Επικίνδυνα τουρκικά παιχνίδια στη νεκρή ζώνη…

Είναι σαφές πως η Άγκυρα προσπαθεί να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα επί του εδάφους, επιστρατεύοντας “δοκιμασμένες” πρακτικές. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που έχει δυο άξονες, που συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους και αφορούν τη νεκρή ζώνη και την ΟΥΝΦΙΚΥΠ.

Η περίπτωση της Πύλας όπως κι άλλων περιοχών της νεκρής ζώνης, κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, εντάσσονται σε αυτόν σχεδιασμό, που υλοποιείται βαθμηδόν. Σημείο αναφοράς και μοντέλο για την τουρκική πλευρά είναι τα Στροβίλια, περιοχή στην οποία τα κατοχικά στρατεύματα είχαν προωθηθεί το 2000 και έκτοτε δεν έχουν κάνει βήμα πίσω. Αντίθετα προβαίνουν σε κινήσεις προς τα εμπρός, παρά τα καταδικαστικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και τις επικριτές αναφορές στις εκθέσεις του Γενικού Γραμματέα. Η τουρκική πλευρά θεωρεί τα Στροβίλια ως προηγούμενο για να προχωρήσει σε νέες παράνομες ενέργειες.

Είναι σαφές πως η αμφισβήτηση της νεκρής ζώνης από την Τουρκία εντάσσεται σε μια λογική, η οποία στηρίζεται στο σχεδιασμό, που περιλαμβάνει και κατάληψη εδαφών. Αμφισβητεί το καθεστώς της περιοχής, «γκριζάρει» και διεκδικεί. Σε κάποιες δε περιπτώσεις κάνει και ένα βήμα παραπάνω. Πρόκειται, λοιπόν, για μια συστηματική μεθοδευμένη προσπάθεια από τον κατοχικό στρατό, ο οποίος με διάφορες ενέργειές του έχει προωθήσει τις θέσεις του στις περιοχές αυτές.

Η κρίση στην Πύλα

Η Κυπριακή Δημοκρατία παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις στην Πύλα και βρίσκεται σε συνεχή επαφή με την ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Η Ειρηνευτική Δύναμη, έχει αναλάβει πρωτοβουλίες, παρεμβαίνει, αλλά έδειξε ότι οι δυνατότητες της είναι περιορισμένες. Και η κινητοποίηση της, στην τελευταία κρίση στην Πύλα, δεν έγινε αμέσως καθώς αρχικά υπήρξε πρόδηλη προσπάθεια υποβάθμισης. Το αντιμετώπισε ως πρόβλημα που αφορούσε την άρνηση της κατοχικής πλευράς για έλεγχο κτηνιατρικών μονάδων για τον αφθώδη πυρετό!

Οι παρεμβάσεις της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, που υπήρξαν στη συνέχεια, ήταν αποτέλεσμα των έντονων παρεμβάσεων της Λευκωσίας, των διαβημάτων και το γεγονός ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αντέδρασε έντονα προς αξιωματούχους του Διεθνούς Οργανισμού. Σημειώνεται ότι πρόσφατα επισκέφθηκε την Κύπρο ο Αναπληρωτής Γ.Γ. των Η.Ε., Αρμόδιος για Ειρηνευτικές Επιχειρήσεις, Jean-Pierre Lacroix. Η επίσκεψη ήταν προγραμματισμένη, ωστόσο, λόγω των γεγονότων άλλαξε ατζέντα και χαρακτήρα και επικεντρώθηκε στο θέμα της Πύλας και της νεκρής ζώνης ευρύτερα.

Τα Ηνωμένα Έθνη κάνουν σήμερα λόγο για αποκλιμάκωση ενώ είναι σαφές πως το θέμα θα λήξει μόνο εάν αποκατασταθεί το status quo ante. Σημειώνεται ότι η τουρκική πλευρά, η οποία δεν εφάρμοσε ποτέ τη συμφωνία του 2023, έχει αυτή τη στιγμή προχωρήσει εντός της νεκρής ζώνης, στην περιοχή Πλάτη, τοποθετώντας τουρκική σημαία και ψευδοαστυνομικούς, που πραγματοποιούν και περιπολίες. Πρόκειται για μια έκταση τεσσάρων τετραγωνικών χιλιομέτρων, που δεν μπορεί προφανώς να αφεθεί στους Τούρκους. Είναι δε σαφές πως η κρίση θα εκτονωθεί μόνο όταν αποχωρήσουν.

