Το Κογκρέσο φρενάρει την πώληση F-35 στην Τουρκία

H προσωποπαγής διάσταση της εξωτερικής διπλωματίας ως μοντέλο διακυβέρνησης στη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ είναι θεμελιώδης και αδιαμφισβήτητη. Ενστερνίζεται ότι οι διακρατικές σχέσεις γίνονται αποκλειστικά και μόνο προϊόν ανταλλαγής και συναλλαγής με όρους επιχειρηματικούς. Η ενίσχυση της εσωτερικής οικονομίας αποτελεί το πρωτεύον κριτήριο στη λήψη αποφάσεων στη βάση του δόγματος “Η Αμερική Πρώτα”.

Παράλληλα ο πρόεδρος τείνει να πιστεύει ότι οι διεθνείς σχέσεις είναι, στον πυρήνα τους, σχέσεις μεταξύ ηγετών. Θαυμάζει τους ισχυρούς και αυταρχικούς ηγέτες, θεωρώντας τους πιο αξιόπιστους, επειδή έχουν διάρκεια παραμονής στην εξουσία και μπορούν να πραγματοποιούν ό,τι συμφωνούν χωρίς να εξαρτώνται από κοινοβούλια, υπουργεία, κυβερνητικούς συνασπισμούς ή δικαστήρια. Η προσπάθεια επαναφοράς της Τουρκίας στο ομάδα των χωρών που έχουν πρόσβαση στα μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35 εντάσσεται στο παραπάνω πλαίσιο.

Ο περιορισμός στη εξαγωγή πολεμικών αεροσκαφών που επιβάλουν οι ΗΠΑ στην Τουρκία μέσω των F-35 αποτελεί μια εξαιρετική περιπτωσιολογική μελέτη αλληλεπίδρασης μεταξύ της κυβέρνησης, της νομοθετικής εξουσίας και των ομάδων συμφερόντων στην άσκηση δημόσιας πολιτικής.

Ο ρόλος του Κογκρέσου

Η αμερικανική διακυβέρνηση βασίζεται σε ένα πλουραλιστικό μοντέλο, που έχει ως αφετηρία του τον επηρεασμό της κεντρικής κυβέρνησης από την ισχυρή και δυναμική σε κινητικότητα κοινωνία των πολίτων. Έτσι δραστηριοποιούνται στην εξωτερική πολιτική φορείς, κυβερνητικοί και κοινωνικοί, ομάδες και πολίτες με στόχο τον άμεσο επηρεασμό της κυβέρνησης, την έμμεση δημιουργία πλειοψηφικών ρευμάτων και την αναζήτηση συμμάχων σε τοπική ή εθνική βάση. Το πλουραλιστικό σύστημα των ΗΠΑ διαχέεται στην εξωτερική πολιτική.

Υπήρξε περίοδος έντονης κινητοποίησης του νομοθετικού σώματος μέσω:

• της επιστολής 18 Δημοκρατικών βουλευτών προς την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων προειδοποιώντας ότι θα αξιοποιήσουν κάθε νομοθετικό εργαλείο για να μπλοκάρουν πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα
• των ανησυχιών που εξέφρασαν οι Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές Τζιμ Ρις, Τομ Κότον, Τζέιμς Λάνκφορντ, Τεντ Κρουζ, και Τζον Κόρνιν προς τον αμερικανό Πρόεδρο.

Το Κογκρέσο είναι ο κατεξοχήν θεσμικός φορέας στη διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής. Βουλευτές και γερουσιαστές παίρνουν θέση για ορισμένα θέματα όχι σε κομματική βάση, αλλά με κριτήρια όπως τις ιδεολογικές πεποιθήσεις τους, των προτιμήσεων και τάσεων των ψηφοφόρων τους, των πολιτικών συσχετισμών της πολιτείας τους και των προσωπικών παραστάσεων και διασυνδέσεων.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων και η Γερουσία, ανάμεσα στα αλλά, εγκρίνουν την στρατιωτική ενίσχυση τρίτων χωρών με τη μορφή εξαγωγής οπλικών συστημάτων. Το Κογκρέσο επανειλημμένα παρεμβαίνει στη χάραξη και στον έλεγχο της εξωτερικής πολιτικής τροποποιώντας και εμποδίζοντάς ακόμα και τις προεδρικές πρωτοβουλίες ή λαμβάνοντας δικές του.

Ομάδες συμφερόντων/πίεσης

Το εβραϊκό λόμπι (AIPAC, AJC και CUFI) που εκπροσωπεί με το πλέον ξεκάθαρο τρόπο την εκάστοτε ισραηλινή κυβέρνηση είναι σε διαρκή επαγρύπνηση, για να περιορίσει οποιαδήποτε απόπειρα αύξηση της τουρκικής επιρροής. Η ερντογανική Τουρκία και όχι το Ιράν αποτελεί επίσημα πια την μεγαλύτερη απειλή εθνικής ασφαλείας για το Ισραήλ. Η κατηγορηματική θέση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νεντανιάχου για την μη επανένταξη στα F-35 αντανακλά τη θέση αυτή.

Λόγω του αποκεντρωμένου πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ, δίνεται η δυνατότητα στην κοινωνία πολιτών για συμμετοχή στην παραγωγή πολιτικής. Η δραστηριότητα των ομάδων/πίεσης συμφερόντων – αυτή καθαυτή η προσπάθεια επηρεασμού του πολιτικού συστήματος εκ μέρους της, επιδιώκοντας την επίτευξη των τεθέντων στόχων – είναι το λεγόμενο “lobbying”.

Η δράση τους είναι πολυεπίπεδη, καθώς στοχεύουν σε όλους τους θεσμικούς φορείς εξουσίας, στο Κογκρέσο, στην προεδρία και στον γραφειοκρατικό μηχανισμό καθώς και στην κοινή γνώμη, στους διαμορφωτές της ή στις δεξαμενές σκέψεις της εξωτερικής πολιτικής. Από τις σημαντικότερες ομάδες πίεσης είναι αυτές με εθνικό χαρακτήρα, όπως το εβραϊκό και το ελληνικό λόμπι. Οι οργανωμένες εθνοτικές ομάδες πιέζουν είτε για τη διαμόρφωση θετικής πολιτικής που βοηθάει τα συμφέροντα των χωρών προέλευσης είτε για να αποτρέψουν την παραγωγή συγκεκριμένης πολιτικής που θα στραφεί εναντίον μιας συγκεκριμένης χώρας.

Όχι F-35 και F-16 για την Τουρκία

H πρωτοβουλία “No jets for Turkey” βρίσκεται στην τρίτη φάση της, ύστερα από την επιτυχία αποβολής της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 (πρώτη φάση 2017-2020) και την αναστολή πώλησης και αναβάθμισης νέων και παλαιών F-16 (δεύτερη φάση 2021-2024).

Το ελληνοαμερικανικό λόμπι μέσω του Hellenic Caucus (Ελληνική Πτέρυγα) του Κογκρέσου, που αριθμεί 130 μέλη, κινητοποιεί για ακόμη μια φορά τους νομοθέτες, ώστε να παραμείνει σε ισχύ ο νόμος CAATSA, μην επιτρέποντας στην Τουρκία να ενταχθεί εκ νέου στο πρόγραμμα συμπαραγωγής των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενεάς. Οι πιο σημαντικές ομογενειακές οργανώσεις (AHEPA, HALC και ΑHI) ένωσαν δυνάμεις στην εθνική αυτή προσπάθεια.