Γιατί οι Αμερικανοί δεν τόλμησαν εισβολή στο νησί Kharg

Λίγες ημέρες πριν, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε προκαλέσει αίσθηση όταν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να καταλάβουν το Kharg και άλλες κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές της χώρας: «Κάποια στιγμή στο, όχι στο και τόσο μακρινό μέλλον, θα καταλάβουμε το νησί Kharg και άλλα σημεία πετρελαϊκών υποδομών και θα αναλάβουμε τον πλήρη έλεγχο των αγορών πετρελαίου και φυσικού αερίου», είχε γράψει στο Truth Social.

Παραμένει άγνωστο το κατά πόσο η δήλωση αυτή αντανακλά πραγματικό σχεδιασμό, ή αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής ψυχολογικής πίεσης προς την Τεχεράνη. Ωστόσο, εγείρει εύλογα ερωτήματα: Τι σημαίνει το Kharg για το Ιράν; Θα μπορούσαν πράγματι οι ΗΠΑ να το καταλάβουν; Και κυρίως, θα μπορούσαν να το διατηρήσουν υπό τον έλεγχό τους;

Το Kharg είναι ένα μικρό κοραλλιογενές νησί στον Περσικό Κόλπο, περίπου 25 χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές. Παρά το μικρό του μέγεθος, αποτελεί τη σημαντικότερη ενεργειακή εγκατάσταση του Ιράν, καθώς μέσω αυτού διακινείται περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της χώρας. Στο νησί βρίσκονται μερικές από τις μεγαλύτερες δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαίου του Ιράν, οι τερματικοί σταθμοί φόρτωσης βαθέων υδάτων, τα άκρα των κύριων αγωγών εξαγωγής, καθώς και στρατιωτικές εγκαταστάσεις και συστήματα αεράμυνας.

Η απώλειά του δεν θα σταματούσε πλήρως τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, θα προκαλούσε όμως σοβαρό πλήγμα στην οικονομία της χώρας, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα εξαγωγών και στερώντας από την Τεχεράνη κρίσιμα έσοδα. Παράλληλα, η υπεράσπιση του νησιού θα μπορούσε να απορροφήσει σημαντικό μέρος των δυνατοτήτων του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, αναγκάζοντάς το να διαθέσει δυνάμεις, σε μια εξαιρετικά απαιτητική αμυντική αποστολή.

 

Το Ιράν έχει ήδη προετοιμαστεί…

Από καθαρά στρατιωτική άποψη, μια αμερικανική επιχείρηση κατάληψης του Kharg θεωρείται δύσκολη, αλλά εφικτή. Οι ΗΠΑ θα έπρεπε αρχικά να εξουδετερώσουν τα συστήματα αεράμυνας του νησιού, να αποκτήσουν αεροπορική και ναυτική υπεροχή στην περιοχή και στη συνέχεια να αποβιβάσουν δυνάμεις – ικανές να καταλάβουν και να ασφαλίσουν το έδαφος.

Όμως, η εγγύτητα του Kharg στις ιρανικές ακτές το τοποθετεί εντός της εμβέλειας σχεδόν κάθε διαθέσιμου οπλικού συστήματος της Τεχεράνης: Βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων cruise, drones, πυραυλικού πυροβολικού, ταχυπλόων σκαφών επιθέσεων σμήνους, ναρκών, δυτών μάχης και ειδικών δυνάμεων. Όπως σημείωνε πριν από λίγους μήνες ο απόστρατος ναύαρχος Κέβιν Ντόνεγκαν, πρώην διοικητής του 5ου Στόλου των ΗΠΑ: «Οι Ιρανοί μπορούν να προκαλέσουν κορεσμό σε αυτό το νησί με ό,τι τους έχει απομείνει».