Την ίδια ώρα, η ΟΥΝΦΙΚΥΠ προσπαθεί να αντιμετωπίσει το θέμα ως ζήτημα αποφυγής επεισοδίων και όχι αλλαγής του καθεστώτος. Η προσέγγιση της έχει να κάνει και με τις περιορισμένες δυνατότητες της, αλλά και για το γεγονός ότι δεν θέλουν αντιπαράθεση με την κατοχική δύναμη. Σημειώνεται ότι η Ειρηνευτική Δύναμη, το 2008, εγκατέλειψε φυλάκιο της στην περιοχή, δημιουργώντας νέα δεδομένα σε σχέση και με τον έλεγχο και την αποτελεσματικότητα της αποστολής της.

Όπως είναι γνωστό, πέραν από την Πύλα, παράνομες κινήσεις από την κατοχική δύναμη καταγράφονται σε πολλές περιοχές, όπως στα Στροβίλια, Λήδρα Πάλας, Άγιο Δομέτιο ( στο αγγλικό νεκροταφείο Wayne’s Keep και στο “σπίτι της Μαρίας”), περιοχή Δένειας, Αυλώνας, Πύλας, Αθηαίνου και αλλού. Είναι σαφές πως η τουρκική πλευρά δεν αποδέχεται το καθεστώς των περιοχών αυτών. Υπενθυμίζεται ότι η νεκρή ζώνη, που καλύπτει το 2,7% του συνόλου της επικράτειας της Κύπρου, δεν είναι έδαφος που έχει καταληφθεί από τις τουρκικές κατοχικές δυνάμεις τον Ιούλιο και Αύγουστο του 1974. Είναι έδαφος που έχει παραχωρηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία στην Ειρηνευτική Δύναμη ως ζώνη ασφαλείας μεταξύ των εκατέρωθεν στρατιωτικών δυνάμεων. Η ΟΥΝΦΙΚΥΠ έχει τον προσωρινό έλεγχο της “ουδέτερης ζώνης”, ώστε να λειτουργεί αποτρεπτικά.

Διαχρονική επιδίωξη της Τουρκίας

Η κατοχική πλευρά, σε σχέση με την Πύλα, με βάση και ανακοίνωση του λεγόμενου υπουργείου Εξωτερικών, ημερομηνίας 13 Απριλίου 2026, ισχυρίζεται ότι η συγκεκριμένη περιοχή της νεκρής ζώνης είναι “έδαφος της “ΤΔΒΚ”. Ο τουρκικός ισχυρισμός διατυπώθηκε ως απάντηση σε ανακοίνωση της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.

Περαιτέρω, το κατοχικό καθεστώς υπέδειξε στην Ειρηνευτική Δύναμη ότι της «επιτρέπεται να λειτουργεί στη χώρα μας ( σ.σ. κατεχόμενα!) μόνο ως χειρονομία καλής θέλησης…Σε αυτό το πλαίσιο, έχει καταστεί σαφώς αναπόφευκτη η ανάγκη να καθιερωθεί και με τη “χώρα μας” το μοντέλο σχέσης που διατηρεί η ΟΥΝΦΙΚΥΠ με την ελληνοκυπριακή πλευρά, στη βάση της Συμφωνίας για το Καθεστώς των Δυνάμεων (SOFA). Μια τέτοια ρύθμιση θα πρέπει να συναφθεί σε νόμιμη και ισότιμη βάση και σύμφωνα με τα μακροχρόνια αιτήματά μας για το θέμα αυτό».

