Πώς είδαν ουκρανικά ΜΜΕ τα επεισόδια σε μυστική-φυλακή κολαστήριο

Τα ρωσικά μέσα, αλλά και τα λιγοστά φιλορωσικά της Δύσης, αναφέρθηκαν αρχικά σε ναζί βασανιστές που αρνήθηκαν περίθαλψη σε σοβαρά τραυματίες και εν συνεχεία επικεντρώθηκαν στο οξύτατο πρόβλημα της λειψανδρίας στον ουκρανικό στρατό και τις βίαιες επιστρατεύσεις. Προσπαθήσαμε να δούμε την ουκρανική ματιά στο όλο θέμα, αν και η εικόνα εύλογα θολώνει από το γεγονός ότι σε όλα τα εμπόλεμα κράτη υπάρχει λογοκρισία, αυτολογοκρισία και προπαγάνδα.

Εντούτοις, αν και αρχικά θα έλεγε κάποιος ότι οι Ουκρανοί υποβιβάζουν τα επεισόδια, η αλήθεια είναι ότι και τα ρωσικά μέσα έριξαν τους τόνους, όταν μαθεύτηκε ότι εκείνη που πρωταγωνίστησε ως διασώστρια είχε “κλινική αισθητικής” που την έκλεισε πρόσφατα και το ασθενοφόρο με το οποίο εμφανίστηκε “για να σώσει βασανισμένους κρατουμένους” το είχε αγοράσει η ίδια προ διετίας. Τελικά η 46χρονη γυναίκα, που εμμένει ότι έχει πτυχίο και ότι βασανίζονται οι ανυπότακτοι ή οι λιποτάκτες, συνελήφθη και αντιμετωπίζει κατηγορίες για υποκίνηση ταραχών.

Το θέμα στα ουκρανικά μέσα παρουσιάζεται ως σύγκρουση μεταξύ ενός εξαγριωμένου πλήθους περίπου 200 ατόμων από τη μία πλευρά και της Εθνοφρουράς της Ουκρανίας και αστυνομικών από την άλλη, σε έναν άλλοτε ήσυχο δρόμο σε προάστιο του Κιέβου. Στα επεισόδια ενεπλάκησαν και κουκουλοφόροι που χτυπούσαν διαδηλωτές και δημοσιογράφους. Όλα αυτά διαδραματίσθηκαν στις 2 Νοεμβρίου και οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν την Τετάρτη στην εισαγγελία.

Στα επεισόδια, οι πολίτες θέλησαν να εισέλθουν βίαια στο κτίριο και η Εθνοφρουρά πυροβόλησε στον αέρα. Η σοβαρότητα της σύγκρουσης αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι μετέβη επιτόπου ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου Κύριλλος Μπουντάνοφ. Αυτός, στην αρχή έκανε πολύ συγκρατημένες δηλώσεις, γνωρίζοντας ότι είναι μεγάλο θέμα η ανυποταξία και η λιποταξία και ότι η κυβέρνηση πιέζεται πολιτικά να σταματήσει τις πολύ βίαιες συλλήψεις ανδρών, όμως εν συνεχεία απέδωσε το επεισόδια σε Ρώσους πράκτορες και θεώρησε το θέμα λήξαν.

Πώς ξεκίνησαν τα επεισόδια

Αυτό είναι κάτι που δεν θα μάθουμε ποτέ με απόλυτη σιγουριά, λόγω της εκτεταμένης παραπληροφόρησης από πολλές πλευρές. Τα ρωσικά μέσα επιμένουν ότι ήταν αυθόρμητη κινητοποίηση συγγενών και φίλων – των ανδρών που επιστρατεύθηκαν παρά τη θέλησή τους και κρατούνταν στο κτίριο. Τα ουκρανικά μέσα εκτιμούν ότι υπήρχε προεργασία και διοργάνωση από φιλορώσους Ουκρανούς.

Το πιθανότερο – επειδή το ένα δεν αποκλείει το άλλο – είναι ότι άνθρωποι που ενδιαφέρονταν για τους κρατούμενους συγγενείς τους βρέθηκαν στην ίδια όχθη με πιο πολιτικοποιημένους, ή ίσως και φιλορώσους Ουκρανούς που ήθελαν να πλήξουν την βίαιη επιστράτευση, σκηνοθετώντας την κατάσταση και οξύνοντας την αντιπαράθεση. Οι πρώτες αναφορές έκαναν λόγο για παράνομη κράτηση και κακοποίηση ανδρών που είχαν επιστρατευτεί παρά τη θέλησή τους και από αυτό το γεγονός ξεκίνησαν τα επεισόδια.

