Πώς η Τουρκία οικοδομεί ένα αμυντικό δίκτυο χωρίς την Αμερική
22/11/2026
Σε μια συνεχιζόμενη προσπάθεια διαφοροποίησης εκτός του ΝΑΤΟ, η Τουρκία υπέγραψε μια συμφωνία αμοιβαίας άμυνας με το Κατάρ στις 13 Νοεμβρίου. Οι δύο πλευρές υπέγραψαν τη συμφωνία μετά την ολοκλήρωση διμερών συνομιλιών που περιελάμβαναν τέσσερις επιπλέον συμφωνίες που καλύπτουν το εμπόριο, την εκπαίδευση, την προστασία των καταναλωτών και τη διπλωματική συνεργασία.
Το κείμενο της αμυντικής συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί. Ωστόσο, η Άγκυρα και η Ντόχα δημοσίευσαν μια κοινή ανακοίνωση που εξηγεί τον «στόχο τους για ενίσχυση της συλλογικής άμυνας και προώθηση της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας» και παρουσιάζει μια «ενιαία στάση στην αντιμετώπιση οποιασδήποτε εξωτερικής ένοπλης επίθεσης που στοχεύει οποιοδήποτε από τα δύο μέρη ή και τα δύο».
Αυτό το συναίσθημα βασίζεται στην υπάρχουσα αμυντική συνεργασία Τουρκίας και Κατάρ, η οποία περιλαμβάνει ρυθμίσεις βάσεων, αμυντική-βιομηχανική συνεργασία και κοινές ασκήσεις. Η συμφωνία προσθέτει επίσης δυναμική στις πρόσφατες προσπάθειες της Τουρκίας να προωθήσει περιφερειακές δομές ευθυγράμμισης που αποκλείουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η στρατιωτική ανάπτυξη της Τουρκίας στο εξωτερικό θέτει τις βάσεις για νέες συμμαχίες.
Η Τουρκία ίδρυσε τη βάση “Ταρίκ μπιν Ζιγιάντ” ( Tariq bin Ziyad base) στο Κατάρ το 2015 και εγκαινίασε τη βάση “Χαλίντ μπιν Ουαλίντ” (Khalid bin Walid base), επίσης στο Κατάρ, το 2019. Η τελευταία φιλοξενεί μια Διοίκηση Συνδυασμένων Διακλαδικών Δυνάμεων και έως 5.000 Τούρκους στρατιωτικούς. Η μεγαλύτερη εγκατάσταση της Τουρκίας στο εξωτερικό είναι το στρατόπεδο “Turksom”(Camp Turksom) στη Σομαλία, το οποίο άνοιξε το 2017.
Στις αρχές του 2026, η Τουρκία ανέπτυξε στη Σομαλία μαχητικά αεροσκάφη F-16 αμερικανικής κατασκευής, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, κατασκευάζει εγκαταστάσεις που αφορούν το διάστημα και τους βαλλιστικούς πυραύλους, βόρεια του Μογκαντίσου. Καθώς η Τουρκία συνεχίζει να διευρύνει το αποτύπωμά της στην Αφρική, η Άγκυρα απέστειλε ανώτερη ναυτική αντιπροσωπεία στο Πορτ Σουδάν «για την αξιολόγηση των εγκαταστάσεων ναυπηγικής και επισκευής πλοίων», όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα. Παράλληλα, η Τουρκία διατηρεί ισχυρή στρατιωτική παρουσία στο Ιράκ και τη Συρία – μια παρουσία η οποία, όπως δήλωσε τον Οκτώβριο ο Τούρκος Υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, θα διατηρηθεί επ’ αόριστον.
Η Τουρκία και οι ΗΠΑ
Καθώς ο περιφερειακός άξονας του Ιράν αποδυναμώνεται, η Τουρκία έχει αρχίσει να συγκροτεί έναν συνασπισμό ομοϊδεατών χωρών στην περιοχή. Το σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας με το Κατάρ αποτελεί μόνο ένα παράδειγμα. Τον Αύγουστο, η Τουρκία υπέγραψε παρόμοια συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, δεσμεύοντας τα τρία μέρη «στην ενίσχυση της συλλογικής τους ασφάλειας».
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, το τουρκικό κοινοβούλιο επικύρωσε το λεγόμενο “Σύμφωνο της Μέκκας”. Η συμφωνία με το Κατάρ ενδέχεται να αποδειχθεί πιο ισχυρή, δεδομένης της βαθύτερης συνεργασίας —πέραν του αμυντικού τομέα— που υφίσταται ήδη μεταξύ Άγκυρας και Ντόχας.
Τη συμφωνία της Μέκκας ακολούθησε το Μνημόνιο Συναντίληψης “Badr”, το οποίο υπέγραψαν τον Οκτώβριο η Τουρκία, το Πακιστάν, το Κατάρ και η Ινδονησία. Το εν λόγω μνημόνιο αποσκοπεί στη «διευκόλυνση της συνεργασίας και της ενοποίησης» μεταξύ των τεσσάρων συμβαλλόμενων μερών, στους τομείς της παραγωγής, της έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και της τεχνικής εκπαίδευσης. Και οι δύο συμφωνίες καταδεικνύουν τις τουρκικές φιλοδοξίες να αφαιρέσουν την περιφερειακή ηγεσία από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ οφείλει να ασκήσει πίεση στην Τουρκία ώστε να αποκαλύψει το περιεχόμενο της αμυντικής συμφωνίας της με το Κατάρ, καθώς και του Μνημονίου Συνεννόησης “Badr”, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι διατάξεις τους έρχονται σε σύγκρουση με τις συμβατικές δεσμεύσεις της Τουρκίας έναντι της διατλαντικής συμμαχίας.
Το άρθρο 8 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ ορίζει ότι τα κράτη-μέλη αναλαμβάνουν τη δέσμευση «να μην συνάπτουν καμία διεθνή συμφωνία που να έρχεται σε σύγκρουση» με τη Συνθήκη. Συνεπώς, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν εάν οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Τουρκία εκτός της Συμμαχίας θα μπορούσαν να εμπλέξουν το ΝΑΤΟ σε συγκρούσεις αντίθετες προς τα συμφέροντά του, ή να δημιουργήσουν υποχρεώσεις που έρχονται σε αντίθεση με τη ρήτρα συλλογικής άμυνας (άρθρο 5) της Συνθήκης.





