Τα “σκονάκια” στα φοιτητικά μου χρόνια
21/11/2026
Έχουμε συμφωνήσει, κάποια άτομα με (ευρύτερα…) διαφορετικές απόψεις, ότι στα φοιτητικά μας χρόνια, οι περισσότεροι καθηγητές μας, συμπεριφέρονταν σαδιστικά, αφού μάς βασάνιζαν με την «απομνημόνευση»! Η οποία απομνημόνευση, απολήγει τον φοιτητή, σε έναν «πτυχιούχο», χωρίς προσωπικότητα, χωρίς δημιουργικότητα και κυρίως με πολύ περιορισμένη φαντασία (καρατσεκαρισμένες και οι τρεις «κατάντιες», ειδικά η τελευταία!)
Ξέρω τρανταχτά παραδείγματα, με άτομα γνωστά σε όλους, συχνά πολυμαθή, αλλά από φαντασία μηδέν! (Με …φαγουρίζουν, οι πληκτρολογούντες δείκτες των χεριών μου, αλλά συγκρατούμαι). «Είπα και ελάλησα και αμαρτίαν ουκ έχω…», που έλεγε κι ο Παντελής Ζερβός, στην ταινία «Μακρυκωσταίοι και Κοντογιώργηδες» (1960).
Το ‘χει γράψει κι ο ευαγγελιστής Ιωάννης (κεφ. 15, στχ. 22), η αποθέωση της «έννομης» ανευθυνότητας! Συνεχίζουμε! Και, αντί με τις γραπτές εξετάσεις μας, να βαθμολογήσουν (οι καθηγητές μας), τις γνώσεις μας και την εφευρετικότητά μας, ώστε να κατασκευάσουμε επιτυχώς (π.χ. εμείς οι πολιτικοί μηχανικοί) μία γέφυρα, ένα προεντεταμένο σκυρόδεμα σε μεγάλο άνοιγμα, ένα κέλυφος, μία θεμελίωση σε βάλτο κ.λ.π., χρησιμοποιώντας όλα τα βοηθήματα με τους …σχοινοτενείς μαθηματικούς τύπους, ναι!, αυτοί οι σαδιστάδες, ήθελαν να μαθαίνουμε τους τύπους απ’ έξω! Όπως διαπίστωσα, όταν μετά τις σπουδές μου βρέθηκα στην Σουηδία, εκεί επιτρεπόταν κάθε βοήθημα στις εξετάσεις!
Κι επειδή είμαστε «δίπλα» στα άγονα περβόλια της παιδείας «μας», σάς αναφέρω ότι είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι «η σκληρή και ανόητη απομνημόνευση-αποστήθιση-παπαπαγαλία, δημιουργεί προβλήματα στον οραματισμό και εν ταυτώ τραυματίζει την προσωπικότητα»! Ρίξτε μια ματιά στο «ευαγγέλιο», «Η Παιδαγωγική του Καταπιεσμένου» (του Βραζιλιάνου Paulo Freire, 1968).
Ενθουσιάστηκα, όταν το διάβασα, αφού ήταν στην εξεταστέα «ύλη» του τμήματος Παιδαγωγικής του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, στο οποίο σπούδασα. (Για τους εξ’ …επαγγέλματος δύσπιστους και «ζηλιαρόγατους» -ταινία, Β. Λογοθετίδης, 1956-, αναρτώ το πιστοποιητικό, είδα κι έπαθα να το αποκαταστήσω, από τα τερτίπια του αυθάδους χρόνου, ένεκα, 12-3-1982).
