Τι κρύβει το δεύτερο τηλεφώνημα Τραμπ στον Ερντογάν – Απών ο Αλίεφ από την Σύνοδο στην Άγκυρα

Ο Ερντογάν μετέφερε στον Αμερικανό πρόεδρο τους χαιρετισμούς των ηγετών που συμμετείχαν στο δείπνο. Παράλληλα, ενημέρωσε τον Τραμπ ότι η 13η Σύνοδος Κορυφής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα. Όπως σημείωσε, στη συνάντηση αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις για την περαιτέρω ενίσχυση του Οργανισμού, ο οποίος, με πληθυσμό άνω των 200 εκατομμυρίων ανθρώπων, αποτελεί, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, παράγοντα σταθερότητας και ασφάλειας στην Κεντρική Ασία.

Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ευχήθηκε στον Ερντογάν επιτυχία ενόψει της Συνόδου Κορυφής των ηγετών του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, που πραγματοποιείται στην Άγκυρα στις 29 και 30 Οκτωβρίου.

Οι δύο ηγέτες είχαν δύο τηλεφωνικές συνομιλίες μέσα σε διάστημα μόλις 24 ωρών, σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι ανησυχίες για το ενδεχόμενο μιας ευρύτερης στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν. Σύμφωνα με εκτίμηση που διατυπώθηκε στο CNN Türk, εάν οι επαφές αυτές συνεκτιμηθούν με τις υπόλοιπες εξελίξεις, ενδέχεται να εντάσσονται στις προσπάθειες αποτροπής ενός μεγάλης κλίμακας πολέμου με το Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.

Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συντονισμένες πρωτοβουλίες από την πλευρά της λεγόμενης «Συμμαχίας της Μέκκας» και άλλων χωρών της περιοχής, με στόχο να περιοριστεί ο κίνδυνος μιας γενικευμένης ανάφλεξης. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι ενδείξεις από την Ουάσιγκτον ενισχύουν την ανησυχία ότι η διπλωματία εξελίσσεται παράλληλα με τον σχεδιασμό στρατιωτικών επιλογών.

«Το σχέδιο είναι σκέτη τρέλα»

Ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί στις ΗΠΑ είναι η δήλωση του Αμερικανού γερουσιαστή Κρις Μέρφι, ο οποίος αποκάλυψε ότι ορισμένοι γερουσιαστές ενημερώθηκαν για το σχέδιο πολέμου. «Ορισμένοι από εμάς ενημερωθήκαμε για το σχέδιο πολέμου. Δεν μπορώ να αποκαλύψω καμία λεπτομέρεια, αλλά, όσο κι αν αυτό είναι δύσκολο, μπορώ να πω το εξής: Το σχέδιο είναι σκέτη τρέλα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ενημέρωση που, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, είχε σήμερα ο πρόεδρος Τραμπ από τον διοικητή της Κεντρικής Διοίκησης των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM), ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, σχετικά με τις στρατιωτικές επιλογές κατά του Ιράν. Στην ενημέρωση συμμετείχαν επίσης ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν.

 

Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, η κυβέρνηση Τραμπ ενημέρωσε τις χώρες του Κόλπου ότι θα πρέπει να είναι προετοιμασμένες για μια σύντομη αλλά έντονη στρατιωτική επιχείρηση, η οποία θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.

Στο στόχαστρο οι υποδομές του Ιράν

Οι πληροφορίες που κυκλοφορούν για τον σχεδιασμό της CENTCOM κάνουν λόγο για ενδεχόμενη επίθεση με στόχο την αποδυνάμωση και την αποσταθεροποίηση του Ιράν, μέσω πληγμάτων στις πολιτικές υποδομές του. Στο πλαίσιο των σχετικών σεναρίων αναφέρεται ακόμη και η πιθανή χρήση της MOAB (Mother of All Bombs), γνωστής ως «μητέρας όλων των βομβών». Ωστόσο, η αναφορά αυτή δεν συνιστά επιβεβαίωση ότι έχει ληφθεί απόφαση για τη χρήση της.

Η προοπτική πληγμάτων στις ιρανικές υποδομές εξηγεί, παράλληλα, τις προειδοποιήσεις της Τεχεράνης ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή. Το Ιράν έχει απειλήσει ότι θα μπορούσε να στοχοποιήσει υποδομές χωρών του Κόλπου, διευρύνοντας έτσι τις συνέπειες μιας σύγκρουσης πολύ πέρα από τα σύνορά του.

Το ερώτημα είναι εάν οι εντατικές διπλωματικές επαφές, με την Τουρκία να επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο στις περιφερειακές διεργασίες, μπορούν να αποτρέψουν μια στρατιωτική αναμέτρηση ή εάν η Ουάσιγκτον προετοιμάζεται ήδη για ένα σενάριο κλιμάκωσης.
Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αντιφατική: ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές και πρωτοβουλίες για την αποτροπή του πολέμου, οι στρατιωτικές προετοιμασίες και οι προειδοποιήσεις εκατέρωθεν ενισχύουν την αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή.