Είναι σαφές με τα πιο πάνω, ότι αφήνεται να αιωρείται το ενδεχόμενο, ανά πάσα στιγμή να απαγορεύσει τη διακίνηση της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στα κατεχόμενα. Αυτό συνιστά πίεση και λειτουργεί ως εκβιασμός προς τα Ηνωμένα Έθνη. Είναι πρόδηλο ότι η τουρκική κατοχική πλευρά ασκεί πιέσεις στα Ηνωμένα Έθνη και ειδικά στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ για την επίτευξη χωριστής συμφωνίας μεταξύ της Δύναμης και του κατοχικού καθεστώτος. Δηλαδή, να συνομολογήσουν συμφωνία με τη μορφή SOFA (A status of forces agreement). Το θέμα αυτό δεν είναι τωρινό, αλλά διαχρονικό.

Υπενθυμίζεται ότι σε έγγραφο προς τα Ηνωμένα Έθνη, υπό τη μορφή σημείων-συζήτησης, που υποβλήθηκε στις 31 Ιανουαρίου 2019, με επεξηγηματική επιστολή του εκπροσώπου του ψευδοκράτους, η τουρκική πλευρά υποστήριξε πως «η τουρκοκυπριακή πλευρά έχει επανειλημμένα καταγράψει την ανάγκη να συνομολογηθεί μια επίσημη συμφωνία/πλαίσιο, που να ρυθμίζει και να ορίζει τη σχέση μεταξύ της ΟΥΝΦΙΚΥΠ και των “Αρχών” μας. Αυτό θα μπορούσε να έχει τη μορφή SOFA ή άλλης αμοιβαία αποδεκτής μορφής, εφόσον επιτευχθεί με τη συναίνεση της ΟΥΝΦΙΚΥΠ και των “τουρκοκυπριακών αρμόδιων αρχών”».

Ωστόσο, η Νομική Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών σε σημείωμα της αναφέρει πως ο Διεθνής Οργανισμός μπορεί να συνάψει συμφωνίες μόνο με κράτη. Ως εκ τούτου δεν μπορεί να ικανοποιηθεί το τουρκικό αίτημα για υπογραφή χωριστής συμφωνίας μεταξύ του κατοχικού καθεστώτος και της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Είναι, λοιπόν, προφανές ότι η κατοχική πλευρά με διπλωματικά μέσα και πιέσεις αλλά και διά της ισχύος επιχειρεί να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα αλλά μέσω αυτών να υπάρξει και αναβάθμιση του κατοχικού καθεστώτος.

Η διαχείριση εκ μέρους της Λευκωσίας

Η Κυπριακή Δημοκρατία αφήνει μεν χώρο στα Ηνωμένα Έθνη να χειριστούν το θέμα, παράλληλα όμως προβαίνει και σε δικές της κινήσεις. Μια κίνηση που έγινε τις πρώτες ημέρες της κρίσης, κινητοποίησε την ΟΥΝΦΙΚΥΠ αλλά και την τουρκική πλευρά. Παράλληλα, φαίνεται πως εξετάζονται διάφορα μέτρα αποτροπής, η υλοποίηση των οποίων θα προκαλέσουν κόστος στην κατοχική πλευρά. Όλα όσα γίνονται από τουρκικής πλευράς προδήλως υπονομεύουν και τις εν εξελίξει προσπάθειες για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Προκαλώντας κρίση, παραβιάζοντας τη νεκρή ζώνη, καταλαμβάνοντας εδάφη, προφανώς και δυσκολεύεται η προσπάθεια στο Κυπριακό.

Η Ολγκίν στη Ν. Υόρκη: Τα Ηνωμένα Έθνη, πάντως, συνεχίζουν τις προσπάθειες τους, με βάση τις οδηγίες που έχει δώσει ο Γενικός Γραμματέας, ώστε να υπάρξει κινητικότητα αλλά και επιστροφή στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Στο πλαίσιο αυτό η Προσωπική Απεσταλμένη του Γ.Γ. του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, βρισκόταν την περασμένη εβδομάδα στη Νέα Υόρκη, για επαφές. Η κ. Ολγκίν δεν αποκλείεται να έλθει στην Κύπρο το καλοκαίρι. Πολλά θα εξαρτηθούν, ωστόσο, από τις συζητήσεις που συνεχίζονται για τα ΜΟΕ μεταξύ των δυο διαπραγματευτών.