Απόρθητα νησιά: Το μάθημα της Ταϊβάν για την άμυνα του Αιγαίου

Τα νησιωτικά συμπλέγματα Kinmen και Matsu της Ταϊβάν, με 12 και 32 νησιά αντίστοιχα, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα γεωγραφικής και στρατηγικής ασυμμετρίας στον σύγχρονο κόσμο. Βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από την Κίνα – μόλις 10 χιλιόμετρα από την απέναντι ακτή της ηπειρωτικής Κίνας, αλλά 160-190 χιλιόμετρα από την Ταϊβάν. Αυτά τα νησιωτικά συμπλέγματα λειτουργούν ως προκεχωρημένα φυλάκια της Ταϊβάν.

Η επιφάνειά τους όμως είναι πλήρως εκτεθειμένη στο κινεζικό πυροβολικό. Για να αντιμετωπίσει αυτή τη θανάσιμη απειλή, η Ταϊβάν ξεκίνησε ήδη από το 1956 – ως απάντηση στις πρώτες μεγάλες κρίσεις των Στενών – την εκσκαφή του σκληρού, γρανιτένιου υπεδάφους των νησιών.

Μετά την καταιγίδα του 1958, όταν η Κίνα έριξε πάνω από 450.000 βλήματα πυροβολικού στο Kinmen μέσα σε 44 ημέρες, η Ταϊπέι κατάλαβε ότι η επιβίωση κρίνεται υπόγεια. Επί δεκαετίες, οι λόφοι σκάφτηκαν, δημιουργώντας μια ολόκληρη στρατιωτική πολιτεία κάτω από το έδαφος, η οποία στα τέλη της δεκαετίας του ’60, μέσω του γιγαντιαίου “Σχεδίου Beihai”, απέκτησε μέχρι και υπόγειες ναυτικές βάσεις (όπως τα κανάλια Beihai) σκαμμένες με τα χέρια και δυναμίτη.

Η “Άμυνα Σκαντζόχοιρου” της Ταϊβάν

Η Ταϊβάν δεν σπατάλησε πόρους οχυρώνοντας άσκοπα το σύνολο των 48 διάσπαρτων νησιών και νησίδων των δύο συμπλεγμάτων. Επικέντρωσε το γιγαντιαίο τεχνικό της έργο αποκλειστικά στα 9 κύρια νησιά, 4 στο Kinmen και 5 στο Matsu – όπως και η Ελλάδα στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου μετά το 1974. Αυτοί οι 9 κεντρικοί γεωγραφικοί όγκοι έναντι των ακτών της Κίνας, μετατράπηκαν σε “κούφιους”, γρανιτένιους “σκαντζόχοιρους”, οι οποίοι όμως περιβάλλονται από ένα πυκνό, φονικό δίκτυο 307 αυτόνομων παράκτιων οχυρών και πολυβολείων, ένα ανά 360 μέτρα ακτογραμμής κατά μέσο όρο.

Η “Άμυνα Σκαντζόχοιρου” (Hedgehog Defense), που η Ταϊπέι εφάρμοσε στα νησιά επί δεκαετίες, είναι μια αμυντική διάταξη σχεδιασμένη να μάχεται προς όλες τις κατευθύνσεις (360 μοίρες). Ακόμη κι αν ο εχθρός την περικυκλώσει, κάθε τοποθεσία συνεχίζει τον αγώνα, ακριβώς επειδή είναι αυτόνομη και γεμάτη “αγκάθια”. Με αυτόν τον τρόπο, η Ταϊβάν απέδειξε ότι η άμυνα ενός αρχιπελάγους δεν απαιτεί την καθολική και οικονομικά ασύμφορη οχύρωση κάθε βράχου, αλλά τη μετατροπή των κύριων νησιών σε υπόγειες “μητέρες-βάσεις” που ελέγχουν και προστατεύουν ολόκληρη την ενδιάμεση θαλάσσια περιοχή.

Υπόγεια πολεμικά οικοσυστήματα

Τα υπόγεια δίκτυα στα Kinmen και Matsu είναι αυτόνομα πολεμικά οικοσυστήματα. Περιλαμβάνουν πλήρως ηλεκτροδοτούμενους θαλάμους, νοσοκομεία, κέντρα διοίκησης, αποθήκες πυρομαχικών, όπως επίσης και ολοκληρωμένα οπλικά συστήματα, από βαρέα πυροβόλα μέχρι πυραυλακάτους. Η αρχιτεκτονική αυτή επιτρέπει την εφαρμογή της τακτικής των “υπόγειων επιθέσεων ξαφνικής ανάδυσης” (subterranean pop-up attacks).

Κρυμμένες Ναυτικές Βάσεις: Τα τούνελ ξεκινούν από το εσωτερικό του βράχου και καταλήγουν κατευθείαν στη θάλασσα. Οι πυραυλάκατοι είναι απόλυτα προστατευμένες· βγαίνουν, εκτοξεύουν αντιπλοϊκούς πυραύλους και επιστρέφουν αμέσως στην ασφάλεια του γρανίτη.

