Χωρίς τη λέξη Ρωσία οι δικογραφίες για εκρήξεις σε δυτικές πολεμικές βιομηχανίες

Πρόκειται για το τουλάχιστον εικοστό ατύχημα ή πλήγμα σε ευρωπαϊκή βιομηχανία, αλλά παρά την αφθονία δηλώσεων και καταγγελιών από λαλίστατους πολιτικούς Βρυξελλών, Λονδίνου και χωρών της Βαλτικής για υβριδικές ενέργειες της Ρωσίας, τελικά το “δια ταύτα” στα κατηγορητήρια των δεκάδων συλληφθέντων δεν συμβαδίζει με τις λεκτικές επιθέσεις για “ρωσικό δάκτυλο”.

Ο βασικότερος λόγος που η Ρωσία δεν κατονομάζεται στα δικόγραφα εκτιμάται ότι είναι οι συνέπειες που θα είχε η αναφορά της. Ούτε η Ευρώπη θέλει αυτή τη στιγμή να ξεκινήσει πόλεμο, ούτε η Ρωσία να τον προκαλέσει. Η Ευρώπη προτιμά τουλάχιστον προς το παρόν (ίσως και μέχρι να εκλεγεί ο επόμενος Μπάιντεν στις ΗΠΑ) τον συνεχή πόλεμο φθοράς που διεκπεραιώνει με τους άτυχους Ουκρανούς στρατιώτες.

Παράλληλα, η Ρωσία δεν θέλει να προκαλέσει εκείνη τον πόλεμο, όσο κι αν πυκνώνουν τα σύννεφα κι αυτός φαίνεται να μοιάζει πλέον σχεδόν αναπόφευκτος. Και οι δύο πλευρές γνωρίζουν ότι άπαξ και επισημοποιηθεί ανάμιξη κρατικής ρωσικής υπηρεσίας σε σαμποτάζ ή υβριδικές επιθέσεις σε χώρα του ΝΑΤΟ ή και, αντιστρόφως, π.χ. βρετανική ανάμιξη στα σαμποτάζ στη Ρωσία, πλέον ο κόσμος μας θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα τρομακτικό causa belli.

“Ξένη δύναμη” αορίστως

Οι περισσότεροι Δυτικοί συνδέουν τα περιστατικά με δολιοφθορές επικαλούμενοι ότι η Ρωσία έχει δηλώσει και επισήμως ότι φέρουν ευθύνες όσοι εφοδιάζουν με όπλα ή πυρομαχικά την Ουκρανία και ως εκ τούτου δεν είναι κανείς δυτικός στο απυρόβλητο. Εντούτοις, η Ρωσία (αν όντως οργανώνει τις επιθέσεις) φροντίζει να σχεδιάζονται με τρόπο που να αποκλείει να αποδοθούν σε αυτήν τεκμηριωμένα ευθύνες.

Οπότε και οι Δυτικοί έχουν μια δικαιολογία νομική να διστάζουν να αποδώσουν τις επιθέσεις άμεσα στη Ρωσία ως κράτος. Και οι δύο πλευρές θεωρείται ότι δεν θέλουν να κλιμακωθεί (σε αυτή τη φάση) η κατάσταση και να θεωρηθεί κάποια ενέργεια αιτία πολέμου. Οπότε κινούνται επισήμως σε γενικολογίες για υβριδικές επιθέσεις οι μεν και σε διαψεύσεις οι δε.

Στα δε κατηγορητήρια για όσους έχουν συλληφθεί, αναφέρεται ως κατηγορία η τρομοκρατία, αλλά πουθενά δεν υπάρχει σε αυτά η φράση “ρωσικό κράτος” ή “ρωσικές μυστικές υπηρεσίες”. Οι Ευρωπαίοι νομικοί, ακόμα και όταν αναφέρουν ότι οι δράστες υποστηρίζουν την Ρωσία, δεν γράφουν ότι υπάρχει κρατική ρωσική χρηματοδότηση ή στρατολόγηση. Το αποφεύγουν στο κύριο σώμα των κατηγορητηρίων για καθαρά νομικούς αλλά και σαφώς πολιτικούς λόγους.