Έ, γλέντια με τσι καθηγητάδες μας. Αυτός ο γλυκύτατος Paulo Freire, σημειώνει ότι η απομνημόνευση μπορεί να προκαλέσει στο «θύμα» και ένα άγχος «ανικανότητας», του τύπου «αχ γιατί δεν το θυμάμαι “αυτό” (κάτι τι…), εγώ ο άσχετος;;;». Κι όταν κάποια φορά σχολίαζα, με χιούμορ, σε «βασανιστή» καθηγητή μας: «αφού σε τρία(;) χρόνια θα είμαστε στο γραφείο μας και θα κάνουμε ό,τι θέλουμε με τα βοηθήματα, γιατί να μην το κάνουμε από τώρα και να αξιοποιήσουμε τη δύναμη της σκέψης μας για δημιουργία και όχι για απομνημόνευση;», αυτός κοιτώντας με ανήσυχο βλέμμα, έλεγε διάφορες καθηγητίστικες αοριστολογίες! (δε θυμάμαι τι…).
Σε έναν άλλον καθηγητή μας, που είχα περισσότερο θάρρος, γιατί είχε πληροφορηθεί ότι η κόρη του ερχόταν στην «ΜΠΟΥΑΤ 107» που τραγουδούσα κι έτσι μου έδειχνε κάποια συμπάθεια, μιλούσα πιο άνετα. Του έλεγα, λοιπόν, ότι νιώθουμε άσχημα με αυτά τα «άουσβιτς», δηλαδή την «κρυσταλλογραφία», «ορυκτολογία» και «πετρογραφία», που, τελικά, μόνο για τις θεμελιώσεις είχαν χρησιμότητα σε μάς… και για τίποτε άλλο!
Θα αρκούσε ένα 50-σέλιδο πολυγραφημένο «κατάστιχο»! Αλλά για να μην …κατακρημνίζεται η σοβαρότης του μαθήματος, έπρεπε να διαγωνιστούμε σε τρία 500-σέλιδα βιβλία του καθηγητού Κου «Πετεινού», μέγα θρήσκου και καθαρευουσιάνου! Κατά τα άλλα, ήταν ένα γλυκό αθρωπάκι, το οποίο όμως θεωρούσε ότι «η απομνημόνευση είναι το πλέον ουσιώδες εργαλείο για τη μάθηση, διότι απωθεί τις οξειδώσεις της μνήμης» (fucking that expression…).
Του έλεγα, με κατηφές ύφος, ότι άμα δεν περάσουμε το μάθημα κι φέτος, (για τρίτη χρονιά, μεταφερόμενο…), θα μας διώξουν από το ΑΠΘ και οι γονείς μας θα μας βάλουν (στο χωριό, από το οποίο -υποτίθεται- καταγόμαστε) να σκάβουμε και να φυτεύουμε καπνά ή σιτάρια ή και κίτρινα κρεμμύδια! Κι αυτός έδειχνε μία κατανόηση. Του είπα στο αυτί (καπνίζοντας ταυτοχρόνως -έτσι για …μαγκιά) ότι ο διπλανός συμφοιτητής μου, (και τού τον έδειχνα με τον αντίχειρα) ο Κώστας Β., πολύ γλυκό παιδί, έχει αφήσει έγκυο τη μνηστή του και φοιτήτρια (ψέματα) και ότι ο πατέρας του μπορεί να τον βάλει στα πατατο-κρέμμυδα, στο χωριό!
Ο φουκαρεύς κ. «Πετεινός», ένιωσε άσχημα και για να το τελειώσουμε (το ζήτημα) τον παρακαλέσαμε να μας βάλει ευκολότερα θέματα, μια και το μάθημά του είναι δευτερεύον για μας! Κι αυτός, φορώντας το πιο …συμμετρικό χαμόγελο που είχε, μάς είπε ότι «τα θέματα είναι ίδια για όλους». Και αποχωρώντας, σήκωσε το δείχτη του χεριού του στον ουρανό (σαν τον Σταύρο Ξενίδη στην ταινία «Ο Ρωμιός έχει φιλότιμο», 1968) και είπε «ας σας βοηθήσει ο Αΐδιος Θεός».
