Με τι δυνάμεις προσπαθεί ο Τραμπ να τρομοκρατήσει το Ιράν

Ωστόσο, η εικόνα στον αέρα είναι διαφορετική: Δεν έχουν αναφερθεί πρόσφατες αφίξεις μαχητικών, δεν υπάρχουν F-22 στην περιοχή και δεν έχει καταγραφεί προωθημένη ανάπτυξη στρατηγικών βομβαρδιστικών. Παρά τη μικρότερη επιθετική αεροπορική παρουσία, οι ΗΠΑ ενισχύουν σταθερά την αντιαεροπορική και αντι-drone άμυνα, μεταφέροντας συστήματα Patriot στο Ισραήλ και αυξάνοντας τις παραδόσεις μη επανδρωμένων αμυντικών συστημάτων στην Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM).

Ταυτόχρονα, η αμερικανική πίεση προς την Τεχεράνη διευρύνεται πέρα από τη ναυτική απαγόρευση, ενώ μέσω του Κατάρ διακινείται νέα ιρανική πρόταση για το πυρηνικό πρόγραμμα. Η στρατιωτική προετοιμασία και η διπλωματική κινητικότητα εξελίσσονται παράλληλα, χωρίς να έχει δοθεί μέχρι στιγμής νέα εντολή για την επανέναρξη μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεων.

Πάντως, η αμερικανική ναυτική επιχείρηση αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών έχει ξεπεράσει τις 100 ημέρες. Σύμφωνα με την CENTCOM, έχει στερήσει από το Ιράν έσοδα άνω των 25 δισ. δολαρίων από εξαγωγές αργού πετρελαίου. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός περιορίζει τη δυνατότητα της Τεχεράνης να χρηματοδοτεί στρατιωτικές δραστηριότητες και να ανασυγκροτεί τις αμυντικές της υποδομές.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν πραγματοποιήσει περιορισμένα πλήγματα όποτε το Ιράν εκτοξεύει πυραύλους εναντίον αμερικανικών αεροσκαφών. Στις 2 Νοεμβρίου, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, αμερικανικό αεροσκάφος έπληξε εγκατάσταση αντιαεροπορικής άμυνας των Φρουρών της Επανάστασης στη νήσο Κεσμ, έπειτα από εκτόξευση πυραύλου εναντίον του. Η Τεχεράνη απέδωσε την επίθεση στις ΗΠΑ, ενώ το Πεντάγωνο την περιέγραψε ως αμυντική ενέργεια. Το δε τελευταίο διάστημα σημειώνεται μπαράζ επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ στον Περσικό Κόλπο.

Το ενδεχόμενο νέας επιχείρησης

Στις 7 Νοεμβρίου, ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, διέταξε τη συγκρότηση της Task Force Iron Gate. Πρόκειται για ομάδα περίπου 20 στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών, με έδρα την Τάμπα της Φλόριντα, η οποία θα συντονίζεται με άλλες αμερικανικές υπηρεσίες για να εμποδίσει τη μεταφορά προηγμένων οπλικών συστημάτων, τεχνολογίας διττής χρήσης, υλικών που υπόκεινται σε κυρώσεις και εσόδων προς το Ιράν, μέσω χερσαίων συνόρων και της Κασπίας Θάλασσας. Δεν πρόκειται για νέα στρατιωτική ανάπτυξη στην περιοχή, αλλά για μηχανισμό διακυβερνητικού συντονισμού.

Η πίεση συμπληρώνεται από τις υπηρεσίες πληροφοριών. Το πρόγραμμα Rewards for Justice του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών προσφέρει αμοιβή έως 20 εκατ. δολαρίων, καθώς και τη δυνατότητα μετεγκατάστασης, σε όσους παράσχουν πληροφορίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό, το προσωπικό ή τις μετακινήσεις τους.

Στην Ουάσιγκτον, εν τω μεταξύ, εντείνονται οι ενδείξεις ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο επανέναρξης ευρύτερων στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε στις 5 Νοεμβρίου με την ομάδα Εθνικής Ασφάλειας και, όταν ρωτήθηκε για τις επόμενες κινήσεις, απάντησε ότι «θα το μάθετε σύντομα».

Παρότι είχε προηγουμένως δηλώσει στους Financial Times ότι δεν υπήρχαν άμεσα σχέδια επίθεσης, Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε στο Axios ότι η CENTCOM ολοκληρώνει τις προετοιμασίες για την επανέναρξη μεγάλων επιχειρήσεων, χωρίς να έχει λάβει νέα εντολή. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, το κατάλληλο χρονικό παράθυρο για ενδεχόμενη επανέναρξη επιχειρήσεων ανοίγει αργότερα μέσα στον μήνα. Οι ενδείξεις αυτές, πάντως, δεν ισοδυναμούν με απόφαση για στρατιωτική δράση.