Ο νομικός λόγος είναι ότι δεν προσκομίσθηκαν πουθενά – επισήμως τουλάχιστον – τεκμήρια ότι οι σαμποτέρ ενεργούσαν κατ’ εντολήν κρατικών ρωσικών υπηρεσιών και, κατά συνέπεια, οι συλληφθέντες φθάνουν στο εδώλιο κατηγορούμενοι ως κοινοί τρομοκράτες ή πράκτορες ξένων δυνάμεων γενικώς και αορίστως.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας έχει εν τω μεταξύ αναρτήσει λίστα με τις εταιρείες που εξοπλίζουν την Ουκρανία, οπότε οι ενέργειες εναντίον των εταιρειών αυτών μπορούν να ερμηνευθούν ως προσωπικές πρωτοβουλίες ατόμων που είναι π.χ. Ρώσοι (οπότε ενεργούν υπέρ της πατρίδας τους) ή φιλορώσοι ή, σε ήπια περιστατικά, “ακτιβιστές” και όχι “επιστρατευμένοι” από πράκτορες από το επίσημο ρωσικό κράτος.

Ακόμα και όταν στο κατηγορητήριο αναφέρεται ότι ενήργησαν ως σαμποτέρ, η φράση που προτιμάται είναι «ενεργούντες για ξένες δυνάμεις» και όχι «ενεργούντες καθ’ υπόδειξη των ρωσικών υπηρεσιών». Ο πολιτικός λόγος για τη συγκρατημένη διατύπωση είναι ότι η επίσημη κατηγορία εναντίον ενός κράτους για τρομοκρατική επίθεση εντός του ΝΑΤΟ δημιουργεί τεράστιο διπλωματικό και νομικό ζήτημα (casus belli).

Ενας άλλος λόγος είναι ότι γερμανική έκθεση “για υβριδικές απειλές” αναφέρεται σε 150 τέτοιες απόπειρες ή τετελεσμένες δολιοφθορές ή “σχεδιασμούς επιθέσεων”. Η επίσημη απαγγελία κατηγοριών με κατονομαζόμενη την Ρωσία, αφ΄ ενός θα έδειχνε ότι η ευρωπαϊκή “ασφάλεια” είναι διάτρητη, αφ΄ ετέρου θα αποκάλυπτε το μεγάλο εύρος ευρωπαϊκών εταιρειών που τροφοδοτούν την Ουκρανία με όπλα, εξαρτήματα και πυρομαχικά, κάτι που συχνά κάνουν κάτω από το ραντάρ.

Πάνω από 60 προσαγωγές για “υβριδικές απειλές”

Στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πάνω από 100 προαγωγές υπόπτων που φέρονται να σχεδίασαν ή και να ολοκλήρωσαν υβριδικές επιθέσεις που η Δύση θεωρεί ότι έγιναν κατ’ εντολή ρωσικών υπηρεσιών. Θα αναφερθούμε κυρίως σε ολοκληρωμένους εμπρησμούς σε εργοστάσια. Στην Τσεχία πυρκαγιά κατέστρεψε τον περασμένο Απρίλιο ολοσχερώς τσεχικό εργοστάσιο που παρήγαγε drones και συστήματα θερμικής απεικόνισης για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Κρατούνται με κατηγορίες για τρομοκρατία πέντε άτομα και αναζητούνται άλλοι δύο (Τσέχος, δύο Πολωνοί, μία υπήκοος ΗΠΑ, ένας Αιγύπτιος, δύο Βούλγαροι).

Σε ανάλογο περιστατικό στην Ιταλία, το οποίο σημειώθηκε στις 13 Αυγούστου 2026 κοντά στη Ρώμη, στο εργοστάσιο πυρομαχικών της KNDS Ammo Italy που προμηθεύει πυρομαχικά στην Ουκρανία (βλήματα πυροβολικού των 155mm), η ιταλική κυβέρνηση τήρησε εξαιρετικά χαμηλούς τόνους και ο υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροσέτο δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ή απόδειξη που να συνδέει τη Ρωσίαm, ή κάποια εξωτερική υβριδική επίθεση (σαμποτάζ) με την έκρηξη και ότι όλα δείχνουν πως επρόκειτο για ατύχημα στο τμήμα συμπίεσης πυρίτιδας».

