Η Τουρκάλα που κέρδισε το Βερολίνο με αιχμή τα ενοίκια

Η Ελίφ Εράλπ, κόρη Τούρκων πολιτικών προσφύγων που εγκατέλειψαν τη χώρα μετά το πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου του 1980  οδήγησε το Die Linke στην πρώτη θέση στο Βερολίνο και βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της μάχης για την ηγεσία του κρατιδίου. Μια γυναίκα τουρκικής καταγωγής, κόρη μιας οικογένειας που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Τουρκία μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του στρατηγού Εβρέν, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της πολιτικής σκηνής του Βερολίνου.

Η Ελίφ Εράλπ, νομικός και στέλεχος του Die Linke, οδήγησε το κόμμα της στην πρώτη θέση στις εκλογές του Βερολίνου, με περίπου 24,5% των ψήφων, σύμφωνα με τα πρώτα exit polls. Το CDU του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς ακολούθησε με περίπου 20%, ενώ η AfD (Εναλλακτική για την Γερμανία) κινήθηκε γύρω στο 16%.

Η πρωτιά του Die Linke φέρνει την Εράλπ στο επίκεντρο των συζητήσεων για την επόμενη κυβέρνηση του Βερολίνου. Επειδή το Βερολίνο είναι ταυτόχρονα πόλη και κρατίδιο, ο επικεφαλής της κυβέρνησης φέρει τον τίτλο του “Κυβερνώντος Δημάρχου”. Η εκλογική νίκη, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Εράλπ θα αναλάβει την ηγεσία του κρατιδίου. Θα πρέπει να σχηματιστεί η απαιτούμενη πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων του Βερολίνου και στη συνέχεια η ίδια να εκλεγεί Κυβερνώσα Δήμαρχος.

Στην πρώτη της νικητήρια ομιλία, η Εράλπ έδωσε το στίγμα της πολιτικής της, δηλώνοντας: «Από σήμερα θα αλλάξουμε μαζί το Βερολίνο και θα το κάνουμε καλύτερο μέρος». Η ίδια υπογράμμισε ότι πολλοί ψηφοφόροι επέλεξαν το Die Linke με την προσδοκία ενός Βερολίνου στο οποίο η ζωή θα είναι πιο προσιτή και οι κάτοικοι θα μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια.

Στο επίκεντρο της προεκλογικής της εκστρατείας βρέθηκαν τα υψηλά ενοίκια και η στεγαστική κρίση που αντιμετωπίζει η γερμανική πρωτεύουσα. Στη νικητήρια ομιλία της είπε: «Στην πόλη μας, η αγάπη και η δικαιοσύνη νίκησαν το μίσος». Και πρόσθεσε: «Αυτό το δείξαμε σήμερα όλοι μαζί και αυτό το μήνυμα εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον κόσμο».

Τα ενοίκια στο επίκεντρο της εκλογικής μάχης

Η στεγαστική κρίση δεν ήταν απλώς ένα από τα θέματα της προεκλογικής εκστρατείας· αποτέλεσε τον πυρήνα της πολιτικής πρότασης της Εράλπ και του Die Linke. Το Βερολίνο αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη κατοικιών, ενώ περίπου το 85% των νοικοκυριών ζει σε νοικιασμένο σπίτι. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, τα ζητούμενα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2014, ενώ η πόλη εκτιμά ότι θα χρειαστούν περίπου 211.000 επιπλέον κατοικίες έως το 2040.

Η εξέλιξη αυτή έχει μετατρέψει το κόστος στέγασης σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ζητήματα της πόλης, ιδιαίτερα για τους νέους και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Το Βερολίνο, που κατά τις προηγούμενες δεκαετίες ήταν γνωστό ως μία από τις σχετικά φθηνές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, έχει δει τις τιμές των ενοικίων να αυξάνονται απότομα, καθώς αυξήθηκε ο πληθυσμός και ενισχύθηκαν οι ιδιωτικές επενδύσεις στην αγορά ακινήτων. Το Le Monde αναφέρει ότι τα ενοίκια αυξήθηκαν από περίπου τέσσερα ευρώ το τετραγωνικό μέτρο στις αρχές της δεκαετίας του 2000 σε 15,78 ευρώ το 2025.

Η Εράλπ και το Die Linke τάσσονται υπέρ αυστηρότερων περιορισμών στα ενοίκια, της ενίσχυσης της κοινωνικής κατοικίας και της κρατικοποίησης κατοικιών που ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες ακινήτων. Στο επίκεντρο βρίσκεται και το δημοψήφισμα του 2021, όταν το 58% των ψηφοφόρων του Βερολίνου τάχθηκε υπέρ της απαλλοτρίωσης κατοικιών μεγάλων εταιρειών που διαθέτουν περισσότερα από 3.000 διαμερίσματα. Η απόφαση, ωστόσο, δεν έχει εφαρμοστεί στην πράξη.