Η ναυτική ισχύς και οι ενισχύσεις

Στην περιοχή ευθύνης της CENTCOM επιχειρούν περίπου 17 αμερικανικά πολεμικά πλοία: Τα αεροπλανοφόρα USS George Washington και USS George H.W. Bush, 13 αντιτορπιλικά, ένα καταδρομικό και το πλοίο εκστρατευτικής υποστήριξης USS Miguel Keith. Από τα αντιτορπιλικά, 11 βρίσκονται στην Αραβική Θάλασσα και δύο στην Ερυθρά. Επιπλέον, τρία αντιτορπιλικά επιχειρούν στη Μεσόγειο υπό την αμερικανική Έκτη Στόλο, εκτός της περιοχής ευθύνης της CENTCOM. Συνολικά, επομένως, 16 αντιτορπιλικά και ένα καταδρομικό με το σύστημα Aegis βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή.

Το USS Boxer, με την 11η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών και μαχητικά F-35B, έχει μετακινηθεί στον Ινδικό Ωκεανό. Παράλληλα, το αεροπλανοφόρο USS Theodore Roosevelt βρισκόταν στη Σιγκαπούρη στις 6 Νοεμβρίου και αναμένεται να φθάσει στην περιοχή το νωρίτερο στα μέσα του μήνα.

Ωστόσο, σύμφωνα με το US Naval Institute, προορίζεται να αντικαταστήσει το USS George Washington και όχι κατ’ ανάγκην να προστεθεί στη δύναμη των δύο αεροπλανοφόρων. Αντίστοιχα, το USS Makin Island και η 13η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών βρίσκονται στην Ιαπωνία. Συνεπώς, η άφιξη νέων μονάδων δεν συνεπάγεται αυτομάτως αύξηση της συνολικής ναυτικής ισχύος.

Αεροπορική ισχύς

Η εικόνα στον αέρα είναι λιγότερο ενισχυμένη σε σχέση με τον Μάρτιο. Στην περιοχή επιχειρούν μαχητικά F-16C, F-35A και F-15E από τουλάχιστον έξι πτέρυγες της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας, καθώς και άγνωστος αριθμός αεροσκαφών A-10C. Ωστόσο, δεν έχουν αναφερθεί F-22 από το καλοκαίρι, ενώ μεταξύ 1ης και 7ης Νοεμβρίου δεν καταγράφηκαν νέες αφίξεις μαχητικών ή βομβαρδιστικών.

Η σημαντικότερη απουσία αφορά τα στρατηγικά βομβαρδιστικά. Τον Μάρτιο, 18 αεροσκάφη – 12 B-1B και έξι B-52H – είχαν επιστρέψει από τη βάση RAF Fairford στη Βρετανία. Η βάση παραμένει χωρίς βομβαρδιστικά από τις 4-5 Οκτωβρίου, όταν αναχώρησαν τα τελευταία B-1B. Δεν έχουν επίσης αναφερθεί βομβαρδιστικά στη βάση Diego Garcia, αν και δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί πλήρως από ανοικτές πηγές.

Από την άλλη πλευρά, έχει ήδη αναπτυχθεί ένα εκτεταμένο δίκτυο εναέριου ανεφοδιασμού, με περίπου 200 αεροσκάφη KC-135 και KC-46 από επτά πτέρυγες στην Ευρώπη και στην περιοχή της CENTCOM. Παράλληλα, υπάρχουν αεροσκάφη ηλεκτρονικών πληροφοριών RC-135W, ιπτάμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης E-3, αεροσκάφη επικοινωνιών E-11A και ναυτικής επιτήρησης P-8A.

Αντιαεροπορική προστασία

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αμυντική θωράκιση. Τουλάχιστον 16 μεταγωγικά C-17 έχουν προσγειωθεί στην αεροπορική βάση Ovda του Ισραήλ από τα μέσα Οκτωβρίου. Οι πτήσεις περιλάμβαναν 11 δρομολόγια από το Fort Bliss του Τέξας μεταξύ 27 Οκτωβρίου και 2 Νοεμβρίου, ενώ αναφέρθηκαν περίπου 16 ακόμη πτήσεις στην ίδια διαδρομή στις 3 Νοεμβρίου.

Επειδή τα δημόσια δεδομένα πτήσεων δεν αποκαλύπτουν το φορτίο, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί ότι όλα τα μεταγωγικά μετέφεραν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας. Είναι, ωστόσο, γνωστό ότι οι ΗΠΑ μετέφεραν ένα σύστημα Patriot στο Ισραήλ και απομάκρυναν προσωπικό από βάσεις που θεωρούνται ευάλωτες.

