ΘΕΜΑ

Το σοβιετικό σύστημα του μεγάλου rep-ατζή

Το σοβιετικό σύστημα του μεγάλου rep-ατζή, Μάκης Ανδρονόπουλος
Φωτό: ΑΠΕ;ΜΠΕ

Ο επόμενος πρωθυπουργός θα αναλάβει στα μέσα του 2027 την εκτέλεση του προϋπολογισμού που κατατέθηκε την Παρασκευή στη Βουλή, με 76 δισ. ευρώ repos, δηλαδή βραχυχρόνια δάνεια που παίρνει «αναγκαστικά» η κυβέρνηση από τα διαθέσιμα των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ), τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και όλους τους φορείς του Δημοσίου.

Πρόκειται για την αρπαγή σοβιετικού τύπου με τα οποία ο Μητσοτάκης καλύπτει τα πραγματικά δημοσιονομικά ελλείμματα των προϋπολογισμών της θητείας του (51,7 δισ. ευρώ 2020-2025) και προεξοφλεί τα δάνεια των μνημονίων. Για να καταλάβουμε το σοβιετικό σύστημα Μητσοτάκη πρέπει να εξηγήσουμε τι είναι τα repos (repurchase agreements) ή συμφωνίες επαναγοράς.

Πρόκειται για μια μορφή βραχυπρόθεσμου δανεισμού της κυβέρνησης από ένα δημόσιο φορέα με εξασφάλιση (κρατικά ομόλογα ή έντοκα γραμμάτια) για να αντλήσει άμεσα μετρητά, με την ταυτόχρονη υποχρέωση να επαναγοράσει σε προκαθορισμένη ημερομηνία με τόκο. Η διάρκεια ενός repo κυμαίνεται συνήθως από μία ημέρα (overnight) έως λίγες εβδομάδες ή και μήνες. Αυτά σημαίνουν τρία πράγματα:

  • Η κυβέρνηση Μητσοτάκη σκουπίζει «αναγκαστικά» όλη τη ρευστότητα των δημοσίων φορέων (θα δούμε πως στη συνέχεια), τα κάνει repos (75 δισ. ευρώ φέτος) και με αυτά καλύπτει τα ελλείμματα. Δηλαδή αναγκάζει τους δημόσιους φορείς να του δίνουν τα λεφτά τους, αντί να δανειστεί από την αγορά των ιδιωτών, εγχώριων και ξένων.

Το κάνει αυτό για να μη φορτώνει το Δημόσιο χρέος ή χρέος Γενικής Κυβέρνησης (Γ/Κ) που εξετάζουν οι ξένοι οίκοι αξιολόγησης. Κι αυτό γιατί ο εσωτερικός δανεισμός του κράτους που δεν προστίθεται στο χρέος προς ξένους και ιδιώτες. Έτσι, ο μάγος Μητσοτάκης εμφανίζει  δημόσιο χρέος στα 357,81 δισ. ευρώ (135,8%  του ΑΕΠ) το 2026 και 354,56 δισ. ευρώ (128,5% του ΑΣΕ) το 2027, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό. 

  • Αντίθετα, το Χρέος του Δημοσίου ή Χρέος Κεντρικής Διοίκησης ή χρέος του Κράτους είναι οι σωρευμένες οφειλές του Κράτους προς όλους ανεξαιρέτως τους δανειστές του και αυτό είναι 411 δισ. ευρώ το 2026 (156,1% του ΑΕΠ) και  407 δισ. ευρώ (147,5%του ΑΕΠ). …Και παίζουν με τις λέξεις, διότι άλλο δημόσιο χρέος και άλλο χρέος του Δημοσίου…

Η αρπαγή ξεκίνησε με τον ν.4764/2020 (ΦΕΚ Α’ 256/23.12.2020), αλλά το «εργαλείο» με το οποίο σκουπίζουν τα ταμεία των φορέων Γενικής Κυβέρνησης και τις καταθέσεις τους σε πιστωτικά ιδρύματα εξελίχθηκε με το άρθρο 69Α του Ν. 4270/2014, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 5193/2025 που καθορίζει πόσα μετρητά μπορεί να κρατά ένας δημόσιος οργανισμός που ανήκει στο ευρύτερο Δημόσιο (Δήμοι, Περιφέρειες, Νοσοκομεία, Ασφαλιστικά Ταμεία, Πανεπιστήμια) σε απλές εμπορικές τράπεζες, αντί να τα έχει συγκεντρωμένα στον κεντρικό «κουμπαρά» του κράτους στην Τράπεζα της Ελλάδος (Σ.Λ.Θ. – Σύστημα Λογαριασμών Θησαυροφυλακίου). Η σοβιετική τροποποίηση Μητσοτάκη προβλέπει:

  • Οι οργανισμοί δεν μπορούν να διατηρούν καταθέσεις σε εμπορικές τράπεζες πέραν του αυστηρού ορίου ρευστότητας (συνήθως έως 5% των διαθεσίμων για ανάγκες δεκαπενθημέρου ή συγκεκριμένο σταθερό).
  • Οι οργανισμοί δεν αποφασίζουν πώς θα τοκιστούν τα διαθέσιμά τους. Η επένδυση σε πράξεις repo με τον Ο.Δ.ΔΗ.Χ. γίνεται αυτοδικαίως από την ΤτΕ.
  • Επίσης, δεν μπορούν να διαπραγματευτούν επιτόκια προθεσμιακών καταθέσεων, αποδεχόμενες υποχρεωτικά την απόδοση που προκύπτει από την εκκαθάριση της ΤτΕ.
  • Εξαιρούνται οι καταθέσεις τους στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, αφού τις παίρνουν από αυτό. Το ΤΠΔ είναι φορέας Γενικής Κυβέρνησης και υποχρεούται να μεταφέρει τα ταμειακά τους διαθέσιμα επίσης στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Δηλαδή, οι Διοικήσεις (Δημοτικά Συμβούλια, Δ.Σ. Νοσοκομείων, Πανεπιστημίων, Ασφαλιστικών Ταμείων) στερούνται πλέον κάθε αρμοδιότητας στη διαχείριση και στην απόδοση των διαθεσίμων τους. 

Η αναξιοπιστία των αριθμών της κυβέρνησης

Με τη μέθοδο αυτή η κυβέρνηση της ΝΔ υπερτριπλασίασε τον εσωτερικό δανεισμό με repos στα 75 δισ. ευρώ φέτος από τα 21,9 δισ. που παρέλαβε από την κυβέρνηση Τσίπρα στις 30.6.19. Τα 21,9 δισ. ευρώ αντιστοιχούσαν στο 11,94% του ΑΕΠ το 2019, ενώ τα 75 δισ. ευρώ αντιστοιχούν στο 28,47% του ΑΕΠ το 2026. Δηλαδή, το βάρος των repos ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 16,53 ποσοστιαίες μονάδες (υπερδιπλασιάζεται) μεταξύ 2019 και 2026.

Στην Εισηγητική Έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού του 2026 ο υπουργός Οικονομικών προέβλεπε το ύψος βραχυπρόθεσμων κρατικών δανείων (repos) στα 60 δισ. στις 31.12.26. Αυτά τα repos όμως εκτινάχθηκαν στα 69,1 δισ. στο τέλος Σεπτεμβρίου και ο υπουργός Οικονομικών στην Εισηγητική Έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού 2027 εκτιμάει ότι θα φθάσουν τα 75 δισ. στο τέλος του 2026.

Δηλαδή ο κ. Πιερρακάκης  έπεσε έξω στην πρόβλεψή του κατά 15 δισ. ευρώ! Γιατί συνέβη αυτό; Πού πήγαν τα λεφτά;  Ήδη από τον περασμένο Σεπτέμβριο αναρωτιόμαστε έντρομοι εάν «Έχει μείνει “μαξιλάρι” ασφαλείας στα κρατικά ταμεία;» Η αξιοπιστία των προβλέψεων και των εκτιμήσεων του υπουργού Οικονομικών δεν πείθει. Και το μέγα ερώτημα είναι τι κινδύνους εγκυμονεί η αναχρηματοδότηση και φυσικά η εξόφληση αυτών των δανείων από το Κράτος; Θα ήταν τραγικό για παράδειγμα το κράτος Μητσοτάκη να φαλιρίσει τον ΕΦΚΑ και τους άλλους ΟΚΑ …

Άλλα κρίσιμα ερωτήματα 

Το γεγονός ότι η κυβέρνηση καθορίζει την απόδοση των repos, δηλαδή με αναγκαστικό τρόπο και όχι όπως στην ελεύθερη αγορά, στερεί από τους οργανισμούς καλύτερες αποδόσεις εις βάρος των ασφαλισμένων, των λειτουργικών εξόδων των νοσοκομείων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων κ.ο.κ. 

Επιπλέον, οι διοικήσεις των οργανισμών δεν έχουν καμία ουσιαστική οικονομική ευθύνη αφού στον ισολογισμό τους έχουν εγγράψει τις καταθέσεις τους στο Σύστημα Λογαριασμών Θησαυροφυλακίου της Τράπεζας της Ελλάδος. Συνεπώς, είναι άχρηστα και οι γενικοί διευθυντές θα μπορούσαν να σχεδιάζουν τους στόχους και να διεκπεραιώνουν τη δουλειά. 