Το Die Linke προτείνει σήμερα την απαλλοτρίωση περίπου 220.000 κατοικιών που ανήκουν σε μεγάλους ιδιοκτήτες. Η πρόταση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από επιχειρηματικούς και τραπεζικούς κύκλους, ενώ το κόστος της εκτιμάται από διαφορετικές πλευρές μεταξύ επτά και 36 δισ. ευρώ. Η ίδια η Εράλπ έχει κάνει το ζήτημα των ενοικίων προσωπικό πολιτικό σύμβολο, καθώς φορά κολιέ με τη γερμανική λέξη “Mietendeckel”, δηλαδή «ανώτατο όριο ενοικίου».

Από το πραξικόπημα στο Βερολίνο

Η προσωπική ιστορία της Εράλπ συνδέεται άμεσα με την πολιτική ιστορία της Τουρκίας. Γεννήθηκε το 1981 στο Μόναχο, έναν χρόνο μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980. Οι γονείς της, σοσιαλιστές και συνδικαλιστές, εγκατέλειψαν την Τουρκία και κατέφυγαν στη Γερμανία, εξαιτίας των πολιτικών διώξεων που ακολούθησαν το πραξικόπημα. Η μητέρα της ήταν οκτώ μηνών έγκυος όταν έφτασε στη Γερμανία.

Με τη βοήθεια της Διεθνούς Αμνηστίας, η οικογένεια υπέβαλε αίτηση ασύλου και λίγο αργότερα η Ελίφ Εράλπ γεννήθηκε στο Μόναχο. Η οικογένεια μετακόμισε στη συνέχεια στο Ντόρτμουντ, όπου ο πατέρας της εργαζόταν ως γιατρός. Όταν η Εράλπ ήταν οκτώ ετών, εγκαταστάθηκαν στο Αμβούργο.

Η Εράλπ σπούδασε Νομική στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Κατά τη διάρκεια της νομικής της άσκησης εργάστηκε στο γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στο Βερολίνο, στη γερμανική πρεσβεία στην Οτάβα και σε δικηγορική εταιρεία που ειδικευόταν στο μεταναστευτικό και προσφυγικό δίκαιο.

Το 2010 μετακόμισε στο Βερολίνο και άρχισε να εργάζεται ως σύμβουλος σε θέματα νομικής πολιτικής στην κοινοβουλευτική ομάδα του Die Linke στη Bundestag. Το 2017 έγινε μέλος του Die Linke, ενώ από το 2021 είναι μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων του Βερολίνου. Το 2025 εξελέγη αναπληρώτρια συμπρόεδρος της οργάνωσης του Die Linke στο Βερολίνο. Η Εράλπ είναι παντρεμένη και μητέρα δύο παιδιών. Ζει σε νοικιασμένο διαμέρισμα στο Κρόιτσμπεργκ. Μιλά γερμανικά και τουρκικά, καθώς και αγγλικά και ισπανικά.

Ο πατέρας της και μεγάλο μέρος των συγγενών της ζουν στην Τουρκία και η Εράλπ επισκέπτεται τη χώρα κάθε χρόνο. «Αγαπώ πολύ την Τουρκία. Μετά το Βερολίνο, είναι η δεύτερη πατρίδα μου», έχει δηλώσει. Ως φοιτήτρια έκανε πρακτική άσκηση στην Κωνσταντινούπολη, ενώ, όπως λέει, αυτό που της λείπει περισσότερο από την Τουρκία είναι το φαγητό. «Μαγειρεύω πράσα, φασολάκια και φακές. Τα φαγητά των Αδάνων τα μαγειρεύει πολύ ωραία η μητέρα μου», λέει.

Η Εράλπ δηλώνει επίσης λάτρης της τουρκικής ποπ μουσικής, ιδιαίτερα εκείνης της δεκαετίας του ’90. «Αγαπώ τον Tarkan από τα νεανικά μου χρόνια. Ακούω επίσης πολύ τη Sertab Erener», λέει. Παρακολουθεί και τουρκικές τηλεοπτικές σειρές. Όπως αναφέρει, έχει δει τις σειρές “Hatırla Sevgili”, “Öyle Bir Geçer Zaman ki” και, πιο πρόσφατα, το “Bahar”. «Όταν ζεις μακριά από την Τουρκία, σου λείπουν οι άνθρωποι, οι συζητήσεις, τα φαγητά και οι παραδόσεις», δηλώνει.