Υπόγειο Πυροβολικό: Τα βαρέα πυροβόλα, οι εκτοξευτές πυραύλων και οι εξέδρες drones παραμένουν υπόγεια. Αυτοματοποιημένες θύρες (blast doors) ανοίγουν για ελάχιστα δευτερόλεπτα, το όπλο εκτελεί το πλήγμα ακριβείας και αποσύρεται πίσω στη γη πριν τα εχθρικά συστήματα προλάβουν να ανταποδώσουν τα πυρά.

Ψευδείς Στόχοι: Η υπόγεια προστασία συμπληρώνεται από μια εκτεταμένη τακτική παραπλάνησης (deception) στην επιφάνεια. Η Ταϊβάν χρησιμοποιεί “πολυφασματικά” ομοιώματα (multispectral decoys) υψηλής πιστότητας. Αυτοί οι ψεύτικοι στόχοι διαθέτουν εσωτερικές γεννήτριες θερμότητας και ειδικές μεταλλικές βαφές, ώστε να εκπέμπουν το ίδιο ακριβώς θερμικό και ρανταρικό αποτύπωμα με τα αληθινά συστήματα. Παράλληλα, κατασκευάστηκαν δεκάδες “ψεύτικες είσοδοι στοών” (decoy portals) στους βράχους.

Σε περίπτωση σύρραξης, ο επιτιθέμενος παρασύρεται να εξαπολύσει τις πανάκριβες βόμβες διείσδυσης και τους πυραύλους του εναντίον φουσκωτών αρμάτων και συμπαγών βράχων. Αυτό δημιουργεί ένα τεράστιο οικονομικό και επιχειρησιακό παράδοξο: ο εχθρός εξαντλεί το στοκ των έξυπνων όπλων του σε μηδενικούς στόχους, ενώ η πραγματική αμυντική ισχύς παραμένει άθικτη υπόγεια – όπως συμβαίνει σήμερα σε σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις, στην Ουκρανία, το Ιράν, τον Λίβανο και την Υεμένη*.

Κατά συνέπεια, η Κίνα, η στρατιωτική υπερδύναμη με τον μεγαλύτερο ενεργό στρατό στον κόσμο, απειλούσε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο αυτά τα “Νησιά-Φρούρια” (Fortress Islands), τα βομβάρδιζε, αλλά επί δεκαετίες δεν τόλμησε να τους επιτεθεί με αποβατικά στρατεύματα, όσο μικρά και εάν είναι αυτά τα νησιά – το μεγαλύτερο του συμπλέγματος Kinmen έχει έκταση 134 τ. χλμ. (πολύ μικρότερο από την Ικαρία, που είναι 255 τ. χλμ.), ενώ του συμπλέγματος Matsu είναι μόλις 10,4 τ. χλμ. (όσο περίπου το Καστελλόριζο, που είναι 9,1 τ. χλμ.).

Ανεφοδιασμός: Το κλειδί της θωράκισης των Νησιών-Φρουρίων

Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, ο ανεφοδιασμός των Νησιών-Φρουρίων της Ταϊβάν διασφαλίζετο από τον Έβδομο Στόλο των ΗΠΑ. Ενδεικτικά, κατά τις Κρίσεις των Στενών της Ταϊβάν (1954, 1958), αμερικανικά πολεμικά πλοία συνόδευαν τις νηοπομπές της Ταϊβάν μέχρι το όριο των χωρικών υδάτων του Kinmen, εμποδίζοντας την Κίνα να επιτεθεί αποτελεσματικά.

Σήμερα όμως, η αμυντική συμφωνία των ΗΠΑ με την Ταϊβάν (Taiwan Relations Act) καλύπτει νομικά μόνο το κύριο νησί (Formosa) και τα νησιά Pescadores. Τα Kinmen και Matsu εξαιρούνται επίσημα. Με την Κίνα να διαθέτει πλέον πυραύλους που μπορούν να βυθίσουν αμερικανικά αεροπλανοφόρα (τους λεγόμενους Carrier Killers DF-21/DF-26), η Ταϊβάν ξέρει ότι οι ΗΠΑ δεν θα ρισκάρουν έναν Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να σπάσουν έναν κινεζικό αποκλεισμό σε αυτά τα νησιά. Δηλαδή σήμερα πλέον οι Κινεζικές ένοπλες δυνάμεις μπορούν για πρώτη φορά να μετατρέψουν τα δύο νησιωτικά συμπλέγματα σε απροσπέλαστη ζώνη απαγόρευσης πρόσβασης (Anti-Access / Area Denial, ή “A2/AD”).

