Τα σενάρια για την παραίτηση Λαγκάρντ – Στόχος να “αφοπλιστεί” προκαταβολικά η Λεπέν;

Στόχος τους ήταν και παραμένει να βάλουν στην ΕΚΤ ένα άτομο που θα τηρήσει αυστηρή στάση απέναντι στη Γαλλία, αν η επόμενη κυβέρνηση “πάρει λαϊκίστικα μέτρα”. Αυτό τουλάχιστον εκτιμούν ως βασική αιτία στο κόμμα της Λεπέν, καθώς και άλλοι αναλυτές. Αν εκλεγεί το 2027 η Λεπέν, λίγους μήνες μετά θα ερχόταν η ώρα για νέο πρόεδρο στην ΕΚΤ, οπότε η νέα πρόεδρος της Γαλλίας θα έθετε βέτο και θα επέμενε για άτομο της επιλογής της που θα συμφωνούσε και με την οικονομική πολιτική που εκείνη θα χάραζε. Αυτό το όπλο τώρα το χάνει.

Παράλληλα, Μερτς και Μακρόν φέρονται να θέλουν όχι μόνον να στριμώξουν την Λεπέν σε περίπτωση εκλογής της και να αποδυναμώσουν “με καραμπόλα” το γερμανικό AfD, αλλά και να κρατήσουν επιτόκια σε επίπεδα που δεν θα χρεοκοπήσουν την Γαλλία. Ο βασικός λόγος είναι ότι τυχόν κατάρρευση της Γαλλίας, θα κλυδώνιζε και τις γερμανικές τράπεζες, αφού η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος δανειστής και οικονομικός εταίρος της Γαλλίας. Ένα παράλληλο σενάριο που συζητείται είναι ότι προορίζουν την Λαγκάρντ για πρόεδρο της Γαλλίας, θεωρώντας ότι μπορεί να νικήσει την Λεπέν. Πάντως αυτό το σενάριο δεν αποκλείει διόλου το πρώτο.

Τι είπε η ίδια

Η ίδια δεν επιβεβαίωσε ότι θα θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία της Γαλλίας, αλλά είπε ότι θα υπηρετήσει τη Γαλλία από όποια θέση μπορεί και ότι παραιτείται επειδή θέλει να λέει ελεύθερα τη γνώμη της, για τη Γαλλία και την οικονομική πολιτική (σ.σ. υπήρξε υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας επί δεξιών κυβερνήσεων), κάτι που θεσμικά δεν μπορούσε να κάνει ως πρόεδρος της ΕΚΤ. Παράλληλα ενημέρωσε και για ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, δηλώνοντας ότι το θεωρεί λήξαν. Πιθανόν να επέλεξε αυτή την στιγμή για να παραιτηθεί, ώστε να θεωρηθεί ότι έπαιξε ρόλο το πρόβλημα υγείας.

Στο βίντεο της παραίτησης, εμφανίστηκε με τσιρότα στο πρόσωπο και αποκάλυψε πως υπεβλήθη σε μια μικρή επέμβαση για αφαίρεση βασικοκυτταρικού καρκινώματος, προσθέτοντας ότι η κατάσταση της υγείας της είναι πλέον απόλυτα ελεγχόμενη. Δήλωσε ότι η αιτία της παραίτησης απο την θέση της προέδρου της ΕΚΤ οφείλεται στην ανάγκη της να εκφράζεται ελεύθερα, ενώ ως πρόεδρος έχει την υποχρέωση της ουδετερότητας και είναι περιορισμένη αυστηρά στα θέματα της νομισματικής πολιτικής. Όπως είπε χαρακτηριστικά, αυτός ο περιορισμός είναι «το τίμημα που πληρώνουμε για την ανεξαρτησία μας».

Ανέφερε ότι δεν νιώθει πλέον άνετα να μένει σιωπηλή για ευρύτερα παγκόσμια και πολιτικά θέματα. Είπε επί λέξει: «Θέλω να έχω την ελευθερία του λόγου, την ελευθερία της έκφρασης και την ελευθερία να εμπλέκομαι σε ζητήματα που δεν αφορούν τη νομισματική πολιτική». Πρόσθεσε ότι βλέπει την αλήθεια συχνά να «καταστρέφεται και να διαστρεβλώνεται» στον δημόσιο διάλογο και νιώθει την ανάγκη να πάρει θέση, κάτι που η τωρινή θεσμική της θέση το απαγορεύει.

Διάδοχοι και προβλήματα

Τα ονόματα που συζητούνται ως διάδοχοί της  είναι του Κλάας Νοτ, πρώην διοικητή της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, του Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, διοικητή της Τράπεζας της Γαλλίας, καθώς το Παρίσι επιθυμεί παραδοσιακά να διατηρήσει ισχυρό λόγο στην ΕΚΤ και του Λουί ντε Γκίντος, νυν αντιπροέδρου της ΕΚΤ. Άλλα έντυπα επιμένουν πάντως ότι η Γαλλία δεν θέλει να ελέγξει την ΕΚΤ για να «τραβήξει το χαλί» στον επόμενο πρόεδρο της χώρας, αλλά κινείται απελπισμένα για να βάλει ένα «δίχτυ ασφαλείας και να αποτρέψει την οικονομική κατάρρευση της χώρας».

