Τα δυτικά γεράκια του πολέμου θέλουν επιστράτευση και των γυναικών στην Ουκρανία

Σύμφωνα με την ουκρανική νομοθεσία δεν τίθεται θέμα υποχρεωτικής στράτευσης ή επιστράτευσης γυναικών, καθώς υπάρχουν μεν περίπου 20.000-40.000 γυναίκες που υπηρετούν με συμβόλαιο εθελοντικά ως νοσηλεύτριες, ή στα γραφεία του υπουργείου Άμυνας και κάποιες είχαν σταλεί και στο μέτωπο πέρσι, αλλά αυτές δεν μπορούν να επιστρατευτούν ως έφεδροι. H Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας του ουκρανικού κοινοβουλίου τόνισε ότι δεν προετοιμάζει καμία αλλαγή επί του θέματος.

Ο Κέλογκ, στρατηγός ε.α. ο ίδιος, είπε κατά την παραμονή του στο Κίεβο σε συνέντευξή του στο κανάλι Naspravdi MAX στο YouTube ότι «οι γυναίκες πρέπει να υπηρετούν θητεία, επειδή δεν πολεμούν χειρότερα από τους άνδρες». Ο Κέλογκ πρόσθεσε ότι είναι «πολύ σημαντικό για τις γυναίκες, ως μέρος της κοινωνίας, να υπηρετούν» και ότι ο ίδιος δεν βλέπει «κανένα πρόβλημα με την ιδέα προσωπικά ή επαγγελματικά».

Η κυβέρνηση διαψεύδει

Ώρες αφότου τα σχόλια του Κέλογκ τράβηξαν την προσοχή στην Ουκρανία, η επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας της Βουλής εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση, διότι πολλές είχαν θορυβηθεί. Η ανακοίνωση αναφέρει ότι «υποχρεωτική στράτευση γυναικών δεν πραγματοποιείται, δεν προετοιμάζεται και δεν εξετάζεται. Δεν υπάρχουν νομοθετικές πρωτοβουλίες, σχέδια νόμων ή εσωτερικές συζητήσεις σχετικά με την στράτευση γυναικών και οι γυναίκες εντάσσονται επί του παρόντος στις ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας αποκλειστικά σε εθελοντική βάση».

«Οι δηλώσεις μεμονωμένων ομιλητών που κάνουν δημόσιες εικασίες για αυτό το θέμα δεν αντικατοπτρίζουν το πραγματικό νομοθετικό έργο ή τη θέση της επιτροπής», καταλήγει η ανακοίνωση της επιτροπής, που προτρέπει τους Ουκρανούς να μην πέφτουν θύματα εικασιών και να βασίζονται σε επίσημες πηγές πληροφόρησης. Το “καρφί” δεν ήταν τόσο για τον Κέλογκ, όσο για έναν από τους πρώην υπουργούς Άμυνας που έκανε παρόμοιες δηλώσεις με τον Αμερικανό απόστρατο.

Ο Κέλογκ, που ο Τραμπ τον απομάκρυνε στα τέλη του 2025, επειδή τότε του χαλούσε το θεωρητικό προφίλ “προσέγγισης με τη Ρωσία”,  αναφέρθηκε και στην στρατιωτική θητεία γυναικών της οικογένειάς του, καθώς η κόρη του αποφοίτησε από τη Στρατιωτική Ακαδημία των ΗΠΑ και υπηρέτησε στο Αφγανιστάν, ενώ η σύζυγός του υπηρέτησε ως αλεξιπτωτίστρια στη Γρενάδα.

Με ποιους συναντήθηκε

Ο απόστρατος στρατηγός Κιθ Κέλογκ επισκέφθηκε την Ουκρανία (Οδησσό και Κίεβο) με την ιδιότητα του ιδιώτη / πρώην Ειδικού Απεσταλμένου των ΗΠΑ, καθώς έχει “αποχωρήσει” επίσημα από την κυβέρνηση Τραμπ. Η επίσκεψή του πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συμμετοχής του στο Διεθνές Φόρουμ Βετεράνων (Veterans Forum) στο Κίεβο, αλλά ταυτόχρονα συστήθηκε και ως εκπρόσωπος της αμερικανικής “δεξαμενής σκέψης” First Policy Institute. Είχε συναντήσεις με διάφορους παράγοντες, στρατιωτικούς και πολιτικούς. Ίσως στο επίκεντρο για εκείνον να ήταν οι αμερικανικές επιχειρήσεις που θα συμμετάσχουν στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.

Στη συνάντησή του με τον Ζελένσκι, το κεντρικό θέμα συζήτησης ήταν η κρίσιμη έλλειψη αναχαιτιστικών πυραύλων για τα συστήματα Patriot. Ο Ζελένσκι του ξεκαθάρισε ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να αγοράσει άμεσα αυτούς τους πυραύλους για να βγάλει τον χειμώνα, αλλά οι ΗΠΑ έχουν αποφασίσει ότι σε αυτή τη φάση δεν υπάρχει περίπτωση να διαθέσουν Patriot και ο Κέλογκ μάλλον δεν ασκεί καμία επιρροή πλέον επ’ αυτού.