Κατά συνέπεια, κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η Ταϊβάν προχώρησε σε σταδιακή μείωση των στρατευμάτων της στα Kinmen και Matsu, από 100.000 στρατιώτες στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου σε 3.000 στρατιώτες σήμερα. Η επιλογή αυτή δεν έγινε λόγω αποτυχίας του υπόγειου τακτικού μοντέλου, αλλά λόγω της καθολικής κινεζικής υπεροχής που αναπτύχθηκε πρόσφατα για τον ολοσχερή αποκλεισμό αυτών των νησιών σε περίπτωση σύρραξης, οπότε η Ταϊβάν θα αδυνατούσε να ανεφοδιάζει τα νησιά της και θα κινδύνευε να εγκλωβίσει πολύτιμο έμψυχο δυναμικό σε νησιωτικές “υπόγειες φυλακές”.

“Γαλάζια Πατρίδα” γιοκ, εφέντιμ!

Στο Αιγαίο, η πραγματικότητα αντιστρέφεται. Τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου – που ήδη διαθέτουν αξιόλογες υπόγειες οχυρώσεις, καταφύγια και έργα εκσκαφής, που κατασκευάστηκαν με τεράστιο κόπο από το Μηχανικό μετά την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο το 1974 – δεν είναι αποκομμένα προκεχωρημένα φυλάκια, αλλά οργανικό μέρος ενός ενιαίου, συμπαγούς αρχιπελαγικού δικτύου με βάθος και συνέχεια μέχρι την ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη.

Οι ελληνικές δυνάμεις, διατηρώντας το ποιοτικό αεροναυτικό τους πλεονέκτημα (τεχνολογικό και ανθρώπινο) έναντι της Τουρκίας, έχουν την επιχειρησιακή ικανότητα να υποστηρίζουν και ανεφοδιάζουν τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου υπό πολεμικές συνθήκες. Επί πλέον, η μόνιμη παρουσία και λειτουργία Αμερικανικών βάσεων στο Αιγαίο, από την Κρήτη μέχρι την Αλεξανδρούπολη, αφαιρεί από την Τουρκία την τεχνολογική δυνατότητα να μετατρέψουν το ανατολικό Αιγαίο σε περιοχή “A2/AD”, όσους πυραύλους, drones και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου και εάν κατασκευάσουν.

Επομένως, για όσο καιρό οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις διατηρούν την ποιοτική τους υπεροχή έναντι της Τουρκίας και οι Αμερικανοί συνεχίζουν να “επιτηρούν” εκ του σύνεγγυς το Αιγαίο** τα τουρκικά σχέδια περί “Γαλάζιας Πατρίδας” είναι ανεφάρμοστα επί του πεδίου. Όσο δε πιο γρήγορα το καταλάβουν οι Τούρκοι, όσο πιο γρήγορα σοβαρευτούν, τόσο το καλύτερο γι’ αυτούς.

---

Υποσημειώσεις

*Στην Ουκρανία, ο ρωσικός στρατός έχει σπαταλήσει δεκάδες πανάκριβους πυραύλους κρουζ Kalibr και drones Lancet εξολοθρεύοντας ξύλινα και φουσκωτά ομοιώματα συστημάτων HIMARS και Patriot, τα οποία διέθεταν ειδικές γεννήτριες για την παραπλάνηση των θερμικών αισθητήρων. Αντίστοιχα, στον Λίβανο, τα δαιδαλώδη υπόγεια δίκτυα στοών της Χεζμπολάχ και οι “ψεύτικες πύλες” στους βράχους απορρόφησαν μεγάλο μέρος των ισραηλινών αεροπορικών πληγμάτων, αφήνοντας πολλές πραγματικές υποδομές εκτόξευσης επιχειρησιακές μετά από μήνες ανηλεών βομβαρδισμών.

**Ο πραγματικός λόγος που οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει τεχνολογικό και εξοπλιστικό εμπάργκο στην Τουρκία από το 2019, δεν είναι μόνο τα αντιεροπορικά της συστήματα S-400. Με τα καμώματα της πολεμικής της βιομηχανίας, τους εξοπλισμούς της (μέρος των οποίων είναι τα S-400), τις πυρηνικές της “φιλοδοξίες”, και τις στρατοκρατικές της εξαγγελίες περί “Γαλάζιας Πατρίδας”, η Τουρκία έχει καταδείξει ότι ο στρατηγικός της στόχος είναι να μπορεί να μετατρέπει περιοχές του ανατολικού Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου σε “A2/AD”, όπως δηλαδή μπορεί να κάνει σήμερα η Κίνα στον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, στα νησιωτικά συμπλέγματα Kinmen και Matsu.

Όμως η Τουρκία λογάριασε χωρίς τον “ξενοδόχο”, τις ΗΠΑ, οι οποίες επ’ ουδενί θα επιτρέψουν να συμβεί κάτι τέτοιο στο Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο: Άλλο η Κίνα στον Ειρηνικό Ωκεανό και άλλο η Τουρκία στο Αιγαίο Πέλαγος και την ανατολική Μεσόγειο, αφού, αν μη τι άλλο, η Τουρκία δεν είναι, ούτε και πρόκειται να γίνει, πυρηνική Δύναμη.