Οι ανίερες σχέσεις του Τραμπ με την Τριμερή της Μέκκας

Αρχικά, τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα αναδύουν έντονα την οσμή των τουρκικών διακηρυγμένων οραματισμών περί “Γαλάζιας Πατρίδας”, καθώς «επικαλύπτουν περιοχές ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και ελληνικής μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας», σύμφωνα με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών. Τα σχετικά προεδρικά διατάγματα φέρουν την υπογραφή Ερντογάν και δημοσιεύθηκαν ήδη στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Πιο συγκεκριμένα, το ένα θαλάσσιο πάρκο βρίσκεται στο Βόρειο Αιγαίο μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης. Το δεύτερο καλύπτει πολύ μεγάλη θαλάσσια περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκόπτοντας πλήρως το Καστελλόριζο από τη Ρόδο. Οι τουρκικές ενέργειες προφανώς και πρέπει να ενταχθούν στις διπλωματικές κινήσεις που έχουν ως στόχο την κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και με τη χρήση καταναγκαστικών πρακτικών, απόσπαση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μέρους Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη αφορά τη δήλωση Τραμπ για τη Συμφωνία της Μέκκας. Σύμφωνα με διεθνή μέσα ενημέρωσης, μέσω του λογαριασμού του στο Truth Social, χαρακτήρισε τη συμφωνία σημαντική εξέλιξη για την ασφάλεια και τη συνεργασία στη Μέση Ανατολή και με το σύνηθες πομπώδες ύφος διάνθισε την ανάρτηση δηλώνοντας «πολύ χαρούμενος» που οι τρεις χώρες υπέγραψαν «επιτέλους» τη Συμφωνία! Μας ενημέρωσε δε, ότι αυτό το… «μεγάλο, τολμηρό και σημαντικό πρώτο βήμα», αποτελεί ένδειξη μεγαλύτερης ενότητας της Μέσης Ανατολής!

Από διπλωματικής απόψεως, η σκοπιμότητα της δήλωσης θα ήταν κατανοητή. Βέβαια, χωρίς να το αναφέρει, εστιάζει στη σημασία της για την αντιμετώπιση του Ιράν και δεν γίνεται καμία αναφορά στη σημασία της αναφορικά με το Ισραήλ, άρα και τις δυνητικές της επιπτώσεις στην περιοχή αμέσου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος των δυο χωρών του Ελληνισμού. Ούτε οι έστω υπερβολικές, προς το παρόν, ανησυχίες πολλών περί «Ισλαμικού ΝΑΤΟ» απασχόλησαν τον Τραμπ. Έστω και έμμεσα.

Τραμπ: Γεωπολιτική και business

Αυτό είναι το γεωπολιτικό περιβάλλον που νομιμοποιεί την Αθήνα να θέσει, έστω ως υπόθεση εργασίας στο πλαίσιο του σχεδιασμού της, το ερώτημα, τι θα γίνει εάν η νέα αυτή, σουνιτική, συμμαχία επιχειρήσει όχι μόνο να αμύνεται, αλλά και να… επιτίθεται πιο αποτελεσματικά; Ρητορικό και θεωρητικό αλλά ουχί αναιτιολόγητο ερώτημα.

Είναι γνωστή και καλά τεκμηριωμένη η «αδυναμία» του Αμερικανού προέδρου στους τρεις ηγέτες των χωρών της Συμμαχίας της Μέκκας. Τον Σαουδάραβα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, γνωστό και ως MbS, τον Τούρκο Ερντογάν και τέλος, τον πραγματικό ηγέτη του Πακιστάν, τον Στρατάρχη Μουνίρ. Εάν προσεγγίζαμε τις διακρατικές σχέσεις με αμιγώς γεωπολιτικά κριτήρια, το πόρισμα θα υπογράμμιζε ότι η θερμή σχέση καθεμιάς χώρας με την Ουάσινγκτον έχει εντελώς διαφορετικούς λόγους ως εξήγηση.