Επισκέφθηκε και το λιμάνι της Οδησσού και είχε συζήτηση με πολλούς βετεράνους, αλλά και με τον υπουργό Υποδομών της Ουκρανίας για τη λειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου εξαγωγών, καθώς και για επενδυτικά έργα ανεφοδιασμού με τη συμμετοχή αμερικανικών επιχειρήσεων.

Προβληματισμοί για επιστράτευση

Οι δηλώσεις Κέλογκ ήρθαν εν μέσω μιας ευρύτερης δημόσιας συζήτησης σχετικά με το πώς η Ουκρανία μπορεί να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου. Ο πρώην υπουργός Άμυνας Ολεξέι Ρέζνικοφ δήλωσε πρόσφατα ότι η Ουκρανία θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να καταστήσει τη στρατιωτική θητεία υποχρεωτική για όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως φύλου.

«Αν θέλουμε πραγματικά να λύσουμε αυτό το πρόβλημα, πρέπει να εξετάσουμε την επιτυχημένη εμπειρία των χωρών που το αντιμετωπίζουν. Η χώρα που βρίσκεται πιο κοντά μας σήμερα όσον αφορά το επίπεδο απειλής είναι το Ισραήλ, όπου οι γυναίκες υπηρετούν στον στρατό όπως ακριβώς και οι άνδρες», δήλωσε ο Ρέζνικοφ στο Radio Free Europe/Radio Liberty πριν από μερικές ημέρες.

Πρόσθεσε ότι αυτό θα μπορούσε να διευρύνει σημαντικά το σύνολο των ατόμων που είναι διαθέσιμα για στρατιωτική θητεία. Πρότεινε οι γυναίκες να υπηρετούν μακριά από το μέτωπο, ώστε να μην υπάρχουν τόσο πολλοί άνδρες στρατιώτες στα γραφεία. Παραδέχθηκε ότι μια τέτοια αλλαγή θα απαιτούσε από το Κοινοβούλιο να τροποποιήσει την ουκρανική νομοθεσία.

Η δήλωση της κοινοβουλευτικής επιτροπής πάντως καθιστά σαφές, ότι οι προτάσεις που διατύπωσαν ο Κέλογκ και ο Ρέζνικοφ ή «άλλα δημόσια πρόσωπα δεν έχουν πάρει το δρόμο για τη Βουλή και ότι η υποχρεωτική στράτευση γυναικών δεν βρίσκεται επί του παρόντος στα υπ΄όψιν.» Ο  επικεφαλής της επιτροπής διέψευσε επίσης αναφορές ότι εξετάζεται να επιστρατεύονται και πολύτεκνοι – άνδρες με τρία ή περισσότερα παιδιά – λέγοντας ότι δεν υπάρχουν τέτοιες νομοθετικές πρωτοβουλίες υπό εξέταση.

Επιστράτευση: Fake news λέει το Κρεμλίνο

Καθώς η σύγκρουση εισήλθε στο πέμπτο έτος της, η επιστράτευση έχει γίνει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα εσωτερικά ζητήματα στη χώρα. Ο στρατός της Ουκρανίας δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να αναπληρώσει τις μάχιμες μονάδες, να δημιουργεί εφεδρείες και να επιτρέπει στους υπηρετούντες στρατιώτες να εναλλάσσονται και να μη μένουν διαρκώς στην πρώτη γραμμή.

Η Ουκρανία εντείνει τις προσπάθειες επιστράτευσης και τα γραφεία επιστράτευσης συχνά κατηγορούνται για βίαιη και αναγκαστική επιστράτευση και για κακομεταχείριση των στρατευσίμων. Σύμφωνα με τον στρατιωτικό νόμο, οι Ουκρανοί άνδρες ηλικίας 25 έως 60 ετών υπόκεινται επί του παρόντος σε επιστράτευση και απαγορεύεται να εγκαταλείψουν τη χώρα, εκτός από ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Εν τω μεταξύ, η Ρωσία φέρεται να σχεδιάζει να κινητοποιήσει περίπου 300.000 άνδρες μετά τις εκλογές της Κρατικής Δούμας τον Σεπτέμβριο, αλλά θα το κάνει χωρίς να αγγίξει τις μεγάλες πόλεις της χώρας, σε μια προσπάθεια να ελαχιστοποιήσει τις αντιδράσεις της κοινωνίας, δήλωσε ο Ζελένσκι σε δημοσιογράφους στις 23 Αυγούστου. Η ρωσική κυβέρνηση αυτό το έχει διαψεύσει χαρακτηρίζοντάς το «προπαγάνδα του Κιέβου και τη Δύσης που προσπαθούν να παρέμβουν στις ρωσικές εκλογές επηρεάζοντας τος ψηφοφόρους αρνητικά», όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντιμίτρι Πεσκόφ.