Πολλά ουκρανικά μέσα επιμένουν (και δεν έχουμε τρόπο να το διασταυρώσουμε γιατί έκλεισαν τους λογαριασμούς της βασικής πρωταγωνίστριας των επεισοδίων) ότι, η γυναίκα που εμφανίστηκε ως διασώστρια με ασθενοφόρο και ξεσήκωσε τον κόσμο είχε δείξει το μεσημέρι στο TikTok ότι ο δρόμος ήταν άδειος νωρίτερα. Κατά συνέπεια, αν αυτό αληθεύει, οι άνθρωποι άρχισαν να μαζεύονται όταν η 46χρονη αποκάλυψε ότι υπάρχουν τραυματίες και ένας νεκρός.

Σε αυτό το σημείο, να αναφέρουμε για τους νέους αναγνώστες ότι, πολλοί Ουκρανοί έχουν ξένη καταγωγή, όπως πολωνική ή ουγγρική και δεν είναι πρόθυμοι να υπηρετήσουν. Επιπλέον ακόμα πιο πολλοί έχουν ρωσική καταγωγή, ή είναι παντρεμένοι με Ρωσίδες, ή έχουν συγγενείς στη Ρωσία, και εύλογα επίσης δεν θέλουν να υπηρετήσουν. Τέλος, υπάρχουν και πολλοί άνδρες που ανεξαρτήτως καταγωγής, δεν θέλουν να σκοτωθούν σε έναν πόλεμο που θεωρούν ότι γίνεται για ούτως ή άλλως χαμένα εδάφη. Το κράτος από την άλλη πιέζει ασφυκτικά για να γίνονται επιστρατεύσεις.

Το ιδιωτικό ασθενοφόρο

Σύμφωνα με τις πρώτες δημοσιογραφικές αναφορές των ουκρανικών μέσων, μέχρι το απόγευμα επικρατούσε ηρεμία, ώσπου η αστυνομία κλήθηκε από το πλήρωμα ενός ιδιωτικού ασθενοφόρου, το οποίο είχε επιχειρήσει να εισέλθει στο κτίριο – ένα κτίριο που δεν έχει κάποια επίσημη ταμπέλα απ’ έξω και περιτοιχίζεται από τοίχωμα από τούβλα σε ύψος 2,5 μέτρων. Η Εθνοφρουρά ή το 1ο Σώμα Αζόφ το χρησιμοποιεί ως ενδιάμεσο σταθμό για όσους έχουν επιστρατευθεί βίαια.

Εκεί κρατούνται οι ανυπότακτοι και οι λιποτάκτες κατά το διάστημα που μεσολαβεί από τη στιγμή της σύλληψής τους έως τη μεταφορά τους σε στρατιωτική μονάδα ή σε κέντρο εκπαίδευσης. Άλλοι δηλαδή συλλαμβάνονται επειδή είχαν αποφύγει να παρουσιαστούν εξαρχής και άλλοι επειδή εγκατέλειψαν τη θέση τους χωρίς άδεια.

Όταν οι ένστολοι αρνήθηκαν στην γυναίκα που εμφανιζόταν ως διασώστρια και στον οδηγό του ασθενοφόρου την είσοδο, άρχισαν πολλές ζωντανές μεταδόσεις με την 46χρονη Βαλεντίνα Μολόντα να εμφανίζεται να ικετεύει τους φρουρούς «να την αφήσουν να σώσει άνδρες με κατάγματα στη σπονδυλική στήλη». Τότε κόσμος άρχισε να συγκεντρώνεται και η κατάσταση μέχρι το βράδυ σταδιακά κλιμακώθηκε. Απ΄ό,τι γράφουν τα ουκρανικά μέσα, με τις κραυγές της Μολόντα ότι “υπάρχει και νεκρός”, μαζεύτηκαν περίπου 200 άνθρωποι μεταξύ των οποίων και πάνω από 20 δημοσιογράφοι, αλλά και αγωνιούντες συγγενείς συλληφθέντων.