Σύμφωνα με αμερικανικές αναφορές πληροφοριών που επικαλέστηκε το CNN, η Τεχεράνη προετοιμάζεται εδώ και μήνες για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Το Ιράν φέρεται να έχει μεταφέρει πρόσθετο στρατιωτικό προσωπικό στο νησί, να έχει ενισχύσει τις αεράμυνές του και να έχει αναπτύξει επιπλέον φορητά αντιαεροπορικά συστήματα MANPADS. Παράλληλα, έχουν αναφερθεί ναρκοθετήσεις και εκτεταμένες αμυντικές προετοιμασίες από τoυς Φρουρούς της Επανάστασης.

Αρκετοί απόστρατοι Αμερικανοί στρατηγοί έχουν επίσης εκφράσει απορία για το γεγονός ότι ο Τραμπ μίλησε δημοσίως για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, καθώς η δημόσια ανακοίνωση μιας πιθανής επιχείρησης, στερεί από τον επιτιθέμενο το πλεονέκτημα του αιφνιδιασμού. Άλλοι, ωστόσο, θεωρούν ότι η δήλωση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική επικοινωνίας, με στόχο να πειστεί η ιρανική ηγεσία ότι οι επιλογές της εξαντλούνται και ότι η Ουάσινγκτον είναι διατεθειμένη να κλιμακώσει περαιτέρω τη σύγκρουση.

Πόσες δυνάμεις απαιτούνται για το Kharg

Οι εκτιμήσεις για το μέγεθος της απαιτούμενης δύναμης διαφέρουν σημαντικά. Ο στρατηγός ε.α. Τζόζεφ Βότελ εκτιμά ότι μια δύναμη 800 έως 1.000 πεζοναυτών ή στρατιωτών, θα μπορούσε να καταλάβει το νησί. Αντίθετα, ο πρώην υπηρεσιακός υπουργός Άμυνας Κρις Μίλερ θεωρεί ότι θα απαιτούνταν τουλάχιστον μία ταξιαρχία πεζικού, δηλαδή 3.000 έως 5.000 στρατιώτες, ενώ ο ίδιος θα προτιμούσε δύο ταξιαρχίες, υποστηριζόμενες από εκτεταμένες αεροπορικές επιχειρήσεις.

Η επιχείρηση δεν θα αφορούσε μόνο την κατάληψη εδάφους. Θα απαιτούσε ταυτόχρονα αεροπορική κάλυψη, ναυτική υποστήριξη, επιχειρήσεις καταστολής εχθρικής αεράμυνας, συστήματα προστασίας από πυραύλους και drones, καθώς και μια τεράστια επιχείρηση εφοδιασμού και ενισχύσεων.

Αρχικά, μεγάλο μέρος της προσπάθειας ανεφοδιασμού πιθανότατα θα βασιζόταν σε ελικόπτερα, ή άλλα αεροσκάφη. Τα αεροπλάνα θα μπορούσαν να ρίξουν περισσότερες προμήθειες. Όμως, κάθε φορά που οι αμερικανικές δυνάμεις θα έστελναν νέο εξοπλισμό ή άλλα αγαθά, θα έπρεπε να επαναφέρουν σύνθετες αεροπορικές νηοπομπές, παρόμοιες με εκείνες που αποβίβασαν στρατεύματα στην ξηρά. Αυτό δεν θα ήταν εύκολο…

Η εφοδιαστική διάσταση θα ήταν δύσκολη ακόμη και για τις αμερικανικές δυνάμεις, επειδή είναι σχεδόν αδύνατο πλοία εκτός Κόλπου να φτάσουν σε σημείο ώστε να μπορούν να επιχειρούν από και προς το Kharg κάτω από την ιρανική αμυντική ασπίδα, ενώ και ο εναέριος ανεφοδιασμός θα είναι αμφισβητούμενος. Δεν είναι, λοιπόν, οι διόλου λίγες αμερικανικές ενστάσεις για τις ενδεχόμενες απώλειες από μία επιχείρηση υψηλότατου ρίσκου.