Σύμφωνα με την εκτίμηση του Data Center του INSS, στην περιοχή βρίσκονται πλέον επτά έως εννέα πυροβολαρχίες Patriot, μεταξύ άλλων στο Ισραήλ, στη Σαουδική Αραβία και στο Κατάρ. Επιπλέον, εκτιμάται ότι έχουν αναπτυχθεί δύο έως τρεις πυροβολαρχίες THAAD, τουλάχιστον μία στο Ισραήλ και μία στην Ιορδανία.

Σημαντική είναι και η ενίσχυση της αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών: Σύμφωνα με το αμερικανικό Πεντάγωνο, η CENTCOM έχει παραλάβει μέσα στο 2026 περισσότερα από 25.000 συστήματα, μεταξύ των οποίων πάνω από 24.000 συστήματα αντι-drone, περισσότερα από 1.300 επιθετικά μη επανδρωμένα LUCAS και πάνω από 100 μη επανδρωμένα οχήματα επιφανείας και υποβρύχια.

Η διπλωματική οδός παραμένει ανοιχτή

Παράλληλα με τη στρατιωτική κινητοποίηση, η Τεχεράνη επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτό έναν δίαυλο επικοινωνίας. Σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, το Ιράν διαβίβασε μέσω του Κατάρ πρόταση προς τις ΗΠΑ για το πυρηνικό ζήτημα. Η Τεχεράνη, ωστόσο, θέτει ως προϋπόθεση για τη συζήτησή της την προηγούμενη ικανοποίηση επτά αιτημάτων, μεταξύ των οποίων η άρση των κυρώσεων στο πετρέλαιο, ο τερματισμός του ναυτικού αποκλεισμού και η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.

Η Ουάσιγκτον επιμένει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνεται εξαρχής στις διαπραγματεύσεις. Το Κατάρ πιέζει για μια ενδιάμεση συμφωνία, μετά την κατάρρευση προηγούμενης προσωρινής διευθέτησης τον Ιούνιο. Η σύγκριση με τον Μάρτιο δείχνει, τελικά, ότι οι ΗΠΑ διατηρούν ισχυρή ναυτική παρουσία, αλλά διαθέτουν σήμερα μικρότερη χερσαία αεροπορική δύναμη κρούσης.

Για μια επιχείρηση αντίστοιχης κλίμακας θα απαιτούνταν η επιστροφή βομβαρδιστικών και η περαιτέρω ενίσχυση των μαχητικών, ενδεχομένως και με τρίτη αεροπορική πτέρυγα αεροπλανοφόρου. Η αμυντική υποδομή, αντίθετα, ενισχύεται ήδη. Το μήνυμα είναι διττό: Η Ουάσιγκτον διατηρεί τη δυνατότητα κλιμάκωσης, αλλά παράλληλα ενισχύει την προστασία των δυνάμεών της και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας διπλωματικής διευθέτησης.

Τι μπορούν να κάνουν οι αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις

Οι ΗΠΑ διατηρούν σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες στη Μέση Ανατολή, χωρίς όμως να έχουν συγκεντρώσει στην περιοχή χερσαία δύναμη ικανή να πραγματοποιήσει μεγάλης κλίμακας εισβολή στο Ιράν. Η παρουσία τους εξυπηρετεί κυρίως την προστασία των αμερικανικών βάσεων και των συμμάχων, την υποστήριξη αεροπορικών και ναυτικών επιχειρήσεων, καθώς και τη δυνατότητα περιορισμένων αποστολών, με ειδικές δυνάμεις και πεζοναύτες.

Σύμφωνα με την αποτίμηση του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ (INSS) για την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου 2026, περίπου 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί βρίσκονται στο ευρύτερο θέατρο επιχειρήσεων της CENTCOM. Ο αριθμός αυτός, ωστόσο, περιλαμβάνει προσωπικό του Ναυτικού και της Αεροπορίας, μονάδες υποστήριξης, επιμελητείας και διοίκησης, και δεν αντιστοιχεί σε 50.000 μάχιμους στρατιώτες, διαθέσιμους για χερσαίες επιχειρήσεις.

Αποβατικές δυνάμεις

Η σημαντικότερη χερσαία εκστρατευτική δύναμη που έχει μετακινηθεί προς την περιοχή, είναι η 11η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών (11th Marine Expeditionary Unit – MEU), η οποία επιχειρεί μαζί με το αμφίβιο συγκρότημα του USS Boxer, στον Ινδικό Ωκεανό. Μια MEU αριθμεί συνήθως περίπου 2.200 πεζοναύτες, ενώ ορισμένες εκτιμήσεις για την 11η μονάδα ανεβάζουν τη δύναμή της στους 2.500. Πρόκειται για αυτοτελή εκστρατευτικό σχηματισμό που συνδυάζει διοίκηση, ενισχυμένο τάγμα πεζικού, αεροπορικά μέσα και μονάδες υλικοτεχνικής υποστήριξης. Διαθέτει ελικόπτερα, αεροσκάφη και, ανάλογα με τη σύνθεση της αποστολής, μαχητικά F-35B.