Τον Αύγουστο κάηκαν και οι εγκαταστάσεις της WB Electronics στην Πολωνία -μιας από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές αμυντικές βιομηχανίες της χώρας. Και αυτή εφοδιάζει την Ουκρανία. Τον ίδιο μήνα κάηκε το κτίριο της Milrem Robotics στο Ταλίν της Λετονίας -αναπτύσσει drones και ρομποτικά αμυντικά συστήματα. Για την υπόθεση συνελήφθησαν τρεις Λετονοί υπήκοοι.

Εκρήξεις έχουν σημειωθεί και σε εργοστάσιο παραγωγής drones (της εταιρείας Tropozond/Skyeton) στην πόλη Πρέσοβ της Σλοβακίας, καθώς και σε εργοστάσιο πυρομαχικών της Rheinmetall στη νοτιοανατολική Ισπανία, όπου οι αρχές ανακοινωσαν ότι επρόκειτο για ατύχημα και όχι σαμποτάζ, Προ διετίας κάηκε στη Γερμανία εργοστάσιο της Diehl Metal Applications, θυγατρικής της εταιρείας που κατασκευάζει τα υπερσύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα IRIS-T για την Ουκρανία.

Βουλγαρία: “Υβριδικές” ή ατυχήματα

Μια σειρά εκρήξεων συγκλόνισε την περασμένη  νύχτα τις αποθήκες του εργοστασίου EMCO, κοντά στο χωριό Γκόρνι Μπάρμπιτσα της κεντρικής Βουλγαρίας, βορειοανατολικά της Σόφιας. Φέρονται να ανεφλέγησαν πυρομαχικά σε μια από τις 11 αποθήκες, με αποτέλεσμα να μεταδοθεί η φωτιά και να σημειωθούν εκρήξεις και στις διπλανές αποθήκες.

Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν δεν τραυματίσθηκε κανείς, οι εργαζόμενοι απομακρύνθηκαν και η περιοχή αποκλείστηκε. Το περιστατικό αυτό σημειώθηκε λίγες εβδομάδες μετά από προηγούμενη καταστροφή εγκαταστάσεων της ίδιας εταιρείας. Ειδικότερα, στις 10 Αυγούστου πυρκαγιά και διαδοχικές εκρήξεις κατέστρεψαν ολοσχερώς αποθήκη πυρομαχικών σε εργοστάσιο της EMCO κοντά στο χωριό Μπελίτσα.

Το υπουργείο Εσωτερικών είχε ανακοινώσει για το συμβάν του Αυγούστου ότι η φωτιά ξεκίνησε από φορτηγό που μετέφερε καύσιμα και εν συνεχεία οι φλόγες μεταδόθηκαν σε αποθήκες πυρομαχικών. Πραγματοποιήθηκε προληπτική εκκένωση κατοίκων από γειτονικούς οικισμούς και απομακρύνθηκαν περίπου 250 εργάτες. Ο ιδιοκτήτης απέκλεισε το ανθρώπινο λάθος αρχικά, ενώ η κυβέρνηση δήλωσε πως δεν υπάρχουν άμεσες αποδείξεις ξένης ανάμειξης.

Προ διετίας, τον Ιούλιο του 2024 σημειώθηκαν καταστροφικές εκρήξεις σε αποθήκες πυρομαχικών στην περιοχή Έλιν Πέλιν, κοντά στη Σόφια. Η περιοχή κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των συνεχιζόμενων εκρήξεων από πυρομαχικά που προκάλεσαν τεράστιες υλικές ζημιές. Εκείνο το εργοστάσιο δεν ήταν του ίδιου, του Εμιλιάν Γκέμπρεφ.

Όμως τον Αύγουστο του 2022 εκδηλώθηκε πάλι πυρκαγιά σε αποθήκη όπλων και πυρομαχικών της EMCO κοντά στην πόλη Καρνομπάτ στην ανατολική Βουλγαρία. Ο ιδιοκτήτης Εμιλιάν Γκέμπρεφ δήλωσε ότι αποκλείει το ανθρώπινο λάθος και είπε τότε ότι η φωτιά ήταν αποτέλεσμα  εμπρησμού, αναφέροντας τις υποθέσεις που θεωρούνται σαμποτάζ, όπως τις εκρήξεις στο Βρμπετίτσε της Τσεχίας το 2014 για τις οποίες οι τσεχικές αρχές έχουν κατηγορήσει Ρώσους πράκτορες. Εργοστάσιό του είχε ξανακαεί το 2020 και το συμβάν συνδέθηκε με το γεγονός  ότι ο Γκέμπρεφ εφοδίαζε Ουκρανούς και Γεωργιανούς – τους Γεωργιανούς παλαιότερα, κατά την σύγκρουση με την Ρωσία.