Το πρόβλημα του εφοδιασμού

Ακόμη και αν οι αμερικανικές δυνάμεις καταλάμβαναν το Kharg, θα έπρεπε να συντηρούνται επί εβδομάδες ή μήνες, κάτω από συνεχή απειλή. Τα πλοία και τα αποβατικά μέσα θα επιχειρούσαν εντός της εμβέλειας της ιρανικής παράκτιας άμυνας, ενώ ο εναέριος ανεφοδιασμός θα διεξαγόταν σε έντονα αμφισβητούμενο περιβάλλον.

Αμερικανικές εκστρατευτικές μονάδες μεταφέρουν συνήθως αποθέματα περίπου δύο εβδομάδων. Μετά από αυτό το διάστημα, η διατήρηση της δύναμης θα απαιτούσε συνεχή αερογέφυρα και περίπλοκες αεροπορικές συνοδείες, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος και τον κίνδυνο. Όπως παρατηρούν αρκετοί αναλυτές, το ερώτημα δεν είναι εάν οι ΗΠΑ μπορούν να καταλάβουν το Kharg. Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν μπορούν να το κρατήσουν, απέναντι σε μια μακροχρόνια εκστρατεία φθοράς από το Ιράν.

Το στρατηγικό δίλημμα της Τεχεράνης

Η παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στο νησί θα δημιουργούσε και ένα σοβαρό δίλημμα για το Ιράν. Από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη θα επιθυμούσε να εκδιώξει τους Αμερικανούς. Από την άλλη, μαζικές επιθέσεις με πυραύλους και drones θα μπορούσαν να καταστρέψουν τις ίδιες τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, από τις οποίες εξαρτάται η οικονομία της χώρας. Οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν μάλιστα να χρησιμοποιήσουν τις ενεργειακές υποδομές ως φυσική κάλυψη, αναγκάζοντας το Ιράν να επιλέξει ανάμεσα στην καταστροφή της δικής του πετρελαϊκής οικονομίας και στην αποδοχή της αμερικανικής παρουσίας.

Ωστόσο, εάν η ιρανική ηγεσία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το νησί είχε χαθεί οριστικά, ή ότι η αμερικανική παρουσία απειλούσε την επιβίωση του καθεστώτος, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι θα δίσταζε να φτάσει μέχρι και στην μερική ή και ολική καταστροφή των εγκαταστάσεων. Σε ένα ακραίο σενάριο, η Τεχεράνη θα μπορούσε να θυσιάσει ολόκληρο ή μέρος του Kharg, εάν πίστευε ότι αυτό θα προκαλούσε δυσανάλογες απώλειες στις αμερικανικές δυνάμεις, ή θα ασκούσε πολιτική πίεση στον Τραμπ.

Το κρίσιμο ερώτημα

Τελικά, ακόμη και αν μια επιχείρηση κατάληψης του Kharg ήταν στρατιωτικά επιτυχής, παραμένει αμφίβολο κατά πόσο θα εξυπηρετούσε τον στόχο που έχει περιγράψει παλαιότερα ο Τραμπ: Να «πάρει το πετρέλαιο».

Το Ιράν θα μπορούσε να διακόψει τη ροή πετρελαίου προς το νησί, ή να εκτρέψει μέρος των εξαγωγών του σε παράκτιους τερματικούς σταθμούς. Επιπλέον, οποιαδήποτε ποσότητα πετρελαίου θα πρέπει να μεταφερθεί μέσω του Στενού του Ορμούζ, σε μια περιοχή όπου η Τεχεράνη διατηρεί σημαντικές δυνατότητες παρενόχλησης της ναυσιπλοΐας.

Γι’ αυτό αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι, αν ο στόχος είναι η διακοπή των ιρανικών εξαγωγών, υπάρχουν απλούστερες και λιγότερο επικίνδυνες επιλογές από μια μεγάλης κλίμακας αμφίβια, ή αεραποβατική επιχείρηση. Η κατάληψη του Kharg είναι πιθανώς εφικτή. Το να κρατηθεί όμως για μεγάλο χρονικό διάστημα, υπό το βάρος συνεχών ιρανικών επιθέσεων, είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση.