Πόσο θα ρίξει τις τιμές το deal Τραμπ-Πούτιν – Τι λένε Ρώσοι και Δυτικοί

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναφερόμενος στις τιμές του ντίζελ, μίλησε για «πτώση σε χρόνο ρεκόρ» μετά τη συμφωνία με τη Ρωσία και την αναστολή των κυρώσεων. Μέσα προσκείμενα στους Δημοκρατικούς δεν συμφωνούν, όπως και το σύνολο των ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης. Εντούτοις οι Ρώσοι αναλυτές βλέπουν βαθμιαία πτώση της τάξης του 15%.

Αρχικά οι Ρώσοι “βλέπουν” συγκράτηση της αγοράς και αποσυμπίεση του crack spread. Το κρακ-σπρεντ είναι διεθνής όρος της πετρελαϊκής αγοράς που εκφράζει τη διαφορά τιμής ανάμεσα στο αργό πετρέλαιο (πρώτη ύλη) και στα έτοιμα διυλισμένα προϊόντα που παράγονται από αυτό, όπως είναι το ντίζελ και η βενζίνη. Ουσιαστικά, αντιπροσωπεύει το περιθώριο κέρδους ενός διυλιστηρίου.

Σύμφωνα με τον Ρώσο αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, Αλεξάντρ Νόβακ, η παγκόσμια αγορά αντιμετώπιζε τεράστιο έλλειμμα ντίζελ, το οποίο άγγιζε το 25% του παγκόσμιου εμπορίου λόγω των προβλημάτων στον Περσικό Κόλπο και των κυρώσεων στις ρωσικές εξαγωγές. Οι παγκόσμιες τιμές είπε ότι είχαν εκτιναχθεί στα 200 δολάρια το βαρέλι (ενώ το πετρέλαιο βρισκόταν στα 120 δολάρια).

Η είσοδος του ρωσικού ντίζελ αναμένεται, σύμφωνα με τους Ρώσους, να μειώσει άμεσα αυτό το premium crack spread. Το premium (ή risk premium) είναι ένα επιπλέον καπέλο που προστίθεται πάνω στο crack spread όταν συμβαίνει κάτι έκτακτο στην αγορά (π.χ. πόλεμος, κυρώσεις, απεργίες, ή μια ξαφνική απαγόρευση εξαγωγών όπως αυτή της Ρωσίας). Όταν η αγορά ευλόγως πανικοβάλλεται, οι αγοραστές είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν ένα τεράστιο “premium”, απλώς και μόνο για να εξασφαλίσουν ένα φορτίο.

Συζητούν και για Nord Stream

Ο αντιπρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας, Αλεξάντρ Νόβακ, που εκτός από αναπληρωτής πρωθυπουργός είναι ο επικεφαλής του Ενεργειακού Τομέα της Ρωσίας, δήλωσε μεταξύ άλλων ότι μπορούν να ξεκινήσουν και οι προμήθειες φυσικού αερίου μέσω του αγωγού Nord Stream, «αν το επιθυμούν οι Ευρωπαίοι εταίροι».

Τρεις από τους τέσσερις αγωγούς του Nord Stream έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας μετά την ανατίναξή τους από πράκτορες. Όμως, ένας αγωγός παραμένει άθικτος και επιτρέπει τη διενέργεια παραδόσεων, όπως είπε ο Νόβακ στο περιθώριο του φόρουμ “Ρωσική Εβδομάδα Ενέργειας”, προσθέτοντας ότι μπορούν να επισκευασθούν εν τω μεταξύ και οι άλλοι τρεις αγωγοί. Σχετικά με τον Nord Stream I και II συζητείται να αναμιχθεί επενδυτής από τις ΗΠΑ.

Ο Νόβακ ανέφερε ότι η παγκόσμια αγορά πετρελαίου έχει ήδη μεγάλες απώλειες λόγω και της κρίσης στην Μέση Ανατολή. Όταν η Ρωσία ξαναρχίσει εξαγωγές, δεν θα αλλάξουν οι τιμές του ντίζελ στη Ρωσία, «καθώς η εγχώρια αγορά είναι πλήρως καλυμμένη», όπως είπε ο ίδιος απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, αν η εξαγωγή του ντίζελ φέρει ελλείψεις και ακρίβεια στη ρωσική ομοσπονδία.