Πανεπιστημιακό Τρελοκομείο: «Άλλος για μέσα»
Επειδή κάποιοι από σάς μπορεί να σκεφτούν ότι ίσως τα παραλέω, δηλαδή μεγεθύνω αυτά που τραβούσαμε με την «απομνημόνευση», ιδού η Ρόδος, ιδού και το «πήδηγμά» μας. Σας παραθέτω, λοιπόν κάποιους από τους τύπους που για να περάσουμε το μάθημα, έπρεπε να τους γνωρίζουμε απ’ έξω κι ανακατωτά, οπότε θεωρώ ότι θα συγχωρήσετε και θα κατανοήσετε όλους όσους έφτιαχναν διαφόρου τύπου «σκονάκια», για να περάσουν το μάθημα του «κουζουλού». Παίρνουμε για παράδειγμα διάφορους τύπους:
- «Της Μέγιστης Αντοχής του Δικτυωτού Σκυροδέματος»
((V_{Rd,max})):(V_{Rd,max}=alpha_{cw}cdot-b_{w}cdot zcdot nu _{1}cdot frac{f_{cd}}{cot theta +tan theta }) - Της «Ανηγμένης Αξονικής Δύναμης» (nu =frac{N_{Ed}}{bcdot hcdot f_{cd}})
- Της «Ανηγμένης Ροπής» (mu =frac{M_{Ed}}{bcdot h^{2}cdot f_{cd}})
Να τώρα και κάποιοι τύποι, για «πετρώματα θεμελιώσεων» «Κεραμβλήτης (Hornblende)»: Το βασικό μαύρο/σκούρο-πράσινο ορυκτό που βλέπουμε σε πολλά μαγματικά πετρώματα: (Ca,Na)₂₋₃(Mg,Fe,Al)₅(Al,Si)₈O₂₂(OH,F)₂
«Βιοτίτης (Biotite – Μαύρος Μαρμαρυγίας)»: (text{K(Mg,Fe)}_3text{AlSi}_3text{O}_{10}(text{F,OH})_2)
Γινόταν δηλαδή, «της επί χρήμασι εκδιδομένης το κιγκλίδωμα», όπως …σχολίαζε ο αριστοκράτης Αριστείδης για τις αψιμαχίες στην «Αρχαία Βουλή των 500», κυρίως όταν συζητούνταν τα «προβουλεύματα», ας πούμε τα προσχέδια των νόμων!
Σακάκια, μπουφάν, πουκάμισα, μπούτια, στυλό, ως και σόλες υποδημάτων
Καταλάβατε, νομίζω ότι τώρα πάμε, στα είδη των σκονακίων! Λοιπόν ο πιο απλός τρόπος αντιγραφής ήταν το σακάκι (ή το μπουφάν) το οποίο η μητέρα ξήλωνε στο σημείο που είναι ενωμένα (στο μπροστινό μέρος), το ύφασμα με την εσωτερική φόδρα. Στο άνοιγμα, μήκους 45 έως 55 εκατοστά, έβαζε ένα λεπτότατο (αθέατο) φερμουάρ ώστε να κλείνει. Συχνά, αυτό γινόταν κι από τις δύο πλευρές.
Ο αντιγραφεύς, άνοιγε το/τα φερμουάρ και τοποθετούσε από 70 μέχρι και 100 (ναι! Μου το επιβεβαίωσε, πρόσφατα, ο Α.Π.) κόλλες, full γραμμένες ή και τυπωμένες. Και να ‘βλεπε ο επιτηρητής ένα χαρτί δίπλα στ’ άλλα χαρτιά, δε θα υποψιαζόταν. Σε κάποια μαθήματα με μπλα-μπλά, όπως η «εδαφομηχανική», «μηχανική των ρευστών»…, μη σας κουράζω, μπορούσε κάποιος να παραδώσει την κόλλα έτοιμη, από το σπίτι!
