Βόμβα στο Μονακό: H χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας του Ζαλούζνι

Ρωσικά μέσα αναφέρουν την εκδοχή ότι ο Γερμολάγιεφ μπορεί να στοχοποιήθηκε επειδή είχε σκοπό να χρηματοδοτήσει την προεκλογική εκστρατεία του Ζαλούζνι, που θεωρείται ότι θα είναι ο κύριος αντίπαλος του Ζελένσκι στις επόμενες εκλογές. Αυτό από τα πιο πολλά μέσα αποσιωπάται και απορρίπτεται ως ρωσική προπαγάνδα. Πιθανόν και να είναι, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκρύπτεται η συγκεκριμένη εκδοχή, καθώς υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που “δείχνουν” και προς αυτή την κατεύθυνση μεταξύ πολλών άλλων.

Αν ισχύει το σενάριο της χρηματοδότησης, δεν συνεπάγεται ότι οι συλληφθέντες (πρώην και νυν πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών που εμπλέκονται στην δολοφονική απόπειρα κατά του Γερμολάγιεφ και στον φόνο της 48χρονης συνεργάτιδάς τους αυτουργού) εκτελούσαν εντολές του Ζελένσκι ή των μυστικών υπηρεσιών της Ουκρανίας με στόχο να τρομοκρατήσουν όσους κεφαλαιούχους υποστηρίζουν αντιπολιτευόμενους πολιτικούς. Μπορεί, δηλαδή, ναι μεν ο ζάπλουτος Γερμολάγιεφ να στοχοποιήθηκε για τις πολιτικές προτιμήσεις του, αλλά ο ηθικός αυτουργός να ήταν ένας αντίπαλος ολιγάρχης με συγκρουόμενα οικονομικά συμφέροντα, υποστηρικτής άλλου υποψηφίου για την προεδρία.

Ολοι οι ολιγάρχες κάποιον χρηματοδοτούν

Η Ουκρανία, παρά την κατάντια της, εξακολουθεί να “διαθέτει” καμιά εικοσαριά ολιγάρχες -οι περισσότεροι άτομα που έχουν εμπλακεί σε σωρεία παρατυπιών και παρανομιών προ πολέμου, αλλά και με κάποιους να συνεχίζουν την οριακά νόμιμη δράση τους μέχρι και σήμερα. Αυτοί οι “επιχειρηματίες”, με κάποιους ήδη προφυλακισμένους για παρανομίες και με άλλους να κυκλοφορούν ελεύθεροι, έχουν ο καθένας το δικό του κύκλωμα και “στρατό”.

Πάνω από πέντε από αυτούς είναι γνωστοί στα ουκρανικά μέσα για τις σχέσεις τους με τον υπόκοσμο και για πληρωμένες εκτελέσεις αντιπάλων. Όμως εξακολουθούν (ακόμα και οι προφυλακισμένοι) να στηρίζουν με όλα τα μέσα την πολιτική πτέρυγα που θα εξασφαλίσει να μείνουν στο απυρόβλητο οι δικές τους μπίζνες και αντιμάχονται όχι μόνον εκείνους που τους ανταγωνίζονται στις επιχειρήσεις, αλλά και εκείνους οι οποίοι στηρίζουν άλλο κόμμα ή άλλο πολιτικό πρόσωπο.

Κατά συνέπεια, ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός που δεν αποκλείει το σενάριο της χρηματοδότησης ως κινήτρου, είναι ότι, όπως συμβαίνει σε αμέτρητες χώρες, έτσι και στην Ουκρανία οι ολιγάρχες ή κεφαλαιούχοι ή γενικώς οι πολύ πλούσιοι (ανεξαρτήτως των μεθόδων με τις οποίες απέκτησαν οικονομική επιφάνεια) επιλέγουν να χρηματοδοτούν το κόμμα των υποψηφίων που θα υπερασπιστεί τα δικά τους συμφέροντα. Στηρίζουν πρόσωπα και κόμματα με μαύρο χρήμα, παράνομες μίζες, και παρεμπιπτόντως με ανοιχτή οικονομική στήριξη.