Απών ο Αλίεφ από την Άγκυρα 

Πάντως την Σύνοδο επισκιάζει η απουσία του Αζέρου προέδρου. Συγκεκριμένα, όπως είχαν μεταδώσει αζέρικα ΜΜΕ, ο Ιλχάμ Αλίεφ, δεν θα συμμετάσχει στη 13η Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών. Η απουσία του έρχεται σε μια περίοδο έντασης στις σχέσεις Μπακού και Άγκυρας, με αφορμή την απαγόρευση της μαντίλας στα σχολεία του Αζερμπαϊτζάν.

Ως αιτία της απουσίας του Αλίεφ, τα αζερικά μέσα επικαλούνται το φορτωμένο πρόγραμμά του, καθώς έχει προγραμματιστεί να παραστεί στην τελετή λήξης του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου U-15 και του σχετικού φεστιβάλ στο Μπακού. Ο τελικός και η τελετή λήξης της διοργάνωσης θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, με τον Αζέρο πρόεδρο να αναμένεται να παραστεί στην απονομή των βραβείων. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η παρουσία του στην εκδήλωση είχε προγραμματιστεί εκ των προτέρων.

Σήμερα πραγματοποιείται στην Άγκυρα η τελετή εγκαινίων του Πάρκου Πολιτισμών των Τουρκικών Κρατών. Τον Αζέρο πρόεδρο
εκπροσωπεί ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει εκπροσώπηση της Ουγγαρίας σε υψηλό επίπεδο στη Σύνοδο Κορυφής των Τουρκικών Κρατών. Η Ουγγαρία επί Όρμπαν μετείχε παγίως στην Σύνοδο. Παρασκευή θα πραγματοποιηθεί η συνάντηση των ηγετών των χωρών.

Πάντως, η απουσία Αλίεφ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς στη σύνοδο της Άγκυρας η Τουρκία αναμένεται να αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών από το Αζερμπαϊτζάν.

Η απαγόρευση της μαντίλας και η ένταση

Η απόφαση του Αζερμπαϊτζάν να απαγορεύσει τη χρήση μαντίλας στα δημοτικά και τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην Τουρκία και έχει επιβαρύνει τις σχέσεις των δύο χωρών. Οι περιορισμοί τέθηκαν σε εφαρμογή τον περασμένο μήνα, προκαλώντας επικρίσεις κατά της κυβέρνησης του Μπακού.

Την Κυριακή, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν απομάκρυνε από τη θέση του τον επικεφαλής σύμβουλό του, Οκτάι Σαράλ, ο οποίος είχε επικρίνει δημόσια την απόφαση της αζερικής κυβέρνησης. Η κίνηση ερμηνεύεται ως προσπάθεια της Άγκυρας να περιορίσει την ένταση και να αποτρέψει περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων με το Αζερμπαϊτζάν.

Τα αζερικά μέσα ενημέρωσης αποδίδουν την απουσία του Αλίεφ στις προγραμματισμένες υποχρεώσεις του. Ωστόσο, η απόφαση λαμβάνεται σε μια ευαίσθητη συγκυρία, καθώς η σύνοδος θα μπορούσε να προσφέρει στους ηγέτες των δύο χωρών την ευκαιρία για απευθείας επαφές και συνεννόηση.

Η Σύνοδος της Άγκυρας 

Η Τουρκία φιλοξενεί τη διήμερη σύνοδο με σύνθημα “Τουρκικός Αιώνας: Ενότητα στη Γλώσσα, τη Σκέψη και τη Δράση”. Ο Ερντογάν υποδέχεται στην Άγκυρα τους ηγέτες των χωρών που συμμετέχουν, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας και την περαιτέρω σύσφιξη των πολιτικών και πολιτιστικών δεσμών μεταξύ των τουρκόφωνων κρατών.

Ο οργανισμός ιδρύθηκε το 2009 με την ονομασία Τουρκικό Συμβούλιο και μετονομάστηκε σε Οργανισμό Τουρκικών Κρατών κατά την όγδοη σύνοδο κορυφής, που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 2021. Μέλη του είναι η Τουρκία, το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Κιργιστάν. Καθεστώς παρατηρητή έχουν το Τουρκμενιστάν, η Ουγγαρία, η “ΤΔΒΚ” και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας.

Η μεταβίβαση της εκ περιτροπής προεδρίας από το Αζερμπαϊτζάν στην Τουρκία αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα της συνόδου. Έστω και το Μπακού εκπροσωπείται από τον ΥΠΕΞ, η απουσία του Αλίεφ, προσθέτει μια επιπλέον παράμετρο σε μια συνάντηση που πραγματοποιείται, ενώ οι σχέσεις Άγκυρας και Μπακού δοκιμάζονται από τη διαφωνία για τη μαντίλα στα σχολεία.