Η Γαλλία όντως βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε δεινή δημοσιονομική θέση καθώς το γαλλικό δημόσιο χρέος αγγίζει το 119% του ΑΕΠ. Το spread (η διαφορά κόστους δανεισμού) μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας εκτινάχθηκε έως και τις 170 μονάδες βάσης, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 24 ετών. Οι αγορές αντιμετωπίζουν πλέον τη Γαλλία ως «συστημικό κίνδυνο».

Ποιος θα κάνει τον… κακό

Αν ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ είναι ένα γερμανικό ή ολλανδικό “γεράκι” (όπως ο Κλάας Νοτ), η κεντρική τράπεζα θα αρνηθεί να στηρίξει τη Γαλλία αγοράζοντας τα ομόλογά της, εκτός αν το Παρίσι δεχθεί ένα σκληρό, ταπεινωτικό μνημόνιο λιτότητας. Μακρόν και Μερτς θεωρούν ότι η Γαλλία χρειάζεται έναν πρόεδρο στην ΕΚΤ που θα είναι πρόθυμος να ενεργοποιήσει μηχανισμούς στήριξης (όπως το εργαλείο TPI) με όσο το δυνατόν πιο χαλαρούς όρους.

Παράλληλα, με την πρόωρη απόσυρση της Λαγκάρντ, η Γαλλία μπορεί να προωθήσει έναν  καθαρά συστημικό, φιλοευρωπαίο διάδοχο πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές της άνοιξης. Αν η Μαρίν Λεπέν κερδίσει τις εκλογές του 2027, θα βρει απέναντί της μια ΕΚΤ «κλειδωμένη» για τα επόμενα 8 χρόνια από φιλοευρωπαίο πρόεδρο.

Η Λεπέν έχει δηλώσει ότι αν εκλεγεί, θα απαιτήσει από την ΕΚΤ να παρέμβει για να μειώσει τεχνητά το κόστος δανεισμού της Γαλλίας. Με τον έλεγχο της ΕΚΤ στα χέρια των συστημικών δυνάμεων,όμως η Λεπέν δεν θα μπορεί να εφαρμόσει την οικονομική της ατζέντα, χωρίς να προκαλέσει ρήξη με τη Φρανκφούρτη.

Αυτό που κερδίζει ο Μερτς από αυτό το παζάρι, είναι ότι ίσως μπορέσει να πιέσει για να αναλάβει την ΕΚΤ δικό του “γεράκι”, όπως ο Ολλανδός και να ελέγχει τα επιτόκια η Γερμανία. Παράλληλα, αφοπλίζοντας την Λεπέν, πλήττει και το AfD. Παράλληλα προστατεύει και το προσωπικό του μέλλον. Ο Μερτς δεν έκανε «χάρη» στον Μακρόν. Συμφώνησε επειδή η ημερομηνία της 7ης Φεβρουαρίου 2027 του επιτρέπει να συνδιοργανώσει τη διαδοχή στην ΕΚΤ με τους δικούς του όρους, προτού «η γαλλική κάλπη περιπλέξει επικίνδυνα τα πράγματα».

Υπό έλεγχο η επόμενη γαλλική κυβέρνηση

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) θα αποτελεί τον πιο ισχυρό, εξωτερικό θεσμικό ελεγκτή της επόμενης γαλλικής κυβέρνησης. Η παρέμβαση αυτή δεν θα γίνει με τανκς, αλλά θα είναι παρέμβαση στην χάραξη πολιτικής μιας μεγάλης χώρας. Η δικαιολογία του Μακρόν είναι ότι αν η επόμενη γαλλική κυβέρνηση επιχειρήσει να εφαρμόσει πρόγραμμα με τεράστιες δαπάνες, οι αγορές θα αρχίσουν να πουλούν γαλλικά ομόλογα, ανεβάζοντας το κόστος δανεισμού της χώρας στα ύψη (εκτίναξη των spreads).

Η Γαλλία θα χρειαστεί απελπισμένα την ΕΚΤ να αγοράσει τα ομόλογά της για να συγκρατήσει τα επιτόκια (μέσω του εργαλείου TPI). Αλλά για να συμφωνήσει η ΕΚΤ στην διάσωση, θα απαιτήσει από τους Γάλλους γραπτές δεσμεύσεις για “δημοσιονομική πειθαρχία”. Αν η γαλλική κυβέρνηση αρνηθεί, η ΕΚΤ απλώς θα τραβήξει την πρίζα, αφήνοντας τη Γαλλία να χρεοκοπήσει.

Μια “εχθρική προς την Ευρώπη” γαλλική κυβέρνηση θα γνωρίζει ότι η ΕΚΤ μπορεί να κλείσει τη στρόφιγγα, προκαλώντας τραπεζική ασφυξία στη χώρα μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα (όπως είχε συμβεί στην Ελλάδα το 2015). Το πιθανότερο είναι ο επόμενος επικεφαλής της ΕΚΤ να μην είναι Γάλλος, για να μη χρεωθεί την οικονομική ασφυξία της πατρίδας του.