“Η Μαμντάνι του Βερολίνου”

Η διεθνής κάλυψη της Εράλπ υπήρξε ιδιαίτερα έντονη ήδη πριν από την ψηφοφορία. Οι Irish Times την παρουσίασαν ως την “Μαμντάνι του Βερολίνου”, παραλληλίζοντάς την με τον Ζοχράν Μαμντάνι της Νέας Υόρκης, λόγω της αριστερής, αντικαπιταλιστικής πολιτικής της και της εκστρατείας της με επίκεντρο τα υψηλά ενοίκια. Το δημοσίευμα σημειώνει ότι η Εράλπ θα μπορούσε να γίνει η πρώτη δήμαρχος του Βερολίνου τουρκικής καταγωγής.

Η ίδια έχει αναφέρει ότι είχε ανταλλάξει ιδέες με τον Μαμντάνι, ενώ σύμβουλος της δικής του προεκλογικής εκστρατείας είχε επισκεφθεί το Βερολίνο για να συμβάλει στην εκστρατεία της και του κόμματός της. Το γεγονός ότι η Εράλπ προέρχεται από οικογένεια Τούρκων αριστερών που εγκατέλειψαν τη χώρα μετά το πραξικόπημα του 1980 αποτελεί επίσης κεντρικό στοιχείο της διεθνούς παρουσίασής της.

Η AfD πρώτη δύναμη στο Μεκλεμβούργο

Την ίδια ώρα που το Die Linke πανηγύριζε την πρωτιά του στο Βερολίνο, στην άλλη άκρη της Γερμανίας, στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, η AfD αναδεικνυόταν πρώτη δύναμη. Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα, η AfD συγκέντρωσε περίπου 37%, έναντι 35,5% του SPD, ενώ η CDU περιορίστηκε περίπου στο 5,5%.

Η AfD καταγράφει έτσι δεύτερη πρωτιά σε κρατίδιο της ανατολικής Γερμανίας, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, μετά τη νίκη της στη Σαξονία-Άνχαλτ. Η πρωτιά της, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα σχηματίσει κυβέρνηση. Τα υπόλοιπα κόμματα εξακολουθούν να αποκλείουν τη συνεργασία μαζί της, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητές της να μετατρέψει την εκλογική πρωτιά σε κυβερνητική πλειοψηφία.

Μερτς: “Είναι καταστροφή”

Το βαρύτερο αποτέλεσμα των εκλογών στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ήρθε για την CDU του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Το κόμμα περιορίστηκε περίπου στο 5,5%, καταγράφοντας το χειρότερο αποτέλεσμα της ιστορίας του σε εκλογές κρατιδίου από το 1949. Ούτε στο Βερολίνο κατάφερε η CDU να καταλάβει την πρώτη θέση, καθώς βρέθηκε πίσω από το Die Linke της Εράλπ. Έτσι, το CDU υπέστη σημαντικές απώλειες και στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις που διεξήχθησαν την ίδια ημέρα.

Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι δεν πρόκειται να προσπαθήσει να ωραιοποιήσει το αποτέλεσμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. «Είναι καταστροφή», δήλωσε, αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα της ήττας της CDU.

Ο Μερτς, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να παραιτηθεί και ότι η κυβέρνησή του θα συνεχίσει το πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων. «Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να προχωρήσουν. Δεν υπάρχει επιστροφή», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι για την εφαρμογή τους απαιτούνται αποφασιστικότητα και υπομονή.

Το αποτέλεσμα προστίθεται στην πρόσφατη ήττα της CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ και ενισχύει τη συζήτηση στο εσωτερικό του κόμματος για την πολιτική στρατηγική απέναντι στην άνοδο της AfD. Ο Μερτς έχει δηλώσει ότι θα παραμείνει στην καγκελαρία και θα συνεχίσει την πολιτική του, παρά τις εσωκομματικές πιέσεις.

Για την Εράλπ, πάντως, η εκλογική βραδιά σηματοδοτεί μια διαφορετική εξέλιξη: Aπό κόρη Τούρκων πολιτικών προσφύγων που έφτασαν στη Γερμανία μετά το πραξικόπημα του 1980, εξελίχθηκε σε επικεφαλής ψηφοδελτίου που φέρνει το Die Linke στην πρώτη θέση της πρωτεύουσας με τα ενοίκια και το δικαίωμα στη στέγη να αποτελούν την καρδιά της πολιτικής της πρότασης.