Η προσαρμογή των τιμών του ντίζελ, μετά την έναρξη των παραδόσεων από τη Ρωσία, θα λάβει χώρα σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, δήλωσε εν συνεχεία. «Η Ευρώπη αποτελεί μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς – συμπεριλαμβανομένου του πετρελαίου και των πετρελαιοειδών – επομένως, κατά την εξισορρόπηση της ζήτησης και της προσφοράς σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τιμές των πετρελαιοειδών θα προσαρμοστούν, επηρεάζοντας και την Ευρώπη».

Το χρονοδιάγραμμα για παραδόσεις ντίζελ

Άλλοι Ρώσοι αναλυτές βλέπουν ότι οι ρωσικές εξαγωγές θα αυξήσουν την παγκόσμια προσφορά ντίζελ κατά κατά 5% έως 6% μέχρι το τέλος του έτους. Υπενθυμίζεται ότι η ρωσική κυβέρνηση ήρε μερικώς την απαγόρευση εξαγωγών καυσίμων και το ρωσικό ντίζελ άρχισε ήδη να ρέει προς τις διεθνείς αγορές με βάση το εξής χρονοδιάγραμμα:

• Οκτώβριος: Άμεση διοχέτευση 300.000 τόνων.
• Νοέμβριος: Αύξηση στους 500.000 τόνους.
• Δεκέμβριος: Φόρτωση 1 εκατομμυρίου τόνων.
• Στόχος έως το τέλος του έτους: Η Ρωσία σχεδιάζει να φτάσει τα 3 έως 3,5 εκατομμύρια τόνους τον μήνα, αποκαθιστώντας πλήρως την προηγούμενη παρουσία της στις διεθνείς αγορές, όπου παραδοσιακά ήλεγχε το 10% της παγκόσμιας αγοράς ντίζελ.

Ρώσοι ειδικοί (όπως ο πανεπιστημιακός Ιγκόρ Γιούσκοφ από το Πανεπιστήμιο Οικονομικών της Ρωσικής Κυβέρνησης) εκτιμούν ότι η πτώση των τιμών θα συναντήσει και προσκόμματα λόγω τεχνικών και νομικών ζητημάτων, εξαιτίας της κατάστασης των ρωσικών διυλιστηρίων μετά τις ουκρανικές επιθέσεις των τελευταίων τεσσάρων μηνών. Η παραγωγή εξαρτάται άμεσα από την αποκατάσταση των ζημιών που υπέστησαν τα ρωσικά διυλιστήρια κατά τους προηγούμενους μήνες.

Παράλληλα ορισμένοι Ρώσοι ειδικοί αναφέρονται στο πλαφόν των 100 δολαρίων: Παρά την προσωρινή άδεια του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ (OFAC) για ελεύθερη εμπορία ρωσικού ντίζελ έως τον Απρίλιο του 2027, το πλαφόν τιμής των 100 δολαρίων ανά βαρέλι που έχει επιβληθεί από τους G7 παραμένει σε ισχύ για τις ασφαλιστικές και ναυτιλιακές εταιρείες της Δύσης, περιπλέκοντας το κόστος των μεταφορικών.

Οι Ρώσοι προβλέπουν μια μικρή πτώση της τιμής τον Οκτώβριο και Νοέμβριο επειδή θα διατεθεί από τη Ρωσία το 1% της παγκόσμιας αγοράς (800.000 τόνοι μέσα σε αυτό το δίμηνο) αλλά μεγαλύτερη πτώση τιμών τον Δεκέμβριο, γιατί τότε οι ρωσικές εξαγωγές θα αγγίξουν το ένα εκατομμύριο τόνων το μήνα (περίπου 3% της παγκόσμιας αγοράς). Τότε αναμένεται αισθητή υποχώρηση των “κρακ-σπρεντ” (του premium δηλαδή που πληρώνουν οι αγοραστές για το ντίζελ σε σχέση με το αργό πετρέλαιο) κατά 20 με 30 δολάρια το βαρέλι.