Τους καλοκαιρινούς μήνες που τα σακάκια-μπουφάν θα ήταν ύποπτα, γινόταν το ίδιο κόλπο με δύο υποκάμισα ραμμένα το ένα μες στο άλλο (το εξωτερικό σκούρο) και πάλι με το σχετικό φερμουαράκι. Μερικοί δάνειζαν το μαγικό σακάκι (ή μπουφάν) σε φίλους τους, ακόμα και άλλων σχολών. Κάποιες φοιτήτριες, χρησιμοποίησαν τα μπούτια τους («μηρούς», κατά τον Όμηρον, όπως αναφέρει δύο φορές στην «Ιλιάδα»: Ραψ. Δ, 141-147 και Ραψ. Ε, 302-308) για αντιγραφή πολύπλοκων μαθηματικών τύπων! Μία Βούλα, γκομενάρα (τη γούσταρε κι ο Λουκιανός…), υποστήριζε ότι στα μπούτια της είχε 750-800 cm2, χώρο, για να γράψει!
Για να έχετε μία εικόνα σύγκρισης, τα σημερινά Α4 έχουν επιφάνεια 623,7 cm2. Συχνά χρησιμοποιούνταν για αντιγραφή, στυλό, τύπου BIC, που στις έξη πλευρές τους, μήκους 12; εκατοστών έγραφαν διάφορα …δυσανάγνωστα. Μεγαλύτερη πλάκα ήταν που κάποιοι έγραφαν σε σόλες παπουτσιών όλης της οικογένειας (όχι αυτά που φορούσαν…), τα είχαν δίπλα τους σε μια τσάντα μεταφοράς, (δήθεν, για να τα πάνε στον τσαγκάρη, μετά την εξέταση) τα έβγαζαν, κοιτούσαν τις σόλες κι έγραφαν τους ακανθώδεις μαθηματικούς τύπους!
Το δικύλινδρο σκονάκι
Αυτό ήταν το πιο κοινό και απλό σκονάκι και το χρησιμοποιούσε πολύς κόσμος. Αποτελούνταν από μία λωρίδα λευκού χαρτιού πλάτους 5-6 εκατοστών και μήκους πάνω από ένα μέτρο, έγραφαν δε μόνο στη μια πλευρά του χαρτιού. Τύλιγαν τις δύο άκρες του γύρω από ένα σπιρτόξυλο (και με λίγη κόλλα), οπότε γινόντουσαν δύο «κύλινδροι» που για να μην ξετυλιχτούν, τους συγκρατούσαν χαλαρά, με κλωστή από κουβαρίστρα. (Έτσι βαφτίστηκαν «δικύλινδρα σκονάκια»).
Σας δείχνω κάμποσα απ’ αυτά, (που μάλλον …κατασχέθηκαν, από επιτηρητές), σε μία παλαιότατη, κακοποιημένη από τον χρόνο, φωτογραφία. Πάντως, «Τα δικύλινδρα σκονάκια, βόλεψαν τα φοιτητάκια», γίνεται και καμηλιέρικο ζεϊμπέκικο και το ‘κανα στο …φυτίλι, πιτς.
Οι «χαφιέδες» επιτηρητές, που λέτε, ήξεραν το εύκολο «δικύλινδρο κόλπο» και με την παραμικρή κίνηση του σώματος του φοιτητή ή και με μια ύποπτη ματιά του, …εκτός του γραπτού, τού την έπεφταν και τού ζητούσαν να τον ψάξουν …νομιμότατα! Αν κάποιος αντιδρούσε, έρχονταν κι οι άλλοι «χαφιέδες», τον πήγαινε στο γραφείο του κ. καθηγητή και απειλούσαν ότι θα φώναζαν την αστυνομία, (ήταν και η Χούντα…) οπότε ο «σκονάκιας» παρέδιδε το «δικύλινδρο» και μηδενιζόταν (είχε και «πειθαρχικό»!).
Το μέγα ερώτημα, λοιπόν, ήταν «πώς να κρύβουμε το στικάκι;». Εγώ δεν το χρησιμοποιούσα, γιατί φοβόμουνα, επειδή σκεφτόμουνα μία από τις «κληρονομιές» από την μητέρα μου, (του τετραταξίου Δημοτικού) ότι δηλαδή «δεν κάνουμε ποτέ την αλεπού σε άλλη αλεπού»!