Η δύναμη αυτή μπορεί να αναλάβει αποβατικές επιχειρήσεις, αποστολές ταχείας επέμβασης, εκκενώσεις πολιτών και περιορισμένες επιχειρήσεις από τη θάλασσα προς την ξηρά. Δεν έχει, όμως, τη σύνθεση ούτε το μέγεθος μιας δύναμης που θα μπορούσε να καταλάβει και να ελέγξει εκτεταμένες περιοχές του Ιράν.

Μια δεύτερη μονάδα, η 13η MEU, βρίσκεται στο Yokosuka της Ιαπωνίας, μαζί με το αμφίβιο συγκρότημα του USS Makin Island. Θα μπορούσε να αποτελέσει πρόσθετη διαθέσιμη δύναμη, εφόσον μετακινηθεί στην περιοχή, αλλά δεν περιλαμβάνεται στις δυνάμεις που βρίσκονται ήδη στο θέατρο επιχειρήσεων.

Στο μεταξύ, το Associated Press ανέφερε στις αρχές Οκτωβρίου ότι ομάδα πλοίων κατευθύνεται προς τη Μέση Ανατολή, μεταφέροντας συνολικά περισσότερους από 7.000 ναύτες και 2.000 πεζοναύτες. Σε αυτήν περιλαμβάνεται η ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου “USS Theodore Roosevelt” – στην οποία εντάχθηκε πρόσφατα το καταδρομικό “USS Chosin” – καθώς και η ομάδα αμφίβιας ετοιμότητας “USS Makin Island”, η οποία περιλαμβάνει τα αποβατικά πλοία “USS John P. Murtha” και “USS Anchorage”.

Λαμβάνοντας υπόψη το προσωπικό που βρίσκεται ήδη στη Μέση Ανατολή, η κίνηση αυτή θα ανεβάσει την αμερικανική ναυτική παρουσία σε ένα ασυνήθιστα υψηλό επίπεδο: Περισσότερους από 20.000 ναύτες και πεζοναύτες, καθώς και εκατοντάδες αεροσκάφη. Τον Απρίλιο, το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό είχε αναπτύξει τρεις ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων στη Μέση Ανατολή – για πρώτη φορά από το 2003.

Αντιαεροπορική άμυνα και υποστήριξη

Σημαντικό μέρος της χερσαίας παρουσίας αφορά την προστασία αμερικανικών εγκαταστάσεων και συμμάχων. Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει συστήματα Patriot και THAAD, ενώ ενισχύουν τις δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σύμφωνα με το INSS, στην περιοχή εκτιμάται ότι βρίσκονται 7-9 συστοιχίες Patriot και 2-3 συστοιχίες THAAD.

Παράλληλα, το Κουβέιτ και άλλες εγκαταστάσεις του Κόλπου αποτελούν κρίσιμους κόμβους για τη μεταφορά στρατευμάτων, καυσίμων και εξοπλισμού. Αυτή η υποδομή μπορεί να υποστηρίξει στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη προετοιμασίας για χερσαία εισβολή.

Περιορισμένες επιχειρήσεις, όχι εισβολή

Οι διαθέσιμες δυνάμεις θα μπορούσαν να υποστηρίξουν περιορισμένες αποστολές ειδικών δυνάμεων ή πεζοναυτών, καθώς και επιχειρήσεις προστασίας της ναυσιπλοΐας και των αμερικανικών εγκαταστάσεων. Μεγάλες καταδρομικές επιχειρήσεις μπορούν να αναληφθούν, για καταστροφή εγκαταστάσεων ή οπλισμού στα νησιά των Στενών του Ορμούζ, ή στα παράλια, με την προϋπόθεση ότι δεν αποσκοπούν στην κατοχή εδάφους, η οποία θα αποτελούσε στόχο σφοδρών επιθέσεων από την ενδοχώρα.

Αντίθετα, μια εισβολή στο Ιράν θα απαιτούσε πολύ μεγαλύτερες δυνάμεις: Τεθωρακισμένες και μηχανοκίνητες μονάδες, πυροβολικό, μηχανικό, εκτεταμένη επιμελητεία και συνεχή αεροπορική κάλυψη. Το μέγεθος και η γεωγραφία του Ιράν, σε συνδυασμό με τις στρατιωτικές του δυνατότητες, καθιστούν μια τέτοια επιχείρηση πολύ διαφορετική από μια περιορισμένη αποβατική ή ειδική αποστολή.