Η 11η Σεπτεμβρίου και  μίτος της Αριάδνης που υπήρχε

Η πραγματικότητα που αναδεύεται σταδιακά μέσα από την ιστορική έρευνα, είναι ότι πληροφορίες υπήρχαν. Αντιμετωπίζοντας το ζήτημα εκ των υστέρων, ναι, θα έπρεπε να έχουν αξιοποιηθεί. Τις υπηρεσίες αυτές τις έχουμε για να πληροφορούνται και να μας προστατεύουν ακόμα και από το αδιανόητο. Μην ξεχνάμε όμως ότι είναι εξαιρετικά εύκολο να τεθούν στο σκοπευτικό για διασπάθιση των χρημάτων των φορολογουμένων ασχολούμενες με «φανταστικά σενάρια». Μέχρι το κακό να μας χτυπήσει την πόρτα.

Επίσης, ουδείς γνωρίζει τον όγκο των σεναρίων και των πληροφοριών που διαχειρίζονταν εκείνη την εποχή. Διότι η ιεράρχηση των στόχων είναι αναπόφευκτη, καθώς τα μέσα είναι πεπερασμένα, ακόμα και για τις πιο πλούσιες χώρες. Όσο πιο πρωτότυπη και σατανική είναι η σύλληψη ενός σεναρίου για ένα εντυπωσιακό τρομοκρατικό πλήγμα, τόσο δυσκολότερο είναι και να εντοπιστεί και να του δοθεί χαρακτηρισμός ως απειλής με υψηλές πιθανότητες υλοποίησης.

Στην εν λόγω περίπτωση βέβαια, όπως προκύπτει από την πολύ ενδιαφέρουσα αρχειακή έρευνα του Κρις Νέιλορ, όπως δημοσιεύθηκε στο έγκυρο «National Interest» (“The Untold Pre-History of 9/11”), στην οποία αποκαλύπτει σημαντικά στοιχεία που εκτείνονται σε βάθος τεσσάρων δεκαετιών. Συστήνεται ανεπιφύλακτα η ανάγνωση – μελέτη του.

Ενδεχομένως, ούτε καν η ημερομηνία (11 Σεπτεμβρίου) που επελέγη από τους τρομοκράτες για την εκδήλωση της επίθεσης να μην ήταν τυχαία… Πολύ περιληπτικά: Ήταν 11 Σεπτεμβρίου 1974 όταν σε συνέδριο είχε τονιστεί η σημασία των ελέγχων ασφαλείας προ των πτήσεων. Υπήρχε ήδη αρκετή εμπειρία από αεροπειρατείες από την πλευρά του παλαιστινιακού «Μαύρου Σεπτέμβρη».

Μόλις έναν χρόνο νωρίτερα, αμερικανικές υπηρεσίες είχαν προειδοποιήσει τους Ισραηλινούς για το ενδεχόμενο κατάληψης αεροσκάφους το οποίο θα οδηγηθεί προς συντριβή κάπου στο Τελ Αβίβ. Βέβαια, οι Ισραηλινοί είχαν τέτοια πληροφόρηση που τους οδήγησε στην κατάρριψη λιβυκού επιβατικού αεροσκάφους που πετούσε πάνω από τη χερσόνησο του Σινά με κατεύθυνση το Ισραήλ και δεν απαντούσε στις κλήσεις του πύργου ελέγχου.

Στις 11 Σεπτεμβρίου 1981, επίσης, τέθηκε σε εφαρμογή κανονισμός της αμερικανικής ομοσπονδιακής αεροπλοΐας, ο οποίος υποχρέωνε σε συμμόρφωση τις αεροπορικές εταιρίες με ένα μεγάλο πακέτο μέτρων ασφαλείας. Πληροφόρηση για εκπαίδευση πιλότων για αποστολές αυτοκτονίας υπήρχε και εκείνη την εποχή, εμπλέκοντας χώρες όπως η Λιβύη και το Ιράν. Επίκεντρο μπορεί να ήταν κυρίως το Παλαιστινιακό, όμως στόχος δεν ήταν αποκλειστικά το Ισραήλ. Υπήρξε περίπτωση όπου στόχος θα ήταν ο ίδιος ο Λευκός Οίκος…