Ο Τραμπ όμως έχει αποδείξει την αδυναμία του στις επιχειρηματικές δραστηριότητες. Και αυτό δεν περιορίζεται απλά στην αντιμετώπιση των διεθνών υποθέσεων από την οπτική γωνία των οικονομικών-επιχειρηματικών συμφωνιών, κάτι το οποίο από διεθνοπολιτικής αναλυτικής άποψης θα ήταν κατανοητό. Το πρόβλημα είναι, πάντα σύμφωνα με δημοσιεύματα ξένων μέσων ενημέρωσης και εκτιμήσεις αναλυτών, ότι συχνά ταυτίζει το οικονομικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών με το επιχειρηματικό δικό του.

Πολύ χονδρικά και ενδεχομένως κάπως απλουστευτικά, όλο αυτό καταλήγει στο ότι αντί τα γεωπολιτικά συμφέροντα των χωρών να αποτελούν πυξίδα για τις επιχειρηματικές συμφωνίες, τελικά μοιάζει να συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Αν θεωρηθεί ως δεδομένο της εξίσωσης, δεν μπορεί να μην συνυπολογιστεί. Ας δούμε κάποια από τα στοιχεία.

Οι διπλωματικοί ελιγμοί του Πακιστάν

Η ιδική σχέση είναι εξόφθαλμα ορατή τα τελευταία χρόνια στην περίπτωση του Πακιστάν. Παράλληλα, η αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από την Ινδία είναι ευδιάκριτη. Όπως άλλωστε και η προνομιακή πρόσβαση του πανίσχυρου Στρατάρχη Μουνίρ, στον Λευκό Οίκο. Δεν απέχει χρονικά πολύ η εποχή που η Ινδία εθεωρείτο ως το μεγάλο γεωπολιτικό έπαθλο για τις ΗΠΑ, που επεδίωκαν να την προσελκύσουν στην άτυπη συμμαχία των χωρών – κυρίως της Αυστραλίας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας – με κοινό συμφέρον την ανάσχεση της κινεζικής ισχύος και του καταγγελλόμενου «ηγεμονισμού» του Πεκίνου.

Στις μέρες μας, η διπλωματική κινητικότητα και η μεσολάβηση του Ισλαμαμπάντ για την εξεύρεση μιας λύσης απεμπλοκής από τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και η γενικότερη συνεργασία στην αντιμετώπιση του Αφγανιστάν, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αιτιολογία της ιδιαίτερης “συμπάθειας” με την οποία ο Τραμπ αντιμετωπίζει τη χώρα.

Ωστόσο, από την εξίσωση δε λείπουν τα επιχειρηματικά συμφέροντα. Στο “πόθεν έσχες” του Τραμπ για το 2025, ξεχωρίζει η οικονομική οντότητα World Liberty Financial (WLF) στην οποία συμμετέχει η προεδρική οικογένεια και έχει στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων της τον τομέα των κρυπτονομισμάτων (cryptocurrencies), τα έσοδα ύψους 500 εκατομμυρίων δολαρίων! Το Πακιστάν ήταν από τις πρώτες χώρες που ενδιαφέρθηκαν και συνεργάστηκαν…

Μόλις τον περασμένο Ιανουάριο, το πακιστανικό υπουργείο Οικονομικών υπέγραψε Μνημόνιο κατανόησης (MoU) με την εταιρία SC Financial Technologies, που τυγχάνει θυγατρική της World Liberty Financial. Αντικείμενο θα είναι η εξέταση της χρήσης του κρυπτονομίσματος, η τιμή του οποίου είναι συνδεδεμένη (pegged) με την τιμή του αμερικανικού δολαρίου, για την πραγματοποίηση διασυνοριακών πληρωμών, χωρίς τη μεσολάβηση τραπεζών!