Στις προηγούμενες εκλογές

Στις εκλογές του 2019 για παράδειγμα άλλοι ολιγάρχες χρηματοδότησαν ή στήριξαν με τα μέσα ενημέρωσης που είχαν στην ιδιοκτησία τους, τον “Υπηρέτη το λαού” (του Ζελένσκι), άλλοι υποστήριξαν την “Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη” του Πέτρο Ποροσένκο, άλλοι το κόμμα “Πατρίδα” της Γιούλια Τιμοσένκο και άλλοι την αντιπολίτευση που σήμερα χαρακτηρίζεται φιλορωσική, αν και τασσόταν απλώς υπέρ των ισορροπιών με τη Μόσχα.

Ο βασικός υποστηρικτής της καμπάνιας του Ζελένσκι ήταν ο δισεκατομμυριούχος ολιγάρχης Ιγκόρ Κολομόισκι (Ihor Kolomoisky) που υποστήριξε τον τότε υποψήφιο με τον τηλεοπτικό του όμιλο. Προέβαλε συστηματικά τον Ζελένσκι και τη σατιρική του σειρά, αλλά καταγγέλθηκε ότι χρησιμοποίησε και την τράπεζά του PrivatBank και offshore λογαριασμούς για να “σπρώξει” παράλληλα δεκάδες εκατομμύρια προς πολλούς και διάφορους. Ο ολιγάρχης αυτός προφυλακίσθηκε για υπεξαίρεση και  ξέπλυμα μαύρου χρήματος καθώς και για την ηθική αυτουργία σε συμβόλαιο θανάτου (απόπειρα δολοφονίας δικηγόρου στην Κριμαία το 2003).

Ο Πέτρο Ποροσένκο, όντας ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Ουκρανία (γνωστός ως ο “βασιλιάς της σοκολάτας” λόγω της εταιρείας Roshen) ήταν σε θέση να αυτοχρηματοδηθεί, αλλά κατηγορήθηκε ως εν ενεργεία πρόεδρος ότι χρησιμοποίησε τον κρατικό μηχανισμό και τοπικούς διοικητικούς πόρους για την ενίσχυση της υποψηφιότητάς του. Έμμεσα και άμεσα τον στήριξε και ο ζάπλουτος Ρινάτ Αχμέτοφ, επισήμως ο πλουσιότερος ολιγάρχης της χώρας. Είχαν αναπτύξει μαζί το “κερδοφόρο” ενεργειακό σχήμα “Rotterdam+”, μέγα σκάνδαλο από το οποίο ο Αχμέτοφ την γλίτωσε, φορτώνοντάς τα όλα στον Ποροσένκο.

Η Γιούλια Τιμοσένκο στηρίχθηκε από τουλάχιστον πέντε βιομηχάνους που αντιπολιτεύονταν τον Ποροσένκο, επειδή δεν τους στήριξε στην πενταετή θητεία του. Είχε την επίσημη στήριξη του “βασιλιά του χάλυβα” Σεργκέι Ταρούτα (Serhiy Taruta) αλλά και σκιώδεις χρηματοδοτήσεις. Όπως έδειξαν έρευνες ουκρανικών μέσων η Τιμοσένκο χρησιμοποιούσε “αχυρανθρώπους” (απλούς πολίτες, συνταξιούχους και μικρομεσαίους) οι οποίοι εμφανίζονταν στα χαρτιά να κάνουν μεγάλες δωρεές χιλιάδων ευρώ στο κόμμα της ενώ στην πραγματικότητα τα χρήματα προέρχονταν από ανώνυμους μεγαλοεπιχειρηματίες

Η εχθρότητα προς τον Ζελένσκι

Ενας λόγος να στηρίξει τον Ζαλούζνι στην παρούσα φάση ο Γερμολάγιεφ, είναι το γεγονός ότι ο Ζελένσκι του άσκησε διώξεις και τον “ανάγκασε” να ζει στο Μονακό. Προ τριετίας η κυβέρνηση του Ζελένσκι του επέβαλε κυρώσεις για δέκα χρόνια, επειδή είχε επιχειρήσεις (Alef-Vinal) που συνέχιζαν να λειτουργούν στην Κριμαία, πληρώνοντας φόρους στη Ρωσία, μετά την προσάρτηση της περιοχής το 2014.