Περίπου μιάμιση ώρα μετά τις πρώτες αναφορές για συγκρούσεις στο προάστιο, πολλοί προσπαθούσαν να μπουν. Η Μολόντα έλεγε ότι είναι διασώστρια για ιατρικό κέντρο. Το ασθενοφόρο έφερε λογότυπο της ιδιωτικής εταιρείας “Med-Prestyzh”, που είχε διακόψει τη λειτουργία της από το 2023, όπως δήλωσε στο Slidtsvo.info ο ιδιοκτήτης της, Μιχάιλο Φούρμαν. Το δε ασθενοφόρο είχε πωληθεί προ διετίας στην Μολόντα, ίσως για την κλινική αισθητικής που η ίδια διηύθυνε μέχρι πρόσφατα – έκλεισε κι αυτή.

Συγκρούσεις

Ενώ η Μολόντα μιλούσε σε δημοσιογράφους κάνοντας λόγο για σοβαρούς τραυματισμούς από βασανιστήρια, άλλοι διαδηλωτές υποστήριζαν ότι στο κτίριο κρατούνταν 35 έως 40 άνδρες. Κάποιοι άναψαν φωτοβολίδες και άρχισαν να πετούν αυγά και μπουκάλια με νερό στους αστυνομικούς, ενώ καμιά δεκαριά κατάφεραν να γκρεμίσουν μέρος του τείχους, οπότε οι ένστολοι της φρουράς άρχισαν να πυροβολούν στον αέρα.

Στο μεταξύ, στην κεντρική είσοδο, οι πύλες άνοιξαν και δεκαεπτά άνδρες κρατώντας τα προσωπικά τους αντικείμενα βγήκαν από τον χώρο και επιβιβάστηκαν σε λεωφορείο της Εθνοφρουράς. Ο κόσμος πολιορκούσε το λεωφορείο. Καθώς εξελίσσονταν τα γεγονότα, το 1ο Σώμα “Αζόφ” της Εθνικής Φρουράς εξέδωσε ανακοίνωση, επιβεβαιώνοντας ότι το κτίριο ανήκε στη μονάδα με αριθμό 3121, η οποία αποτελεί μέρος της δομής του Σώματος.

Γύρω στις 10 το βράδυ έφθασε στο σημείο ο επικεφαλής του Γραφείου του Προέδρου, Μπουντάνοφ, και λίγο αργότερα συνελήφθη η Μολόντα, ενώ στο κτίριο επιτράπηκε η είσοδος συγγενών και μερικών δημοσιογράφων, που βγαίνοντας είπαν ότι δεν διαπίστωσαν κάτι που να υποδηλώνει βασανιστήρια και ότι κάποιοι μώλωπες σε κρατουμένους φέρονται να είχαν προκληθεί κατά την βίαιη σύλληψή τους. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν οι κρατούμενοι είπαν την αλήθεια, καθώς δεν αποκλείεται να δέχτηκαν απειλές ή να φοβήθηκαν για τα χειρότερα αν μιλήσουν.

Σε δηλώσεις του την επομένη το πρωί, ο Μπουντάνοφ είπε: «Είναι πλέον βέβαιο ότι τα χθεσινά γεγονότα δεν συνέβησαν τυχαία, αλλά υπήρξε εξωτερική παρέμβαση. Τα συγκεκριμένα άτομα και οι υποκινητές αυτών των γεγονότων θα εντοπιστούν και θα τιμωρηθούν οπωσδήποτε, αλλά θα γίνει έρευνα και όσον αφορά τις δυνάμεις ασφαλείας».

Επιθέσεις και από κουκουλοφόρους 

Όμως όταν εμφανίστηκε ο Μπουντάνοφ, περίπου 20 κουκουλοφόροι επιτέθηκαν και στον κόσμο και στους δημοσιογράφους. Αυτοί οι άνδρες έσπρωχναν και χτυπούσαν αδιακρίτως, με κλοτσιές στην κοιλιά και άλλες βιαιότητες. Για την δική τους δράση υποτίθεται ότι σχηματίζεται χωριστή δικογραφία, πάντως καμία σύλληψη δεν έγινε, ενώ ανακοινώθηκε ότι γίνονται έρευνες για περίπου 100 άτομα ως υποκινητές των επεισοδίων, επειδή αναμετέδιδαν στο Telegram τα επεισόδια και μιλούσαν περί βασανιστηρίων. Οι μόνοι που έχουν συλληφθεί μέχρι στιγμής είναι η “διασώστρια” και ο οδηγός του ασθενοφόρου.