Οι ειδικές ρωσικές πλατφόρμες ενέργειας (όπως το ProFinance και ρωσικά think tanks) ξεκαθαρίζουν ότι η παγκόσμια πτώση των τιμών θα σταθεροποιηθεί σε μόνιμα επίπεδα μόνο εάν αποκατασταθούν πλήρως οι υποδομές των ρωσικών διυλιστηρίων από τις προηγούμενες επιθέσεις που είχαν δεχθεί. Αν οι ρωσικές μονάδες λειτουργήσουν στο 100%, η Ρωσία σκοπεύει να επαναφέρει το μερίδιό της στο 10% της παγκόσμιας αγοράς ντίζελ, κάτι που θα επιτρέψει την πλήρη εξισορρόπηση των απωλειών που προκάλεσαν οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή.

Τι λένε Δυτικοί

Άγγλοι ειδικοί και Δημοκρατικοί στις ΗΠΑ χαρακτηρίζουν τις ποσότητες του ντίζελ “σταγόνα στον ωκεανό”. Αναλυτές της ING και ειδικοί που μίλησαν στην βρετανική εφημερίδα Guardian τονίζουν ότι η αρχική παρτίδα των 300.000 τόνων ισοδυναμεί με μόλις τα τρία τέταρτα της ποσότητας που καταναλώνουν οι ΗΠΑ σε μία μόνο ημέρα. «Ακόμα και αν η Ρωσία φτάσει τον τελικό στόχο των 3-3,5 εκατομμυρίων τόνων τον μήνα, η παγκόσμια αγορά παραμένει τόσο σφιχτή που οι όγκοι αυτοί απλώς θα καλύψουν τρύπες, χωρίς να περισσέψει καύσιμο για να πέσουν οι τιμές», αναφέρουν.

Άλλοι ειδικοί που μιλούν σε φιλοουκρανικά ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης, ή σε μη “φιλοτραμπικά” αμερικανικά μέσα, υποστηρίζουν ότι δεν θα υπάρξει καμία ουσιαστική ελάφρυνση ειδικά για τους οδηγούς φορτηγών και τους αγρότες, καθώς η λιανική τιμή του ντίζελ παραμένει πεισματικά πάνω από τα έξι δολάρια το γαλόνι στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με ανάλυση της ClearView Energy Partners που δημοσιεύει το Crux Investor, η είσοδος του ρωσικού ντίζελ ενδέχεται να ρίξει ελαφρώς την τιμή του αργού πετρελαίου, αλλά δεν θα μειώσει το κόστος του ίδιου του ντίζελ. Εκτιμούν ότι τα διυλιστήρια θα συνεχίσουν να λειτουργούν με τεράστια περιθώρια κέρδους (κρακ-σπρεντ άνω των 60-100 δολαρίων το βαρέλι), κρατώντας την τιμή στην αντλία ψηλά.

Πολλά δυτικά μέσα ενημέρωσης εστιάζουν στον πόλεμο στο Ιράν ως “μεγάλη πληγή για την οικονομία του πλανήτη”, αλλά και στα “προεόρτιά” του, με τις επιθέσεις των Χούθι σε πολλά πλοία, που αύξησαν τα μεταφορικά και τα ασφάλιστρα πριν καν ξεσπάσει ο πόλεμος στο Ιράν – πολύ δε περισσότερο όταν αυτός ξέσπασε. Θεωρούν ότι το σχετικά πρόσφατο πλήγμα στα κεντρικά της Aramco προκάλεσε μεγαλύτερη ζημιά στην παγκόσμια τροφοδοσία από όση μπορεί να αναπληρώσει η Ρωσία.

Το BBC και δυτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ρωσία έχει υποστεί σοβαρά πλήγματα στις πετρελαϊκές της υποδομές από τα ουκρανικά drones και αμφισβητούν κατά πόσον η ρωσική ομοσπονδία θα μπορέσει να παραγάγει και να εξάγει εκατομμύρια τόνους ντίζελ τους επόμενους μήνες. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η Ρωσία, ακόμα κι αν δεν λειτουργούν επαρκώς τα διυλιστήριά της, οπότε δεν θα μπορεί να αυξήσει την παραγωγή, απλώς θα σταματήσει να πουλάει καύσιμα στην Ασία και την Αφρική για να τα στείλει στη Δύση. Όπως λένε, αν το ντίζελ απλώς αλλάξει αγοραστές, η παγκόσμια τιμή δεν θα επηρεαστεί.