Στην τελετή ήταν παρόντες και ο στρατάρχης Μουνίρ και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σαρίφ. Την υπογραφή για λογαριασμό της αμερικανικής εταιρίας έβαλε ο Ζακ Γουίτκοφ, γιος του προεδρικού συμβούλου Στιβ Γουίτκοφ και απεσταλμένου μαζί με τον πολυπράγμονα προεδρικό γαμβρό Τζάρεντ Κούσνερ. Τυπικά βέβαια, ακόμα δεν έχει καταγραφεί κάποια συναλλαγή.

Επίσης, θα πρέπει να τονιστεί ότι το Πακιστάν έσπευσε να εγκαθιδρύσει ρυθμιστικούς κανόνες για τη δραστηριοποίηση στον τομέα των κρυπτονομισμάτων. Ιδρύθηκε κρατική αρχή (Pakistan Virtual Assets Regulatory Authority – PVARA) η οποία θα αδειοδοτεί, αλλά και παράλληλα θα επιβάλει σκληρές ποινές φυλάκισης – μέχρι πέντε χρόνια – σε όποιους επιχειρήσουν να δραστηριοποιηθούν χωρίς άδεια. Μόνο ως θετικό θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί όμως… από όποιον την έχει ήδη εξασφαλίσει. Αυτά είναι τα δεδομένα προς αξιολόγηση.

“Χορεύοντας” με τους Σαουδάραβες

Η σχέση του Τραμπ με τον MbS επίσης εστιάζει στις επιχειρηματικές συμφωνίες. Παρότι δεν έχουν γίνει και πολλές κινήσεις υλοποίησης των εξαγγελιών για επενδύσεις και συνεργασίες ύψους από 600 δισ. δολ. έως 1 τρισ. δολάρια, σε διάφορες δηλώσεις του ο Τραμπ “έσταζε μέλι” για τον Σαουδάραβα ηγέτη, φθάνοντας στο σημείο να επαινέσει τον μεταρρυθμιστικό του ρόλο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η συγκεκριμένη αναφορά προκάλεσε αντιδράσεις στην Ουάσινγκτον και όχι μόνο, δεδομένης της “υπόθεσης Κασόγκι”, του αντικαθεστωτικού δημοσιογράφου που δολοφονήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για την υπόθεση που είχε προκαλέσει σκληρότατες προσωπικές αναφορές από την πλευρά του Ερντογάν, οι οποίες αποδείχθηκε οριστικά κατά την υπογραφή της Συμφωνίας της Μέκκας, είχαν ημερομηνία λήξης.

Τέλος, στην Ουάσινγκτον έχουν τύχει μεγάλης δημοσιότητας τα έσοδα 59,5 εκατ. δολαρίων του Τραμπ, από τη διεθνή δραστηριότητα στον τομέα των ακινήτων (real estate) για το έτος 2025, καθώς σημείωσαν αύξηση 71% σε σχέση με το 2024 και δεκαπλασιάστηκαν σε σχέση με το 2023. Τα 25,8 εκατ. δολ. προέρχονται από δραστηριότητα στη Σαουδική Αραβία. Αρμόδιοι φορείς εγείρουν ζητήματα δεοντολογίας και σύγκρουσης συμφερόντων, μεταξύ των προεδρικών καθηκόντων Τραμπ και των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων.

Καταληκτικά, εξέτασης χρήζουν και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του Αμερικανού προέδρου στη χώρα του – κατά δήλωση – «φίλο» του Ερντογάν, την Τουρκία. Η φύση του καθεστώτος κατά κανόνα εμπλέκει τον προεδρικό κύκλο με τις μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες, παρότι τυπικά οι αντισυμβαλλόμενοι από την τουρκική πλευρά δεν έχουν καμία σχέση. Αν και για να είμαστε δίκαιοι, τέτοια χαρακτηριστικά συχνά παρατηρούνται και σε προηγμένες δυτικού τύπου δημοκρατίες…

Τραμπ και Τουρκία

Όσον αφορά λοιπόν την Τουρκία και τον «εκλεγμένο δικτάτορα» Ερντογάν, καταγγελίες αναφέρουν ότι συχνά εμφανίζονται «καταπιστεύματα» (trusts) στις συμφωνίες αυτές. Αφανής δικαιούχος είναι ο ίδιος ο Τούρκος πρόεδρος και οι δυο γιοι του συχνά έχουν σημαντικούς ρόλους σε αυτά… Λογική είναι η έγερση ανησυχιών για την ιδιότυπη συμπαιγνία επιχειρηματικών συμφερόντων και πολιτικής εξουσίας. Στην Τουρκία δεν εκπλήσσει κανέναν. Στις ΗΠΑ, είναι λογικό τέτοιες υποψίες να λειτουργούν διαφορετικά.