Η Ουκρανική Υπηρεσία Ασφαλείας (SBU) τον κατηγόρησε για συνεργασία με τη Ρωσία (collaboration). Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, οι εταιρείες του (κυρίως η ποτοποιία Alef-Vinal) συνέχισαν να λειτουργούν στην Κριμαία μετά την προσάρτηση του 2014, παράγοντας κρασιά και κονιάκ, και πληρώνοντας εκατομμύρια δολάρια σε φόρους στο ρωσικό κρατικό ταμείο. Οι κυρώσεις περιλαμβάνουν πάγωμα όλων των περιουσιακών του στοιχείων στην Ουκρανία, απαγόρευση χρηματοοικονομικών συναλλαγών και ανάκληση των επιχειρηματικών του αδειών.

Ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι η Ρωσία κατάσχεσε τις υποδομές του στην Κριμαία το 2014 και ότι ο ίδιος “έχασε τα πάντα”. Από τις κυρώσεις έχασε εκατοντάδες ακίνητα μεγάλης αξίας της μεσιτικής του εταιρείας  (όσα δεν είχε προλάβει να μεταβιβάσει), μια τράπεζα, μία βιομηχανία ηλιελαίου, μια βιομηχανία πλαστικών κ.ά. Παρ΄όλα αυτά εξακολουθούσε να ελέγχει στην Ουκρανία και στο εξωτερικό εταιρείες που είχε μεταβιβάσει.

Είχε δηλώσει μετά την βομβιστική επίθεση ότι πίσω από την απόπειρα κατά της ζωής του κρυβόταν η Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών (GUR), χωρίς όμως να κατηγορήσει τον Ζελένσκι ως υπαίτιο αλλά “κυκλώματα”. Όντως λίγες μέρες αργότερα συνελήφθησαν ως ενεχόμενοι δύο πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών αυτών (ένας πρώην και ένας νυν), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ενεργούσαν οπωσδήποτε με εντολές των υπηρεσιών -πολλοί πράκτορες και αστυνομικοί συνεργάζονται με την μαφία και άρα μπορεί να εκτελούσαν εντολές μαφιόζων ή αντιπάλων “επιχειρηματιών”.

Κοινό στοιχεία με Ζαλούζνι

Ο Γερμολάγιεφ (γνωστός ως ο “βασιλιάς του μπετόν” στο Ντνίπρο, το οποίο απέχει 100 χλμ. από το μέτωπο πλέον) απέφευγε την κεντρική πολιτική σκηνή και δεν είχε οργανική σχέση με την κυβέρνηση στο Κίεβο ή με το στρατό. Πέραν της βαθύτατης αντιπάθειας που έχουν αμφότεροι για το Ζελένσκι (ο ένας για τις κυρώσεις και ο άλλος για την αποπομπή του), μοιράζονται και την κοινή τους μεγάλη συμπάθεια με την εβραϊκή κοινότητα.

Αυτή αριθμεί περίπου 400.000 πολίτες που ζουν στην Ουκρανία. Ο Γερμολάγιεφ ως ζάπλουτος εβραίος είχε πολύ στενούς δεσμούς με το εβραϊκό λόμπι, κάτι κοινό με τον Ζαλούζνι, που είναι μεν χριστιανός ορθόδοξος, αλλά έχει δηλώσει θαυμαστής του Ισραήλ ως προς την στρατιωτική οργάνωση του κράτους και είναι στενός φίλος του Αρχιραβίνου της Ουκρανίας.

Ο επιχειρηματίας ήταν ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές και ιδιοκτήτες ακινήτων της πόλης και είχε στενή συνεργασία με τις τοπικές αρχές του Ντνίπρο. Ήταν πολύ ενεργό μέλος της ισχυρής εβραϊκής κοινότητας του Ντνίπρο (συναγωγή “Golden Rose”). Μέσω αυτής της κοινότητας είχε παρασκηνιακή επιρροή σε διάφορα πολιτικά πρόσωπα της περιοχής, αλλά πάντα με γνώμονα την προστασία των επιχειρήσεών του. Στην Ουκρανία ζουν περίπου 400.000 άτομα εβραϊκού θρησκεύματος.

Οι κοινές αντιπάθειες

Η εβραϊκή κοινότητα του Ντνίπρο, γενέτειρα του Γερμολάγιεφ, ελέγχεται από το κίνημα Chabad-Lubavitch και είναι μία από τις ισχυρότερες στην Ευρώπη. Δεν στηρίζει ανοιχτά κανέναν εθνικό πολιτικό ηγέτη ή κόμμα, αλλά έχει ιδιαίτερα καλές σχέσεις με τον δήμαρχο της πόλης Μπορίς Φιλάτοφ, ο οποίος έχει συγκρουσθεί και με τον Ζελένσκι και με τον προκάτοχό του, πρώην πρόεδρο Ποροσένκο -περισσότερο με τον Ζελένσκι. Ο Φιλάτοφ διατηρεί εξαιρετικές σχέσεις με τον επικεφαλής Ραβίνο του Ντνίπρο.

Ο δήμαρχος του Ντνίπρο (πόλη με τους περισσότερους εβραίους μετά το Κίεβο) έχει εξαιρετικά τεταμένη σχέση με τον Ζελένσκι. Το 2020 μάλιστα ίδρυσε δικό του κόμμα,  το “Proposition” (Πρόταση), το οποίο αποκαλείται στην Ουκρανία “Το Κόμμα των Δημάρχων” ή των περιφερειών. Πρόκειται για μια πολιτική συμμαχία ισχυρών δημάρχων της χώρας που προωθεί τον περιφερειακό έλεγχο και αντιτίθεται στα μεγάλα κόμματα.

Ο αρχιραβίνος της πόλης και φίλος του δημάρχου, ήταν στενός φίλος ή πάντως υποστηρικτής και του Γερμολάγιεφ, τον οποίο χαρακτήριζε δημόσια ως «έναν από τους πιο σεβαστούς και τιμώμενους ηγέτες της εβραϊκής κοινότητας στην Ουκρανία». Η μεγαλύτερη εταιρεία του Γερμολάγιεφ εξάλλου, η “Alef”, πήρε το όνομά της από το “Άλεφ” (א), το οποίο είναι το πρώτο γράμμα του εβραϊκού αλφαβήτου. Χρηματοδοτούσε δε την ανέγερση εβραϊκών ιδρυμάτων, σχολείων και συναγωγών στο Ντνίπρο. Μετά τη βομβιστική επίθεση στο Μονακό, μεγάλα εβραϊκά μέσα ενημέρωσης, όπως η Jerusalem Post, κάλυψαν εκτενώς το γεγονός, αναδεικνύοντας αμέσως την ιδιότητά του ως διακεκριμένου μέλους της εβραϊκής διασποράς.

Ο Ζαλούζνι

Ο Βαλέρι Ζαλούζνι ως πρώην Αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας και νυν πρέσβης στο Λονδίνο, έχει αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με την εβραϊκή ηγεσία και στην Αγγλία αλλά κυρίως στην πατρίδα του.  Διατηρεί προσωπική φιλία και ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με τον Αρχιραβίνο της Ουκρανίας, Μοσέ Ρέουβεν Ασμάν (Moshe Reuven Azman). Είχε πραγματοποιήσει αρκετές επίσημες συναντήσεις με τον Αρχιραβίνο στο Γενικό Επιτελείο όταν ήταν Αρχηγός και ο αρχιραβίνος έχει προσφέρει επανειλημμένα στον Ζαλούζνι θρησκευτικές ευλογίες και του έχει δωρίσει πολλά συμβολικά αντικείμενα.

Ο Ζαλούζνι από πλευράς του δρομολόγησε γα πρώτη φορά διορισμό εβραίου στρατιωτικού ιερέα (ραβίνου) στις Ένοπλες Δυνάμεις, για την κάλυψη των πνευματικών αναγκών των χιλιάδων Ουκρανών Εβραίων που πολεμούν στην πρώτη γραμμή. Έχει εκφράσει επίσημα τις ευχαριστίες του προς την εβραϊκή κοινότητα και το Ισραήλ για τη χρηματοδότηση ανθρωπιστικών προγραμμάτων και τη νοσηλεία βαριά τραυματισμένων Ουκρανών στρατιωτών. Ως πρέσβης, διατηρεί συστηματικές επαφές με την ισραηλινή διπλωματία στη Μεγάλη Βρετανία, εστιάζοντας σε θέματα κοινής ασφάλειας.