Όχι, δεν άκουσα τέτοια ρητά, από τον πλαστογράφο Πλάτωνα… Κι έτσι σκαρφίστηκα μία μετατροπή της «χρήσης» και ουχί της «κατασκευής» του σκονακίου! Την ιδέα την πήρα από την Ναυσικά, την κεχαριτωμένη αγαπημένη μου, η οποία αγαπούσε πολύ τη χρυσή αλυσιδίτσα της βάπτισής της και φοβόταν μην την χάσει, γι’ αυτό σπάνια τη φορούσε.
Όταν όμως τη φορούσε, π.χ. σε γάμο, την έδενε στον τράχηλό της, με μία λεπτή ροζ κορδελίτσα, και το άλλο μέρος της κορδελίτσας το έδενε σ’ ένα από τα λουράκια του σουτιέν της κι έτσι δεν υπήρχε περίπτωση απώλειας. Αυτό, μου έδωσε την έμπνευση να κάνω …περίπου το ίδιο: Δηλαδή, από το ένα άκρο του «δικύλινδρου», να βγαίνει ένας σπάγκος με βρόγχο για να μπαίνει ένα δάχτυλο και να το τραβάει έξω κι από το άλλο άκρο να βγαίνει ένα πολύ λεπτό λαστιχάκι, που η άλλη άκρη του να δένεται (τεντωμένα) σ’ ένα εσώρουχο, π.χ. στην αθλητική φανελίτσα, οπότε αν συνέβαινε κάτι με τους επιτηρητές, το λαστιχάκι θα τραβούσε το σκονάκι στην μασχάλη κι άντε μετά να το βρει ο «χαφιεδάκος»! Οι κάρτες τα δείχνουν όλα καθαρά και αναλυτικά!
Παρόλο ότι είχα επινοήσει το «προοδευτικό σκονάκι», είχα δισταγμό να πάω και να το χρησιμοποιήσω μέσα στο Αμφιθέατρο του Χημείου με τους λοξυρούς επιτηρητάς… Με αφορμή έναν μικρό πονόλαιμο, αν και αρχή καλοκαιριού, πήγα στο νοσοκομείο που δούλευε γιατρός, ο αδερφός ενός συμφοιτητή μου και έγραψε διάγνωση για τον κ. καθηγητή (με τα στοιχεία μου) να «αποφύγω να βρίσκομαι σε κλειστό χώρο με πολλά άτομα».
Πήγα στον Καθηγητή μια ώρα πριν τις εξετάσεις, έδειξε κατανόηση και μ’ έβαλε δίπλα στο δικό του γραφείο, που ήταν το γραφειάκι της γραμματέως του, η οποία όλο γύριζε με χαρτιά κι ελάχιστα καθόταν στην καρέκλα της. (Είχε και ποδαράκια «παρενθέσεις»). Έγραψα, παρέδωσα τις κόλλες μου στον ίδιο τον καθηγητή και τον παρακάλεσα, επειδή είμαι και …ασθενής, να μου πει αν τελικά θα γυρίσω στο χωριό στα χωράφια ή όχι.
Αυτός κοίταξε πρόχειρα και μου είπε ότι μάλλον παίρνω το 5-ράκι. Κι εγώ τον ευχαρίστησα λέγοντάς του ότι του ασπάζομαι την χείρα, αλλά από μακριά για να μην τον …μολύνω! Τότε αυτός μου έριξε «μπόμπα» και Θεός ξέρει πώς δεν ξεπατώθηκα στα γέλια: «Οι σπουδασταί του Α.Π.Θ. δέον ἐστὶν ἵνα ὦσιν φιλομαθείς και φιλόπονοι».
Υ.Γ. Το ΑΠΘ εκθέτει σε προθήκες του, σκονάκια φοιτητών, κατασχεμένα…