Πολλά έχουν γραφτεί για τη συμφωνία του πανίσχυρου “Doğan Group”, το 2008, με τον Οργανισμό Τραμπ και τους δυο ουρανοξύστες στην Κωνσταντινούπολη. Παρών στα εγκαίνια ήταν ο ίδιος ο Ερντογάν, μόνο που η σχετική φωτογραφία εξαφανίστηκε από τα κοινωνικά δίκτυα του Τούρκου προέδρου, παρότι αρχικά είχε αναρτηθεί. Επίσης, τα πέρα δώθε της – ευφυέστατης – αγαπημένης θυγατέρας του Τραμπ, της Ιβάνκα, στην Τουρκία και τα θερμά λόγια για τον Ερντογάν με την ευκαιρία των συμφωνιών, είναι καταγεγραμμένα.

Το 2013 ο Όμιλος Τραμπ συνεργάστηκε με την εταιρία κατασκευής επίπλων πολυτελείας “Dorya International” για την παραγωγή επίπλων που θα φέρουν το όνομα του σημερινού προέδρου και θα διανεμηθούν από εταιρία του Ομίλου Τραμπ… με πρώτο πελάτη την Τουρκία. Η ίδια η εταιρία στον διαδικτυακό της κόμβο ενημερώνει ότι έχει εξοπλίσει τα γραφεία του Τούρκου προέδρου, του πρωθυπουργού – πλέον η θέση… μας τελείωσε – των ενόπλων δυνάμεων και τουρκικών πρεσβειών ανά τον κόσμο. Χρυσοφόρα συμβόλαια…

Τούτων λεχθέντων και δεομένου ότι αποτέλεσε προσωπική επιλογή του Τραμπ για τη θέση του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών (DNI: Director of National Intelligence), τα λόγια της Τούλσι Γκάμπαρντ – που προσφάτως αποχώρησε από τη θέση, επισήμως λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας του δεύτερου συζύγου της – για τον Ερντογάν έχουν σημασία… Είναι μεγαλομανής και φανατικός Ισλαμιστής και ο στόχος του είναι να ιδρύσει ισλαμιστικό χαλιφάτο με τον ίδιο χαλίφη! Χρειάζεται κάποιον ιδιαίτερο σχολιασμό;

Τουλάχιστον όσα αφορούν στην Τουρκία, δεν μπορούν παρά να… αφιερωθούν σε όσους αντιμετωπίζουν τους εξοπλισμούς ως εργαλείο αγοράς πολιτικής επιρροής στους διαδρόμους της Ουασινγκτον του Τραμπ. Άγνοια ή αφέλεια; Και για να μην μας απαντήσουν ότι πρόκειται για συμφωνίες δισεκατομμυρίων, η απάντηση έχει δυο σκέλη. Αφενός στις προμηθεύτριες εταιρίες δεν υπάρχει κάποιο ορατό συμφέρον της οικογενείας Τραμπ. Αφετέρου, τα οπλικά συστήματα έχουν τεράστιο κόστος ανάπτυξης και κατασκευής.

Άρα, οι αριθμοί μπορεί να εντυπωσιάζουν, όμως το ποσοστό κέρδους καταρρίπτει τον γνωστό αστικό μύθο… Ας μείνουμε όμως στην αφορμή του σημερινού σχόλιου. Είναι πηγή ανησυχίας οι τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου ή όχι;

Σε συνεργασία με το defencepoint