Τα ουκρανικά αλλά και ορισμένα αντιπολιτεύομενα ρωσικά μέσα αναφέρουν ως “κακό προηγούμενο” ότι το Κρεμλίνο είχε ξαναδιαψεύσει επιστράτευση, όμως αναφέρονται στις παραμονές του πολέμου, όταν η ρωσική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να παραδεχθεί ότι ετοιμάζεται για εισβολή στην Ουκρανία.

Από το 2022 έως σήμερα (Αύγουστος 2026), στη Ρωσία έχει πραγματοποιηθεί μόνο μία επίσημη κύρια επιστράτευση. Πρόκειται για την αρχική επιστράτευση το Σεπτέμβριο του 2022 για τον πόλεμο που άρχισε λίγους μήνες αργότερα, οπότε επιστρατεύθηκαν περίπου 300.000 έφεδροι. Εν συνεχεία βάσει προεδρικών διαταγμάτων καλούνται άνδρες να υπηρετήσουν την δωδεκάμηνη θητεία τους δύο φορές το χρόνο, κάτι που δεν θεωρείται όμως επιστράτευση.

Το 2023 υπηρέτησαν 277.000 άνδρες, το 2024 κλήθηκαν 283.000 και άλλοι τόσοι το 2025 στο πλαίσιο της θητείας. Παράλληλα πάντως με την αρχική δύναμη των 300.000 εφέδρων του 2022 και όσους υπηρετούν την θητεία τους, περίπου 300.000 άνδρες κατατάσσονται κάθε χρόνο ως συμβασιούχοι για ένα έως πέντε χρόνια (ένα χρόνο, αν πάνε στο μέτωπο). Αυτοί οι 300.000 άνδρες όμως είναι εθελοντές με ειδικές συμβάσεις και όχι επιστρατευόμενοι.

Παγωμάρα με τον Φεντόροφ

Η απόφαση του πρώην υπουργού Άμυνας να ανακινήσει θέμα εκλογών εν καιρώ πολέμου, φέρεται να λειτούργησε αρνητικά για τον Μιχαήλ Φεντόροφ που παύθηκε από υπουργός επειδή ήρθε σε κόντρα με τη στρατιωτική ηγεσία, ή ίσως και με τον Ζελένσκι. Οι καθημερινές διαδηλώσεις που γίνονταν υπέρ αυτού, κόπηκαν μαχαίρι. Μάλιστα μετά και τη συνέντευξή του στο Reuters όπου είπε ότι η Ουκρανία «χάνει σιγά-σιγά τον πόλεμο» και έχει «περιθώριο μόνον λίγων μηνών για να κάνει τις αναγκαίες κινήσεις», η παγωμάρα απλώθηκε ακόμα περισσότερο.

Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν μεν την συνέντευξή του στο Reuters αλλά εν συνεχεία επικράτησε σιγή ασυρμάτου, καθώς το επίσημο αφήγημα είναι ότι «το Κίεβο θα νικήσει». Αυτό το αφήγημα στηρίζεται στα υπολογίσιμα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της Ρωσίας τους τελευταίους μήνες, όμως οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν έστω και με αργούς ρυθμούς να καταλαμβάνουν χωριά και οικισμούς – δηλαδή οι επιθέσεις του Κιέβου στο εσωτερικό της Ρωσίας και σε πλοία της, δεν άλλαξαν την δυναμική στο μέτωπο.

Τα δυτικά μέσα αντιμετώπισαν το “πρόβλημα Φεντόροφ” με μισόλογα. Δεν τον “άδειασαν” ως προδότη ή υπηρέτη ξένων δυνάμεων, όπως τον κατηγόρησε ο Ζελένσκι μετά τα περί νίκης της Ρωσίας, αλλά παρουσιάζουν το ζήτημα ως «εσωτερικές πολιτικές διαμάχες που αποδυναμώνουν την Ουκρανία». Τα περισσότερα μέσα δηλαδή δεν δέχονται ως πραγματική την κατάσταση στο μέτωπο έτσι όπως την παρουσιάζει ο πρώην υπουργός Άμυνας και αποδίδουν έμμεσα τις δηλώσεις του σε πολιτικές κόντρες.

Δυτικά μέσα και ουκρανικά παρουσιάζουν παράλληλα δημοσκοπήσεις που φέρουν τους Ουκρανούς να μην θέλουν εκλογές εν καιρώ πολέμου, όμως δεν ξέρουμε πόσο ευσταθούν αυτές. Εξάλλου η Ρωσία αρχίζει εν καιρώ πολέμου εκλογές σε λίγες μέρες στο μέτωπο του Ντονμπάς (θα ψηφίσουν και οι στρατιώτες) και στις 18 Σεπτεμβρίου σε όλη τη Ρωσική Ομοσπονδία. Αυτό αποδυναμώνει σημαντικά το επιχείρημα του Ζελένσκι ότι «δεν γίνονται εκλογές εν καιρώ πολέμου»…