Στα μέσα του 2001 ο Κένεθ Γουίλιαμς, πράκτορας του FBI στο Φοίνιξ της Αριζόνας, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας περαιτέρω έρευνα για τις σχέσεις με τον ισλαμικό εξτρεμισμό σημαντικού αριθμού ατόμων που εκπαιδεύονταν σε σχολή πιλότων στην περιοχή.

Στις 10 Ιουλίου μάλιστα, έστειλε υπόμνημα στην υπηρεσία του, στο οποίο αναφερόταν στην πιθανότητα συντονισμένης προσπάθειας από την πλευρά του Οσάμα μπιν Λάντεν να στείλει άτομα για εκπαίδευση πιλότων σε σχολές στις ΗΠΑ. Πρότεινε δε καταγραφή των σχολών και διατήρηση επαφών μαζί τους, ειδοποίηση της κοινότητας πληροφοριών (Intelligence Community) της χώρας και εξασφάλιση στοιχείων της βίζας των υπόπτων μαθητών…

Δεν εισακούστηκε, παρότι ξεκαθάριζε ότι δεν έμοιαζε με σύμπτωση. Αργότερα διαπιστώθηκε, ότι ένα από τα πρόσωπα που κατονομάζονταν, ήταν στην ομάδα που έριξε το ένα αεροπλάνο στο Πεντάγωνο. Η προσοχή του FBI είχε πάντως εστιαστεί προς αυτή τη γενική κατεύθυνση, όπως προκύπτει από τη σύλληψη του Γάλλου πολίτη Ζαχάριας Μουζαουί στα μέσα Αυγούστου 2001. Είχε εντοπιστεί περίεργη συμπεριφορά σε σχολείο εκπαίδευσης πιλότων.

Συνελήφθη για παράβαση της μεταναστευτικής νομοθεσίας! Η μη σύνδεση όμως των δυο περιστατικών δεν οδήγησε σε ενδελεχή έρευνα του φορητή υπολογιστή του Μουσαουί, που ίσως είχε οδηγήσει σε δεδομένα που θα άλλαζαν τον ρου της… επικείμενης ιστορίας. Υπήρχαν κι άλλα στοιχεία. Δεν οδήγησαν όμως πουθενά.

Σήμερα, 25 χρόνια αργότερα, οι έλεγχοι στις ΗΠΑ δείχνουν να χαλαρώνουν. Μπορεί η τάση να είναι δικαιολογημένη. Ουδείς γνωρίζει όμως πώς θα εξελιχθεί. Όπως επόσης και το αν, συν τω χρόνω, οδηγήσει σε κάποια νέα τραγωδία. Ουδείς γνωρίζει το πως θα λειτουργήσουν τα αντανακλαστικά του συστήματος ασφαλείας κάθε χώρας, όσο απομακρυνόμαστε από την τραυματική εμπειρία της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.

Το πιο ανησυχητικό όμως είναι, ότι ακόμα και στην «πολιτισμένη Δύση», οι κοινωνίες εθίζονται ολοένα και περισσότερο στις συγκρούσεις και το αίμα, ωσάν να είναι κάτι συνυφασμένο με την καθημερινότητά μας. Μένει να αποδειχθεί εάν κάτι που σας σόκαρε πριν δυόμιση δεκαετίες, θα φθάσουμε να το αντιμετωπίζουμε ως… collateral damage. Παράπλευρες απώλειες μιας αέναης κατάστασης πολέμου. Τα τηλεοπτικά ειδησεογραφικά δελτία πάντως βοηθούν αποφασιστικά προς αυτή την κατεύθυνση. Σπάνια φιλοξενούν διαφορετική θεματολογία. Όλες τις ώρες της ημέρας και της νύχτας…