Ένα εύλογο επίσης ερώτημα είναι αν όντως οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης έχουν όντως, έστω και δεσμευμένα, 75 δισ. ευρώ διαθέσιμα. Διότι αν δεν έχουν τα 75 η κυβέρνηση από κάπου τα συμπληρώνει. Το από πού το ξέρουν η κυβέρνηση και η Τράπεζα της Ελλάδος που διατηρεί και εποπτεύει όχι μόνο τον κρατικό «κουμπαρά», αλλά και τους ειδικούς λογαριασμούς που μπαίνουν τα χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΣΠΑ, γεωργικές επιδοτήσεις) και του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).

Είναι φυσικό λοιπόν να αναρωτιέται ένας έμπειρος παρατηρητής αν το κράτος δανείστηκε προκαταβολές της ΕΕ, οι οποίες χορηγούνται στο πλαίσιο υλοποίησης συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων; Το έχουμε επισημάνει σε άρθρο μας πριν ένα χρόνο ότι ο τότε υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας απαντώντας σε σχετική Επίκαιρη Ερώτηση βεβαίωνε ρητά ότι: «…τα ταμειακά διαθέσιμα ενισχύθηκαν με 18,8 δισ. από διάφορες άλλες υπερεθνικές πηγές, όπως είναι… τα 11,1 δισ. από δόσεις και προχρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας,… και πόρους από το πρόγραμμα SURE..». 

Αναφορά παρόμοιου περιεχομένου υπάρχει και στο ετήσιο ΔΔΧ 2024 (σελ.4): «Οι χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού Δημοσίου κατά τη διάρκεια του 2024… καλύφθηκαν από επανεκδόσεις μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων ομολόγων… από εκταμίευση δόσης ύψους 2.327,2 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο της δανειακής σύμβασης με την ΕΕ για τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Σταθερότητας,…». 

Το παράδειγμα του ΟΠΕΚΕΠΕ

Είναι οι προκαταβολές ή οι δόσεις δανείων από την ΕΕ ταμειακά διαθέσιμα φορέων Γενικής Κυβέρνησης και μπορεί να τις δανείζεται το Κράτος για κάλυψη ελλειμμάτων του και εξόφληση χρέους του; Επιτρέπεται αυτό από τους Κανονισμούς της ΕΕ; Είναι αυτός ο δανεισμός κρατικός δανεισμός από φορείς Γ/Κ ή δανεισμός από την ΕΕ και πρέπει να υπολογίζεται στο χρέος Γ/Κ; 

Σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανονισμούς τα προκαταβαλλόμενα κεφάλαια από την ΕΕ δεν περιέρχονται στην κυριότητα του Κράτους ή άλλου φορέα Γενικής Κυβέρνησης, οι οποίοι τα διαχειρίζονται για λογαριασμό της ΕΕ (π.χ. ΟΠΕΚΕΠΕ). Τα κεφάλαια αυτά συνεχίζουν να είναι κεφάλαια της ΕΕ μέχρι την νόμιμη καταβολή τους σε τελικούς δικαιούχους. Μάλιστα σε περίπτωση παράνομης ή παράτυπης καταβολής σε τελικούς δικαιούχους, τα κεφάλαια ανακτώνται και επιστρέφονται στην ΕΕ. Η αριθμητική λέει ότι αυτό μπορεί να έχει συμβεί και αυτό θα ήταν δραματικό για τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας. Ήδη με Εκτελεστική Απόφαση της ΕΕ μας ζητούν πίσω 415 + 300 εκατ. ευρώ προς το παρόν για την κλοπή του ΟΠΕΚΕΠΕ των 2,4 δισ. ευρώ… Φανταστείτε τι θα συμβεί αν το κράτος έχει πάρει λεφτά που δεν του ανήκουν…


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του SLpress.gr

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου από άλλες ιστοσελίδες χωρίς άδεια του SLpress.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των 2-3 πρώτων παραγράφων με την προσθήκη ενεργού link για την ανάγνωση της συνέχειας στο SLpress.gr. Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν νομικά μέτρα.

Ακολουθήστε το SLpress.gr στο Google News και μείνετε ενημερωμένοι

Kαταθέστε το σχολιό σας. Eνημερώνουμε ότι τα υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται.

0 ΣΧΟΛΙΑ
Παλιότερα
Νεότερα Με τις περισσότερες ψήφους
0
Kαταθέστε το σχολιό σαςx