Η Ρωσία το χειμώνα θέλει λιγότερο ντίζελ

Το βέβαιο είναι ότι για να εξάγει η ομοσπονδία σταθερά 3,5 εκατομμύρια τόνους τον μήνα, θα πρέπει να σταματήσουν οι ουκρανικές επιθέσεις με drones στα ρωσικά διυλιστήρια και να αποκατασταθούν οι ζημιές στις υποδομές. Χωρίς αυτό το “ενεργειακό μορατόριουμ”, η Ρωσία δεν θα έχει τη φυσική ικανότητα να παράγει αυτούς τους όγκους για εξαγωγή, χωρίς να προκαλέσει ελλείψεις και ακρίβεια στο εσωτερικό της. Αυτό όμως θα είναι πρόβλημα για τη Ρωσία μετά την άνοιξη.

Ο λόγος που έχει περιθώριο να εξάγει ποσότητες, είναι ότι η Ρωσία τον χειμώνα παρουσιάζει ένα τεράστιο πλεόνασμα καλοκαιρινού ντίζελ –χρειάζεται 25% λιγότερο από όσο τον Σεπτέμβριο. Αυτό οφείλεται σε τρεις πολύ συγκεκριμένους λόγους:

• Τέλος της αγροτικής περιόδου: Η μεγαλύτερη κατανάλωση ντίζελ στη Ρωσία γίνεται το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου (Αύγουστο και Σεπτέμβριο) λόγω της μεγάλης συγκομιδής των σιτηρών. Μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου, οι Ρώσοι αγρότες ολοκληρώνουν τη συγκομιδή (φέτος υπολογίζεται στους 140 εκατομμύρια τόνους), οπότε τα τρακτέρ και οι θεριζοαλωνιστικές μηχανές σταματούν να λειτουργούν, εκμηδενίζοντας την αγροτική ζήτηση.
• Σταματούν οι οικοδομικές εργασίες και κατασκευές: Λόγω του παγερού ρωσικού χειμώνα, τα περισσότερα μεγάλα δημόσια έργα, οι οδοποιίες και οι κατασκευές κτιρίων στην ύπαιθρο, τη Σιβηρία και τον Βορρά “παγώνουν”. Έτσι, τα βαριά κατασκευαστικά οχήματα και οι γεννήτριες ντίζελ σταματούν να “ρουφούν” ντίζελ.
• Το καλοκαιρινό ντίζελ παγώνει (γίνεται σαν τζελ) σε θερμοκρασίες κάτω των -5°C. Τον χειμώνα, οι Ρώσοι οδηγοί και οι μεταφορικές εταιρείες υποχρεούνται να χρησιμοποιούν αποκλειστικά το ειδικό χειμερινό ντίζελ. Ως αποτέλεσμα, η εγχώρια ζήτηση για το καλοκαιρινό καύσιμο καταρρέει πλήρως, αφήνοντας τις αποθήκες των ρωσικών διυλιστηρίων ασφυκτικά γεμάτες.

Όπως εξηγούν οι Ρώσοι αναλυτές στην Kommersant, η Ρωσία παράγει δομικά 80% περισσότερο ντίζελ από όσο καταναλώνει εσωτερικά. Επειδή οι ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες δεν έχουν πού να αποθηκεύσουν αυτές τις τεράστιες ποσότητες καλοκαιρινού ντίζελ που περισσεύουν τον χειμώνα, αν δεν τις εξάγουν, θα αναγκαστούν να μειώσουν τεχνητά τη διύλιση πετρελαίου – στο χειμερινό ντίζελ προσθέτουν αντιπηκτικά που εμποδίζουν τους κρυστάλλους παραφίνης να ενωθούν και να φράξουν τα φίλτρα. Επίσης κατά την διύλιση, στο χειμερινό ντίζελ αφαιρούν τα πιο βαριά συστατικά και τα αντικαθιστούν με ελαφρύτερα που παγώνουν πιο δύσκολα.

Όμως, κάθε χειμώνα περισσεύουν τεράστιες ποσότητες καλοκαιρινού καυσίμου. Η συμφωνία με τις ΗΠΑ επιτρέπει στη Ρωσία να “ξεφορτωθεί” αυτό το χειμερινό πλεόνασμα καλοκαιρινού καυσίμου στις διεθνείς αγορές με θερμότερα κλίματα (όπου μπορεί να καταναλωθεί άμεσα), αποκομίζοντας κέρδος, αντί να μειώσει την παραγωγή της.