Ποιος είναι ο Γκέμπρεφ

Ο ίδιος ο Εμιλιάν Γκέμπρεφ, ζάπλουτος πλέον, βιομήχανος στα 72 του χρόνια, που κάνει συχνά δωρεές σε ιδρύματα της ορθόδοξης εκκλησίας της πατρίδας του, έχει δηλώσει ότι «οι βουλγαρικές αρχές ξέρουν πολύ καλά ότι αυτά τα κάνουν οι Ρώσοι, αλλά δεν πιάνουν κανέναν, γιατί καμία κυβέρνηση της χώρας μου δεν θέλει να συγκρουσθεί με τη Μόσχα». Ο Γκέμπρεφ ήταν γιος στελέχους του κομμουνιστικού κόμματος που εργαζόταν στο υπουργείο Άμυνας και προώθησε τον γιό του ανάλογα.

Σπούδασε διεθνές εμπόριο, μεταφορές και οικονομικά. Διορίσθηκε στην κρατική πολεμική βιομηχανία Kintex μόλις πήρε πτυχίο. Το 1981 ανέλαβε το Τμήμα Διεθνών Μεταφορών και Ασφαλίσεων, του οποίου αργότερα έγινε και διευθυντής, αποκτώντας την πολύτιμη τεχνογνωσία για το πώς διακινούνται τα όπλα παγκοσμίως. Η Kintex είχε το μονοπώλιο στις εξαγωγές όπλων και πυρομαχικών, και σύμφωνα με δυτικές έρευνες είχε συστήσει κάποιες offshore για να μπορεί με διορισμένους αχυράνθρωπους να πουλάει ό,τι ήθελε και όπου ήθελε, χωρίς να φαίνεται το κράτος ως πωλητής.

Τo 1988 τον τοποθέτησαν επικεφαλής κρατικής εταιρείας με έδρα στο Λίχτενσταϊν που έλαβε άτοκο δάνειο με την έγκριση του υπουργείου Εξωτερικού Εμπορίου και πολλά κρατικά προνόμια. Επίσης η εταιρεία μπορεί να είχε έδρα στο Λίχτενσταϊν, αλλά της δόθηκε δική της αποθήκη στο Μπουργκάς (Πύργος) και εμπορευόταν όπλα με κράτη υπό αμερικανικό εμπάργκο.

Όταν ο σοσιαλισμός κατέρρευσε και η αγορά ιδιωτικοποιήθηκε, όλες αυτές οι offshore πέρασαν σχεδόν αυτομάτως στα χέρια των ατόμων που τις διοικούσαν ή πάντως που φαίνονταν στα χαρτιά να τις διοικούν. Ο Γκέμπρεφ, επιπλέον, είχε ήδη στα χέρια του πιο πολύτιμο κεφάλαιο: Tο τεράστιο δίκτυο διεθνών επαφών και διασυνδέσεων με αγοραστές όπλων σε όλο τον κόσμο. Εκμεταλλευόμενος αυτές τις γνωριμίες, το 1992 ίδρυσε τη δική του ιδιωτική εταιρεία εμπορίας όπλων, την EMCO που αρχικά λειτουργούσε ως μεσάζοντας (trader). Το 1996 η EMCO μπήκε “δυναμικά” και στην αφρικανική αγορά και παρουσίαζε ισολογισμό 25 εκατομμυρίων δολαρίων που την εποχή εκείνη ήταν πάρα πολλά λεφτά. Το 1998 άρχισε να πουλάει όπλα και σε αντιμαχόμενους στην υπό διάλυση Γιουγκοσλαβία.

Οταν άρχισε να πουλάει όπλα στην Γεωργία την στιγμή που η χώρα αυτή ήταν σε πόλεμο με τη Ρωσία (2008), θεωρείται ότι μπήκε πλέον οριστικά στη μαύρη λίστα της ρωσικής κυβέρνησης. Ο ίδιος και δυτικοί υποστηρίζουν ότι έγινε απόπειρα δολοφονίας του με Νόβιτσοκ το 2015.