Την ίδια στιγμή, η κοινωνική ένταση γύρω από την επιστράτευση —η οποία επιτείνεται από τη δυσαρέσκεια για τη διαφθορά— δεν ξέρουμε αν έχει οδηγήσει τους Ουκρανούς πιο κοντά στη συνθηκολόγηση. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στα τέλη Οκτωβρίου, το 63% των ερωτηθέντων δήλωσε έτοιμο να αντέξει τον πόλεμο για όσο το δυνατόν περισσότερο.

Όμως αυτές οι δημοσκοπήσεις δεν ξέρει κανείς με πόσο αντικειμενικά και επιστημονικά κριτήρια γίνονται – καθώς σε πάρα πολλές περιοχές της χώρας ο πληθυσμός δεν βιώνει διόλου τον πόλεμο, με εξαίρεση τους συγγενείς επιστρατευμένων. Επιπλέον, οι ερωτώμενοι δίνουν τα στοιχεία τους κατά τη δημοσκόπηση και εν καιρώ πολέμου δύσκολα απαντά κάποιος με ειλικρίνεια.

Τα βίντεο

Πάντως το Telegram πλημμύρισε με βίντεο και φωτογραφίες από τα επεισόδια. Πολλά από τα πιο δημοφιλή ειδησεογραφικά κανάλια της Ουκρανίας στο Telegram, τα διαχειρίζονται ανώνυμοι διαχειριστές. Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης θεωρούν ότι ορισμένοι από αυτούς διατηρούν δεσμούς με τη Ρωσία και ότι αυτά τα κανάλια «τροφοδοτούν την παραπληροφόρηση». Το Telegram γέμισε με αναφορές για «θαλάμους βασανιστηρίων του Ζελένσκι», στους οποίους φέρεται να εισέβαλαν «πατριώτες Ουκρανοί που δεν άντεχαν άλλο να βλέπουν τους συμπατριώτες τους να χρησιμοποιούνται ως τροφή για τα κανόνια».

Αναπαρήχθη ευρέως η εικόνα του εφήβου που είχε (σύμφωνα με ουκρανικά μέσα) σκαρφαλώσει σε τοίχο και πετούσε τούβλα στους ένστολους και που όμως ξυλοκοπήθηκε από κουκουλοφόρους. Πολλά μέσα τον παρουσίασαν ως παρανόμως επιστρατευθέντα και κρατούμενο που βασανίστηκε, ενώ τα επίσημα ουκρανικά μέσα επιμένουν ότι ήταν μεταξύ των διαδηλωτών έξω από το κτίριο.

Οι εικόνες της σύγκρουσης πυροδότησαν αντιδράσεις και σε άλλες χώρες. Η Άλις Βάιντελ, ηγέτιδα του κόμματος “Εναλλακτική για τη Γερμανία” (AfD) δήλωσε: «Αναμένω από τη γερμανική κυβέρνηση να θέσει το ζήτημα σήμερα στο Βερολίνο, κατά την επίσκεψη του Ζελένσκι», έγραψε η Βάιντελ, κοινοποιώντας φωτογραφίες του εφήβου.

Η βίαιη επιστράτευση

Πάντως έχει αναφερθεί πολλές φορές στο παρελθόν ακόμα και σε ουκρανικά μέσα ότι κατά τη σύλληψη λιποτακτών σημειώνονται ενίοτε περιστατικά κακοποίησης και βίας – κυρίως σε μονάδες των Δυνάμεων Εφόδου, τις οποίες έχουν ερευνήσει ανεξάρτητα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης, με αφορμή θανάτους προσωπικού εντός των στρατοπέδων.

Τα περιστατικά ατομικής και ομαδικής βίας κατά των υπευθύνων στρατολόγησης έχουν αυξηθεί σε συχνότητα τα τελευταία δύο χρόνια. Σε σπάνιες περιπτώσεις, τα στελέχη στρατολόγησης σκοτώνονται ή τραυματίζονται σοβαρά, ενώ σε άλλες παρατηρείται αυθόρμητη εμπλοκή περαστικών – όπως συνέβη, για παράδειγμα, σε μια μεγάλη επίθεση εναντίον ομάδας στρατολόγησης στο Λβιβ, τον περασμένο Ιούλιο.